Reklama

OWCZAREK SZKOCKI – dwie rasy i dwie różne historie?

pixabay.com/pl/photos/g%C3%B3rnik-rough-collie-pies-zwierz%C4%99-3764888/

Owczarek szkocki to nazwa kontynentalna, Anglicy nazywają go po prostu collie bądź rough collie i smooth collie – w zależności od długiego i krótkiego włosa.

Data publikacji: 9 sierpnia 2023

Podstawowe informacje o owczarkach szkockich

🌅 Kraj pochodzenia	Wielka Brytania
➡ Waga	17 – 29,5 kg
❤ Długość życia	11 – 14 lat
👉 Wielkość rasy	Owczarek szkocki to duża rasa psów.
⭐ Grupa FCI	Owczarki szkockie należą do grupy I FCI.

Jak powstały psy collie?

W Anglii przez wieki Collie były określane jako „forest dogges” – psy leśne, utrzymywane przez strażników leśnych i wypalaczy węgla. Ponieważ w średniowieczu wszystkie lasy należały do króla, psy pracujące w nich musiały być własnością królewską lub było prawnie uregulowane, jakie psy, poza królewskimi, mogły być trzymane w tych lasach. Zadaniem owczarków było początkowo zbieranie owiec w zwarte grupy i niedopuszczanie do oddalania się pojedynczych sztuk od stada.

Wraz ze zmianami agrarnymi powstało wiele rozległych pastwisk, stanowiących własność gminną. Pastwiska te stały się własnością rodzin szlacheckich, które czerpały z hodowli pokaźne zarobki. W miarę pojawiania się nowych gatunków owiec i bydła pojawiło się zapotrzebowanie na bardziej wyspecjalizowane psy pasterskie.

Skąd pochodzi owczarek szkocki?

Co ciekawe owczarek szkocki nie pochodzi ze Szkocji, a z Irlandii. Do Irlandii psy te dotarły z Półwyspu Iberyjskiego. W XVII/XVIII wieku wśród owczarków szkockich przeważał typ kosmaty, określny jako collie. Wraz z dalszymi zmianami w rolnictwie na tereny Szkocji przyjeżdżać zaczęli osadnicy z Anglii, co doprowadziło do wymieszania się populacji owczarków szkockich i owczarków angielskich.

Moda na owczarka szkockiego

Wśród angielskich ziemian panowała moda przede wszystkim na highland collie o trójbarwnym umaszczeniu. Mniej popularny były lowland collie. Prawdziwe zainteresowanie rasą zostało jednak wywołane w 1860 roku, podczas wystawy w Birmingham, gdzie zorganizowano klasę owczarków. Już w 1895 roku wydzielono kategorię collie długowłose i collie krótkowłose. Na wystawie w Birmingham w 1871 roku było już 17 collie, a wśród nich pies o imieniu Cockie – później nazwany Old Cockie, który stał się żywym wzorcem rasy.

Hodowle tylko dla zamożnych

Od najwcześniejszych lat hodowla owczarków szkockich była domeną ludzi zamożnych, których było stać na utrzymanie dużych kenneli i kupowanie najlepszych psów. Koniunkturę napędzili Amerykanie, którzy byli skłonni zapłacić każde pieniądze za najlepsze owczarki collie. Jeszcze przed I wojną światową powstały takie ważne hodowle collie, jak Laund i Eden. Okres I i II wojny światowej doprowadził do zawieszenia wielu hodowli, chociaż przetrwała go np. hodowla p. George, której udało się utrzymać 30 psów.

Collie krótkowłosy – zupełnie inne odmiana

Co ciekawe, mimo obecnie bardzo dużego podobieństwa, collie krótkowłose pochodzą od molosów, przywiezionych do Anglii przez Rzymian. Dawne brytyjskie źródła określają przodków smooth collie mianem bandogów – psów wykorzystywanych do stróżowania i przepędzania stad owiec, ale nie do pasienia. Psy te występowały pierwotnie w centralnej Anglii i Walii, a do Szkocji dotarły w XVIII wieku, gdy duże stada owiec wymagały psów wytrzymałych i ostrych, zdolnych do przepędzania stad przez osady i miasta. Wobec takiego zapotrzebowania psy te szybko zostały sprowadzone na północne tereny Wielkiej Brytanii, gdzie zostały skrzyżowane z lokalnymi owczarkami. Z takich krzyżówek narodziły się owczarki szkockie krótkowłose.

Rosnąca popularność owczarków krótkowłosych

W XIX wieku, gdy psy zaczęto traktować jako towarzyszy, owczarki szkockie krótkowłose zaczęły pojawiać się w najlepszych brytyjskich domach. Były one chętniej wybierane z uwagi na mniejsze problemy z ich higieną. Jeszcze w drugiej połowie XX wieku różniły się one wyraźnie od wchodzących wówczas w modę collie długowłosych – miały masywną budowę, krótkie i szerokie głowy oraz zwisające uszy. Sama królowa Wiktoria utrzymywała dużą ich liczbę w swojej letniej rezydencji w Balmoral.

Wystawy owczarków szkockich smooth i rough

Na pierwszych wystawach psów rasowych owczarki szkockie pokazywane były w jednej kategorii. Do wydzielenia kategorii owczarków krótkowłosych doszło w 1870 roku na wystawie w Darlington. Już w 1895 roku wydzielono kategorię collie długowłose i collie krótkowłose.

Początkowo również klub collie, założony w 1881 roku, obejmował dwie odmiany, ale już w 1889 roku założono odrębny klub dla owczarka szkockiego krótkowłosego.

Zmienne losy krótkowłosego collie

Wraz z wybuchem I wojny światowej wprowadzono zakaz hodowli psów, co doprowadziło do spadku liczebności collie krótkowłosych. Przetrwała tylko hodowla Launds. Po II wojnie światowej liczba collie smooth była tak niewielka, że psy zaczęto znów krzyżować z owczarkami długowłosymi. Urodzone z tych skojarzeń mioty pozwoliły odbudować rasę.

Rozdzielenie owczarków szkockich

W 1976 roku, biorąc pod uwagę rosnącą liczbę owczarków szkockich krótkowłosych, angielski Kennel Club zdecydował, by zaprzestać kojarzenia obydwu odmian. Finalna decyzja w tej sprawie zapadła kilka lat później. Należy jednak zaznaczyć, że już od 1974 roku obie odmiany mają w Anglii osobne wzorce – w USA i Europie kontynentalnej collie mają wspólny wzorzec). USA to zresztą obecnie jedyny kraj, w którym obie odmiany są ze sobą stale krzyżowane.

Jak wygląda owczarek szkocki krótkowłosy?

Jak podaje wzorzec rasy owczarek szkocki krótkowłosy to pies o bezbłędnej i harmonijnej budowie anatomicznej. Głowa musi być proporcjonalna do wielkości psa. Ma kształt tępego klina i czysty obrys. Głowa zwęża się stopniowo od czaszki do trufli, kufa nie powinna być jednak spiczasta. Oczy psa są średniej wielkości, ustawione lekko skośnie, kształtu migdałowatego. Uszy psa są małe, w spoczynku odrzucone do tyłu. Szyja psa jest mocna o wyraźnie łukowatym wysklepieniu. Tułów jest nieco dłuższy od wysokości w kłębie; grzbiet psów jest mocny; klatka piersiowa głęboka. Ogon sięga przynajmniej do stawu skokowego, noszony maksymalnie do wysokości grzbietu.

Svenska Mässan from Sweden, CC BY 2.0 <https://creativecommons.org/licenses/by/2.0>, via Wikimedia Commons

Jak wygląda owczarek szkocki długowłosy?

Owczarek szkocki collie to pies o pięknej urodzie, harmonijnym i dobrze wyważony. Budowa tych psów podkreśla ich wytrzymałość. Głowa szkockiego collie musi mieć kształt tępego klina; nos musi być zawsze czarny; kufa tępo zakończona; oczy średniej wielkości, ustawione lekko skośnie; uszy małe, osadzone na wierzchołku głowy. Owczarek szkocki collie ma mocny grzbiet; głęboką klatkę piersiową; ogon długi, zakończony na wysokości stawu skokowego. Ruch psa jest bardzo charakterystyczny.

https://pixabay.com/pl/photos/owczarek-szkocki-d%C5%82ugow%C5%82osy-pies-5942483/

Owczarki szkockie – dwie odmiany o dwóch charakterach

Mimo, że obowiązujący w Polsce wzorzec collie krótkowłosego różni się tylko w jednym punkcie ze wzorcem owczarka szkockiego długowłosego ten pierwszy jest po prostu innym psem. Świadczy o tym charakter owczarka szkockiego krótkowłosego – jest to pies odważny, pewny siebie, twardy, a nawet ostry. Ma naturalne predyspozycje do stróżowania i łatwo można go w tym celu wyszkolić. Psy te nie wymagają specjalnej pielęgnacji. Z sukcesami pracują również jako psy ratownicze, a nawet wygrywają w konkursach posłuszeństwa i zawodach agility.

Redakcja