Reklama

Kleszcz u psa – jak go wyjąć, choroby

Facebook
Twitter
Kleszcz u psa

Kleszcz u psa może być przyczyną wielu chorób, które mogą zagrażać zdrowiu i życiu psa oraz nas samych. Jakie niebezpieczeństwa niosą ze sobą kleszcze?

Spis treści - kliknij

Kleszcz u psa – co to za pasożyt?

Kleszcz pospolity (Ixodes ricinus Linneaus) to gatunek pajęczaka z podgromady roztoczy z rzędu kleszczy, który przenosi patogeny kleszczowego zapalenia mózgu, Borrelia burgdorferi, Coxiella
burneti, Anaplasma phagocytophilum, Babesia spp1.

Kleszcz pospolity należy do jednego z 25 gatunków kleszczy, które stwierdzono w Polsce. Na świecie występuje przeszło 900 gatunków kleszczy.

Kleszcze – rodzaje

Gatunki kleszczy, które występują u psów i kotów jest wiele, wśród nich kleszcz psi (Rhipicephalus sanguineus), który jednak nie występuje na terenie Polski.

Gdzie występują kleszcze?

źródło: esccap.pl

Samica kleszcza pospolitego jest nieco większa od samca – przed żerowaniem ma ok. 5 mm długości, tymczasem samiec mierzy ok. 4,5mm. Dorosły osobnik kleszcza po żerowaniu może jednak zwiększyć swój rozmiar nawet kilkunastokrotnie2.

W zależności od stadia rozwoju i płci wygląd kleszcza jest inny. Czerwone kleszcze to samice, posiadają one czerwony grzbiet i brązową tarczkę.     

W zależności od stadia rozwoju i płci wygląd kleszcza jest inny.

Źródło: G. Karbowiak, Aktualny stan rozmieszczenia kleszczy właściwych w Polsce

Kleszcze pospolite mają również wyraźnie wyodrębniony hypostom – aparat gębowy, na którym znajdują się haczyki.

hypostom kleszcza

źródło: /ebiocare.pl/kleszcze

Niebezpieczna dla psa jest samica kleszcza, nimfa kleszcza oraz larwy kleszcza – to właśnie one żywią się krwią kręgowców.

Gdzie występują kleszcze?

Kleszcz pospolity, to jeden z gatunków kleszczy, który występuje praktycznie na terenie całej Europu. Kleszcz ten występuje na całym terenie Polski i jest najczęściej atakującym gatunkiem.

Gdzie występują kleszcze?

Źródło: European Centre for Disease Prevention and Control 

Gdzie pies może spotkać kleszcza?

Kleszcz pospolity bytuje w miejscach o wysokiej wilgotności względnej powietrza, wynoszącej 80-100%, w których jest obecny żywiciel. Są to głównie lasy liściaste i mieszane.

„Na obszarze swojego zasięgu kleszcze pospolite rozmieszczone są nierównomiernie – skupiają się w miejscach, gdzie istnieje większa szansa spotkania żywiciela, tj. wzdłuż wąskich dróg i ścieżek leśnych porośniętych trawiastą roślinnością, na obrzeżach polan, śródleśnych pastwisk itp., gdzie przyczajone na roślinności czyhają na żywicieli”3.

Kleszcze występują powszechnie w parkach miejskich. Swoje badania na ten temat przeprowadził i udostępnił PZH4:

Kleszcze w Warszawie

Analiza liczby kleszczy wykazała, że największe ryzyko związane z atakami kleszczy występuje w okresie wiosennym (kwiecień) w Łazienkach Królewskich (bardzo duże ryzyko) oraz w Lasku Bielańskim (duże ryzyko). Dla tych dwóch lokalizacji, stwierdzono różnice w występowaniu zagrożenia pomiędzy latem 2019 (odpowiednio zagrożenie średnie i średnio-niskie) a latem 2020 (duże ryzyko). Las Kabacki stanowił obszar najbardziej bezpieczny. Ryzyko kształtowało się na poziomie średnio-niskim i niskim w 2019 roku i średnim w 2020.

Kleszcze w Poznaniu

Rejonami o największym ryzyku kontaktu z kleszczami były tereny Uroczysko Golęcin (obszar o bardzo dużym i dużym ryzyku) oraz Uroczysko Malta (obszar o bardzo dużym ryzyku) w badanych okresach wiosennych i letnich. Obszar Cytadeli to obszar średniego i średnio-niskiego zagrożenia atakami kleszczy.

Do kiedy kleszcze są aktywne?

Nasilenie występowania kleszczy ma charakter sezonowy. Inwazje kleszczy mają swoje dwa szczyty występowania, tj.:

  • Marzec-czerwiec
  • Sierpień-październik

 

Warto też pamiętać, że kleszcze w ciągu dnia są najbardziej aktywne od rana do południa i między godziną 16:00 aż do zmierzchu, chociaż zdolne są do atakowania w ciągu całej dobry.

Ciekawostka: Kleszcze wykrywają potencjalnego żywiciela za pomocą organu zmysłowego umieszczonego na stopach I pary nóg.

W polskim klimacie, który staje się coraz cieplejszy, a zimy są bezśnieżne i z dodatnimi temperaturami kleszcze u psów mogą przydarzyć się zarówno w lutym, jak i w grudniu. Wystarczy, by temperatura w nocy nie spadła poniżej 0°C, a w ciągu dnia utrzymywała się powyżej 7°C, a kleszcze stają się aktywne.

Cykl życia kleszcza u psa

Kleszcz ma w swoim cyklu życiowym trzech żywicieli.

W czerwcu samica kleszcza, która odżywiała się na dużym ssaku np. psie składa od 3 do 5 tys. jaj, a następnie umiera. 

W czerwcu-sierpniu z jaj wykluwają się larwy. Te malutkie kleszcze odżywiają się przez 2-3 dni na małym ssaku np. norniku. Odżywione larwy wracają do środowiska, gdzie przechodzą linkę do nimfy kleszcza.

Nimfa kleszcza odżywia się przez 4-6 dni na nieco większym ssaku np. zającu. Odżywiona nimfa kleszcza wraca do środowiska, gdzie przechodzi linkę do postaci dorosłego osobnika.

Dorosła samica kleszcza poszukuje dużego ssaka np. psa, na którym żeruje przez 5-14 dni. Rok później w czerwcu jest gotowa do złożenia jaj, a cykl zamyka jej śmierć5.

Cykl życia kleszcza

Kleszcz u psa – gdzie go szukać?

Kleszcz u psa może się wciąć na powierzchni całego ciała. Mimo to kleszcze najczęściej żerują w tych miejscach, gdzie skóra jest bardziej delikatna. Kleszcza u psa szukaj w pierwszej kolejności w:

  • Okolicach pyska
  • Na małżowinach usznych
  • Kleszcz u psa może się wciąć pod pachami i w pachwinach
  • Często kleszcze u psa żerują między palcami oraz w okolicy okołoodbytowej

 

Kleszcz, dzięki uwolnieniu środka znieczulającego, staje się trudny do wyczucia. Dodatkowo, by lepiej przytwierdzić się do żywiciela, kleszcze wypuszczają z otworu gębowego specjalną substancję, która działa jak klej, zabetonowując kleszcza w psie.

Przeczytaj również

Po czym poznać, że pies miał kleszcza?

Ślad po kleszczu na skórze psa może przyjąć różne postacie, może pojawić się np.:

  • strup po kleszczu u psa
  • guzek po kleszczu u psa
  • czerwony ślad po kleszczu

 

Rana po kleszczu może być obrzęknięta, stąd pojawienie się guzka. Świąd i pieczenie może powodować, że pies zaczyna się drapać i stąd pojawiają się strupki. Jeżeli pajęczak nie było nosicielem patogenów ślad po kleszczu znika zwykle po kilku dniach.

Czy kleszcz u psa sam odpadnie?

Napity kleszcze w zależności od cyklu rozwoju, w którym się znajduje może odpaść po 2-3 dniach w przypadku larwy kleszcza, po 4-6 dniach w przypadku nimfy kleszcza oraz po 5-14 dniach w przypadku dorosłej samicy kleszcza.

W każdym przypadku pozostawienie kleszcza, by sam odpadł jest postępowaniem nieprawidłowym. Napity kleszcz może zwrócić do ciała psa patogeny nawet poniżej 12 godzin od ukąszenia!

Jak wyciągnąć kleszcza psu

Zastanawiasz się, jak wyjąć kleszcza psu?

  1. Tak szybko, jak to tylko możliwe
  2. Blisko aparatu gębowego, by nie rozerwać kleszcza
  3. Bez ściskania ciała kleszcza
  4. Bez oblewania czy przypalania kleszcza przed usunięciem
  5. Bez wyrywania

Jak wyciągnąć kleszcza u psa bezpiecznie?

Wbrew powszechnej opinii wyrywanie kleszcza nie jest najbezpieczniejsze. Aparat gębowy kleszcza – hypostom posiada na swojej powierzchni kolce, którymi kleszcz kotwiczy się w ciele żywiciela.    

Według najnowszych ustaleń najbezpieczniejszym sposobem na usunięcie kleszcza psu jest ruch obrotowy z jednostajnym, umiarkowanie silnym ciągnięciem, a nie, jak sądzono dotychczas poprzez jedno silne szarpnięcie. Ruch obrotowy powoduje, że kolce owijają się wokół osi hypostomu, co ułatwia wyciągnięcie kleszcze bez jego rozerwania.

Jak usunąć kleszcza u kota bezpiecznie?

Po wyciągnięciu kleszcza psu przemyj dokładnie ranę środkiem antyseptycznym, a kleszcza umieść w  szczelnym pojemniku i przekaż do badania na obecność patogenów.

Czym wyciągnąć kleszcza psu?

Do usunięcia kleszcza u psa użyj dedykowanych narzędzi do wyciągania kleszczy, które można kupić w sklepie zoologicznym bądź u lekarza weterynarii.

Na rynku zoologicznym dostępne są np.:

  • Haczyki do usuwania kleszczy u psa
  • Karty do usuwania kleszczy u psa
  • Lassa do usuwania kleszczy u psa
  • Pompki do usuwania kleszczy u psa

 

Z całą pewnością do usuwania kleszczy nie nadają się domowe pęsety – ich mało precyzyjna budowa zwiększa szansę na rozerwanie kleszcza. Jedną z najważniejszych zasad, podczas usuwania kleszcza psu jest chwycenie kleszcza, jak najbliżej skóry. Taki sposób zapobiegnie zgnieceniu pajęczaka, który mógłby wtedy zwymiotować swoimi płynami ustrojowymi do żywiciela.

Urwany kleszcz u psa – jak usunąć?

Jeżeli podczas usuwanie kleszcza jego głowa zostanie w skórze psa, to taką pozostałość po kleszczu należy bezwzględnie usunąć.

Najlepszym rozwiązaniem będzie wizyta u lekarza weterynarii, który wyciągnie głowę kleszcza. Na wizytę zabierz pozostałości kleszcza, które udało Ci się usunąć. W przypadku rozerwania kleszcza badanie na obecność patogenów jest wskazane.

Choroby odkleszczowe u psów

Kleszcze mogą być wektorami wielu chorób, a patogeny uwolnione przez kleszcza do psa prowadzić do wielu ciężkich powikłań zdrowotnych.

Borelioza u psa

Borelioza jest chorobą wieloukładową, którą wywołują  gram-ujemne urzęsione krętki Borrelia burgdorferi. Kleszcze, jako wektory, ulegają trwałemu zakażeniu i tylko one posiadają zdolność do przenoszenia boreliozy, poprzez ukąszenie psa. Poza samicami kleszcza chorobę przenieść mogą również larwy kleszcza i nimfy kleszcza6.

Objawy boreliozy u psa

Według badań objawy boreliozy pojawiają się zaledwie u 5% zakażonych psów i zazwyczaj dopiero po 2-5 miesiącach od zakażenia. W zależności od genogatunku powodującego chorobę występują inne objawy, co ma związek z tropizmem krętków do określonych tkanek. W postaci objawowej boreliozy u psów mogą wystąpić7:

  • gorączka
  • brak apetytu
  • osowiałość
  • kulawizny

Babeszjoza u psa

Babeszjoza inaczej nazywana piroplazmozą, to choroba systemowa o różnym przebiegu. Babeszjoza spowodowana jest pierwotniakami pasożytującymi wewnątrz erytrocytów, które przenoszone są przez kleszcze8.

Objawy babeszjozy u psa

Okres inkubacji babeszjozy u psa, czyli od zarażenia do pierwszych objawów wynosi średnio od 10 dni do 3 tygodni. Przebieg babeszjozy u psa zależy w głównej mierze od rodzaju Babesi i jej zjadliwości oraz od odporności organizmu naszego zwierzęcia. Charakterystyczne objawy babeszjozy u psa to

  • wysoka gorączka
  • senność
  • brak łaknienia
  • żółtaczka (może jej towarzyszyć krwiomocz)
  • wymioty
  • czerwono zabarwiony mocz („rdzawy mocz”)
  • niedokrwistość
  • niewydolność nerek (postać ciężka lub śmiertelna)
  • krwotoki
  • zaburzenia ruchowe, wzrokowe, pokarmowe i naczyniowe
  • zaburzenia neurologiczne

Erlichioza u psa

Erlichioza to wielonarządowa choroba zakaźna, powodowana przez drobnoustroje z rodzaju Ehrlichia. Do zakażenia u psów dochodzi poprzez koleszcze Rhipicephalus sanguineus.

Objawy erlichiozy u psa

Okres inkubacji erlichiozy u psów wynosi od 4 do 11 dni. Głównym gatunkiem Ehrlichia u psów jest E. canis, czynnik etiologiczny erlichiozy monocytarnej9. Objawy erlichiozy u psów nie są swoiste, występować może:

  • apatia
  • depresja
  • brak apetytu
  • duszności
  • gorączka
  • powiększenie węzłów chłonnych
  • powiększenie śledziony
  • spadek masy ciała
  • wymioty
  • bladość błon śluzowych
  • wybroczyny i wylewy krwotoczne na skórze i błonach śluzowych
  • krwawienie z nosa
  • przedłużone krwawienie podczas rui
  • krwiomocz i czarne stolce
  • łagodna do umiarkowanej niedokrwistość
  • stan oczu: zapalenie przedniej błony naczyniowej oka, zmętnienie rogówki, krew w przedniej komorze oka, wybroczyny podsiatkówkowe, odwarstwienie siatkówki, ślepota

 

Wraz z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego pojawiają się:

  • bóle w odcinku szyjnym kręgosłupa
  • przeczulica
  • oczopląs
  • objawy zapalenia opon mózgowych i rdzenia
  • porażenia
  • zaburzenia koordynacji ruchów i drgawki

Anaplazmoza u psa

Anaplazmoza to choroba zwierząt domowych, dzikich, a także i ludzi, która może występować w dwóch formach. Pierwszy z patogenów wywołuje tzw. anaplazmozę granulocytarną, w której drobnoustroje atakują głównie granulocyty, czyli białe krwinki. W drugim przypadku mamy do czynienia z anaplazmozą trombocytarną, gdzie istnieje powinowactwo bakterii do płytek krwi. Do zakażenia anaplazmozą u psa dochodzi poprzez ukąszenie kleszcza z rodzaju Ixodes spp, który jest głównym wektorem choroby10.

Objawy anaplazmozy u psa

Okres inkubacji choroby trwa mniej więcej od 7 do 14 dni. Jeśli choroba daje objawy, to są one często nieswoiste:

  • nagle pojawiająca się senność
  • gorączka
  • kulawizny (zapalenie wielostawowe)
  • bladość błon śluzowych
  • napięty brzuch
  • biegunka
  • wymioty
  • wybroczyny
  • szybki oddech
  • powiększenie śledziony i węzłów chłonnych
  • niedokrwistość
  • zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych

Kleszczowe zapalenie mózgu u psa

Odkleszczowe zapalenie mózgu i opon mózgowych u psa jest chorobą wirusową. Po zakażeniu psa choroba przybiera postać podobną do wścieklizny, jest bardzo gwałtowna, u psów może pojawić się gorączka, zmęczenie, bóle głowy, utrata apetytu, świąd w okolicach ukłucia kleszcza, drgawki, zaburzenia równowagi oraz porażenie kończyn. Objawy ustępują zazwyczaj samoistnie po kilku tygodniach11.

Co na kleszcze dla psa?

Profilaktyka to najlepszy sposób, by uchronić psa przed kleszczami oraz chorobami, jakie mogą się pojawić w konsekwencji transmisji patogenów do organizmu psa. Żerujący kleszcz może wstrzyknąć patogeny nawet po kilkunastu godzinach od wcięcia, dlatego nie można na to pozwolić.

Badania przeprowadzone przez naukowców z Instytutu Pasteura dowiodły, że dorosłe kleszcze mogą przekazać bakterie Borrelia w czasie krótszym niż 24 godziny, a nimfy kleszcza w jeszcze krótszym czasie – nawet poniżej 12 godzin12.

Na rynku zoologicznym i weterynaryjnym występują preparaty na kleszcze o różnych formach podania.

Krople na kleszcze dla psa

Krople na kleszcze dla psa rozprowadza się pomiędzy łopatkami i wzdłuż grzbietu aż do nasady ogona. Krople zapewniają zwykle psu ochronę na 1 miesiąc. W  przypadku kropli nie wolno kąpać psa dwa dni przed i po aplikacji kropli.

Obroża na kleszcze dla psa

Obroża dla psa na kleszcze jest rozwiązaniem, które działa bardzo długo – zwykle około 6 miesięcy. W tym czasie substancja czynna zawarta w obroży uwalnia się, zapewniając psu trwałą ochronę przed kleszczami.

Tabletka na kleszcze dla psa

Tabletki dla psa służą zwykle do ochrony przed kleszczami, a także od odrobaczania. Tabletki podaje się zwykle raz na 3 miesiące.

Zastrzyk na kleszcze dla psa

Zastrzyk, podobnie, jak tabletki działa zwykle zarówno przeciw pasożytom zewnętrznym, jak i robakom. Zastrzyk podaje jednak zawsze lekarz weterynarii.

Spray na kleszcze dla psa

Spray na kleszcze rozprowadza się po całym ciele psa pod włos, by preparat dotarł do skóry na grzbiecie, plecach, karku, po stronie bocznej i brzusznej tułowia oraz na nogach. Spray zapewnia psu ochronę przed kleszczami zwykle przez 1 miesiąc.

Zastrzeżenie: sposób podania każdego preparatu oraz długość ochrony zależy od marki produktu i zawartych w nim substancji czynnych, dlatego mogą różnić się od podanych w tekście informacji.

Kleszcz u psa – czy warto stosować domowe sposoby?

Czym smarować kleszcza? To jedno z częstych pytań, które zadają użytkownicy Internetu. Odpowiedź jest krótka: NICZYM. Wszelkie domowe sposoby, jak smarowanie kleszcza tłuszczem, polewanie alkoholem czy podpalanie kleszcza mogą doprowadzić do tego, że kleszcze zwymiotuje swoją zawartość do ciała psa.

Gwoli ścisłości należy dodać, że na rynku dostępne są produkty na bazie roślin, które stosuje się w celu odstraszania kleszczy, zawierające: lawendę, szałwię, miętę pieprzową, rozmaryn, tymianek, melisę lekarską, geranium czy suszony eukaliptus.

Autor tekstu nie dotarł do żadnych opracować na temat skuteczności takich produktów.

 

Bibliografia:

  1. Karbowiak, Aktualny stan rozmieszczenia kleszczy właściwych w Polsce, [Internet: 31.12.2021].
  2. PZH, Uwaga kleszcze, [Internet: 31.12.2021].
  3. Sytuacja epidemiologiczna zachorowań na choroby przenoszone przez kleszcze na terenie nadzorowanym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie. Źródło: https://pssekrakow.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1109:znaczenie-kleszczy-jako-przenosicieli-patogenow-chorob-transmisyjnych&catid=89&Itemid=212 [Internet: 31.12.2021].
  4. https://www.pzh.gov.pl/klimat/factsheets/kleszcze-w-parkach-miejskich/ [Internet: 31.12.2021].
  5. https://www.esccap.pl/kleszcze/ [Internet: 31.12.2021].
  6. Małachowska, Borelioza u psa – przyczyny, objawy, rozpoznanie i leczenie, https://zoonews.pl/borelioza-u-psa-przyczyny-objawy-rozpoznanie-i-leczenie/ [Internet: 31.12.2021].
  1. Zygner, Borelioza u psów, „Życie weterynaryjne” 2008, numer 83, s. 816-818.
  2. Małachowska, Babeszjoza u psa – objawy, leczenie, zapobieganie, https://zoonews.pl/babeszjoza-u-psa-objawy-leczenie-zapobieganie/ [Internet: 31.12.2021].
  1. Ł. Adaszek, S. Winiarczyk, Erlichioza u psów, „Życie weterynaryjne” 2007, numer 82, s. 991-993.
  2. Małachowska, Anaplazmoza u psa – szybki test, objawy, leczenie, https://zoonews.pl/anaplazmoza-u-psa-szybki-test-objawy-leczenie/ [Internet: 31.12.2021].
  3. Odkleszczowe zapalenie opon mózgowych, https://www.dbamyozdrowiepsowikotow.pl/czeste-choroby/pies/odkleszczowe-zapalenie-opon-mozgowych/ [Internet: 31.12.2021].
  4. https://www.pasteur.fr/en/research-journal/news/lyme-disease-study-speed-transmission-infected-ticks [Internet: 31.12.2021].
Mateusz i Daisy

dr Mateusz Karatysz

Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl

Przeczytaj inne poradniki o zdrowiu psów i kotów

Summary
Kleszcz u psa – jak go wyjąć, choroby | Zoonews.pl
Article Name
Kleszcz u psa – jak go wyjąć, choroby | Zoonews.pl
Description
Kleszcz u psa może być przyczyną wielu chorób, które mogą zagrażać zdrowiu i życiu psa oraz nas samych. Jakie niebezpieczeństwa niosą ze sobą kleszcze?
Author
Publisher Name
www.zoonews.pl
Publisher Logo
Wejść na stronę: 1371

PARTNERZY

Reklama
Reklama

KANAŁ PUPILA

[post-tags]
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Jeśli chcesz możesz zostawić swój komentarz :)x