Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Skręt żołądka u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Czym jest rozszerzenie i skręt żołądka u psa (GDV)?
Mechanizm choroby opiera się na zaburzeniach motoryki przewodu pokarmowego. Gdy w żołądku gromadzą się gazy (z połkniętego powietrza oraz fermentacji węglowodanów) i płyny, dochodzi do nadmiernego rozciągnięcia jego krzywizny dużej.
W konsekwencji część odźwiernikowa żołądka przemieszcza się z prawej strony jamy brzusznej na lewą, wykonując obrót wzdłuż osi długiej (najczęściej zgodnie z ruchem wskazówek zegara o 180° do 270°). Obracający się żołądek jest połączony krótkim więzadłem żołądkowo-śledzionowym ze śledzioną, dlatego niemal zawsze pociąga ją za sobą, powodując również jej skręt, zawały i zakrzepicę.
Śmiertelne następstwa skrętu żołądka
- Wstrząs hipowolemiczny i kardiogenny: Gigantyczny żołądek uciska żyłę wrotną oraz żyłę główną doogonową, drastycznie zmniejszając powrót krwi do serca.
- Martwica tkanek: Odcięcie dopływu krwi skutkuje natychmiastowym obumieraniem ścian żołądka.
- Niewydolność oddechowa i SIRS: Ucisk na przeponę uniemożliwia płucom prawidłową pracę, co prowadzi do kwasicy metabolicznej oraz ogólnoustrojowej reakcji zapalnej.
Jakie są przyczyny skrętu żołądka u psa
Przyczyny skrętu żołądka nie są znane, wiadomo że obejmują zaburzenia motoryki żołądka. Budowa klatki piersiowej niektórych psów jest czynnikiem sprzyjającym np. seterów irlandzkich, które mają najgłębszą w stosunku do szerokości klatkę piersiową. Istnieją sprzeczne dane dotyczące wpływu płci i szybkości spożywania pokarmu na ryzyko zachorowania, jednak wydaje się, że jedzenie raz dziennie z miski stojącej na podwyższeniu zwiększa ryzyko.
W literaturze dla lekarzy weterynarii, jako czynniki predylekcyjne wskazuje się:
- Występowanie skrętu żołądka u rodziców
- Silny stres
- Wychudzenie
- Podeszły wiek
- Spożycie ciał obcych lub ciężkostrawnego materiału
- Nagłe obniżenie temperatury otoczenia
- Przekarmienie
- Karma zawierająca małe krokiety
- Wysiłek fizyczny po posiłku
- Zbyt szybkie przyjmowanie pokarmu
- Połykanie powietrza
- Znieczulenie
Skręt żołądka u psa rokowania
W zależności od szybkości rozpoznania i rozpoczęcia leczenie wskazuje się, że śmiertelność wynosi 18-28%. Rozszerzenie żołądka może, chociaż rzadko, mieć miejsce po zabiegu gastropeksji.
Nieleczony skręt żołądka prowadzi do śmierci psa. Śmierć następuje z uduszenia lub autointoksykacji w ciągu 6-12 godzin.
Skręt żołądka u psa – objawy, które musisz rozpoznać
Gdy dochodzi do skrętu, stan psa pogarsza się z minuty na minutę. Nie czekaj na „komplet” objawów – zauważenie choćby dwóch z poniższych wymaga natychmiastowej jazdy do kliniki całodobowej.
- Bezskuteczne próby wymiotów: Pies ma silny odruch wymiotny, ale zwraca jedynie białą, gęstą pianę lub ślinę. Spowodowane jest to mechanicznym zamknięciem wpustu przełyku.
- Zgromadzenie gazów (twardy, bębenkowy brzuch): Okolica zażebrowa staje się wyraźnie wzdęta. Przy pukaniu palcami w powłoki brzuszne słyszalny jest głuchy, bębenkowy odgłos.
- Silny niepokój i duszność: Pies nie może znaleźć sobie miejsca, zieje, głośno oddycha (ucisk na przeponę), przyjmuje pozycję modlitewną.
- Ślinotok i pluskanie: Obfite ślinienie się oraz charakterystyczny dźwięk przelewania płynów w brzuchu przy zmianie pozycji ciała.
- Objawy wstrząsu: Blade lub sine błony śluzowe (dziąsła), zimne łapy i uszy, słabe lub nitkowate tętno, przyspieszona akcja serca (tachykardia).
Jakie rasy psów mogą mieć skręt żołądka?
GDV może wystąpić u każdej rasy psów, jednak częściej choroba dotyczy psów ras dużych i olbrzymich, które mają głęboką klatkę piersiową są to m.in.:
- Dog niemiecki
- Gordon seter
- Seter irlandzki
- Owczarek niemiecki
- Wyżeł weimarski
- Bernardyn
- Pudel królewski
- Bokser
Jak lekarz diagnozuje i leczy skręt żołądka?
Do postawienia diagnozy w stanie krytycznym lekarzowi weterynarii często wystarcza szybki wywiad i badanie kliniczne. U stabilniejszych pacjentów kluczowe jest badanie radiologiczne (RTG) w ułożeniu na prawym boku. Obraz RTG ujawnia charakterystyczny podział żołądka na dwie komory (tzw. „czapka papieża” lub „double bubble”) oraz grzbietowe przemieszczenie części odźwiernikowej.
Diagnostyka różnicowa
Lekarz musi wykluczyć stany o podobnym przebiegu, takie jak: izolowany skręt śledziony, skręt jelit, ostre zapalenie otrzewnej czy przełyk olbrzymi (megaesophagus).
Jak leczyć skręt żołądka u psa?
U psów z rozszerzeniem leczenie polega na dekompresji żołądka, po czym narząd przepłukuje się ciepłą wodą, by opróżnić go z zawartości.
U psów ze skrętem żołądka wykonuje się leczenie chirurgiczne w celu repozycji żołądka, potem wykonuje się gastropeksję, żeby zapobiec nawrotowi. Objęte martwicą ściany żołądka powinno się wyciąć. Zabieg ten prawie zawsze zapobiega ponownemu skrętowi, ale nie rozszerzeniu.
Procedura ratunkowa i operacja
- Stabilizacja pacjenta: Podanie płynów dożylnych w celu zwalczenia wstrząsu, kontrola równowagi kwasowo-zasadowej oraz elektrolitów.
- Dekompresja (odbarczenie): Usunięcie gazów poprzez wprowadzenie sondy dożołądkowej lub natychmiastowe nakłucie żołądka grubą igłą (trokarowanie) przez powłoki brzuszne na lewym boku.
- Laparotomia (Zabieg chirurgiczny): Chirurg dokonuje repozycji (odkręcenia) żołądka do pozycji anatomicznej. Następnie ocenia stan ścian narządu (tkanki objęte martwicą muszą zostać wycięte) oraz śledziony (w razie potrzeby wykonuje się splenektomię).
- Gastropeksja: Na koniec żołądek (okolica odźwiernikowa) zostaje trwale przyszyty do prawej ściany brzucha, co niemal w 100% zapobiega ponownej rotacji.
Jak opiekować się psem po operacji na skręt żołądka?
Po operacji psa należy monitorować przez 48-72. godziny za pomocą EKG. U zwierzęcia dobrze jest kontrolować wartości hematokrytu, mleczanów i parametrów równowagi elektrolitowej oraz kwasowo-zasadowej. Może wystąpić potrzeba zastosowania lidokainy, gdy arytmia zmniejszy pojemność minutową serca. Często pojawia się hiperkaliemia, które utrudnia leczenie arytmii.
Przez kilka kolejnych dni po operacji zaleca się karmienie psa posiłkami o małej objętości.
Więcej praktycznych zaleceń znajdziesz w poradniku: jak karmić psa po skręcie żołądka.
Ile kosztuje operacja skrętu żołądka u psa?
Gwałtowny wzrost cen usług weterynaryjnych, kosztów energii, specjalistycznego sprzętu oraz pracy personelu medycznego sprawił, że dawne wyceny są nieaktualne. Jeśli u psa wystąpił skręt żołądka, koszt operacji i ratowania życia w całodobowej klinice weterynaryjnej wynosi obecnie od 3 500 do nawet 7 000 zł.
Na ostateczną cenę składają się:
- Zabieg chirurgiczny w trybie ostrym (często w nocy lub w niedzielę): 2 500 – 4 500 zł.
- Intensywna terapia pooperacyjna (hospitalizacja, stały monitoring EKG, tlenoterapia, transfuzje, badania krwi, gazometria): 600 – 1 200 zł za dobę.
- Specjalistyczna farmakoterapia (leki przeciwstrząsowe, lidokaina, silne analogi opioidowe, antybiotykoterapia).
Jak skutecznie zapobiegać skrętowi żołądka u psa?
Profilaktyka to jedyna droga, by uchronić psa przed tym śmiertelnym niebezpieczeństwem. Wdrożenie poniższych zasad minimalizuje ryzyko do minimum:
- Zrezygnuj ze stojaków na miski: Podawaj jedzenie wyłącznie z poziomu podłogi. Miski na podwyższeniu zwiększają aerofagię (połykanie powietrza).
- Dziel porcje pokarmu: Dorosły pies rasy dużej powinien jeść minimum 2-3 razy dziennie. Nigdy nie podawaj całej dziennej dawki naraz.
- Wprowadź bezwzględny odpoczynek: Przez 2 godziny przed posiłkiem i 2 godziny po nim pies nie może biegać, skakać, trenować ani przeżywać silnych emocji.
- Kontroluj picie wody: Nie pozwól psu wypić całej miski wody naraz po powrocie ze spaceru. Poczekaj, aż ochłonie, i dawkuj wodę małymi porcjami.
- Wybieraj odpowiednią karmę: Unikaj karm, w których tłuszcz stanowi więcej niż 25% składu, oraz karm o zbyt małej granulacji. Jeśli pies je łapczywie, stosuj miski spowalniające jedzenie.
- Rozważ gastropeksję profilaktyczną: U ras ekstremalnie zagrożonych (np. dogi niemieckie) warto wykonać chirurgiczne przyszycie żołądka profilaktycznie, np. podczas zabiegu kastracji.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Po jakim czasie od jedzenia może wystąpić skręt żołądka u psa?
Skręt żołądka najczęściej pojawia się w przedziale od 30 minut do 4 godzin po posiłku, zwłaszcza jeśli bezpośrednio po jedzeniu pies podjął aktywność fizyczną lub wypił ogromną ilość wody. Może jednak wystąpić również bez powiązania z jedzeniem pod wpływem silnego stresu czy podczas narkozy.
Ile czasu ma właściciel na uratowanie psa ze skrętem żołądka?
Im szybciej pies trafi na stół operacyjny, tym większe szanse na przeżycie. Najlepsze rokowania notuje się przy interwencji chirurgicznej w ciągu 1 do 2 godzin od wystąpienia pierwszych objawów. Po upływie 6 godzin zmiany martwicze w narządach są na tyle zaawansowane, że śmiertelność drastycznie wzrasta, a nieleczona choroba nieuchronnie prowadzi do zgonu zwierzęcia w cierpieniach w ciągu 6-12 godzin.
Jak pomóc psu przy skręcie żołądka w domu?
W warunkach domowych nie masz możliwości pomóc psu samodzielnie. Podanie leków rozkurczowych, masowanie brzucha czy zmuszanie do ruchu tylko pogorszą jego stan. Jedyne, co możesz i musisz zrobić, to natychmiast zadzwonić do najbliższej całodobowej kliniki weterynaryjnej, uprzedzić ich o podejrzeniu skrętu żołądka i jak najszybciej przetransportować tam zwierzę.
Czy pies z prawidłowo wykonaną gastropeksją może ponownie zachorować?
Prawidłowo wykonana gastropeksja (przyszycie żołądka) skutecznie zapobiega ponownej rotacji (skrętowi) narządu. Nie chroni ona jednak psa przed samym rozszerzeniem (zgazowaniem i rozciągnięciem) żołądka, jeśli w tle nadal leżą poważne, pierwotne zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego lub atonia mięśniowa. Dlatego zasady bezpiecznego karmienia należy stosować przez całe życie psa.
Literatura naukowa i badania
M. Labuda, B. Degórska, P. Trębacz , Zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego – przyczyna czy następstwo skrętu żołądka u psów?, „Weterynaria w Praktyce”, nr 7-8/2017, s. 69-74, https://dlaspecjalistow.pl/pl/p/file/c2e60e7e1e2dd964de7d8a80f2a8148d/str_069-74.pdf (dostęp: 22.06.2026).
M. Lenarci, Choroby układu pokarmowego psów i kotów, wyd. SGGW-AR, Warszawa 1991.
R. W. Nelson, C. Guillermo Couto, Choroby wewnętrzne małych zwierząt, Tom 1, wyd. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2003.
F. Vigano, intensywna terapia psów i kotów, wyd. Edra Urban&Partner, Wrocław 2016.
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
