Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Nużyca młodzieńcza u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Skąd bierze się nużyca młodzieńcza?
Nużyca młodzieńcza rozwija się, gdy roztocza z rodzaju Demodex, najczęściej Demodex canis, zaczynają namnażać się w mieszkach włosowych i gruczołach łojowych psa. Sama obecność nużeńców nie oznacza jeszcze choroby. Szczenię może otrzymać je od matki w pierwszych dniach życia, a u zdrowego psa ich liczba pozostaje pod kontrolą organizmu.
Problem pojawia się wtedy, gdy ta kontrola zawodzi. U młodych psów może mieć to związek z niedojrzałością układu odpornościowego skóry. Przy postaci uogólnionej źródła wspominają również o możliwym tle genetycznym i zaburzonej odpowiedzi immunologicznej.
Łyse placki u młodego psa — kiedy podejrzewać nużycę?
Nużyca młodzieńcza może zaczynać się od miejscowego przerzedzenia sierści. U wielu młodych psów pierwsze zmiany pojawią się na pysku, wokół oczu, na głowie albo na przednich kończynach. Skóra może być zaczerwieniona, łuszcząca się i delikatnie podrażniona. W łagodniejszej postaci zmiany bywają ograniczone, ale nadal warto pokazać psa lekarzowi, ponieważ same oględziny nie wystarczą do pewnego rozpoznania.
Większą czujność powinny wzbudzić zmiany, które szybko się rozszerzają, obejmują kilka części ciała albo zaczynają ropieć. W źródłach opisano przypadki młodych psów z łysieniem wokół oczu, utratą sierści na grzbiecie, rumieniem, krostami, strupami, świądem i wtórnymi zakażeniami skóry. U części psów pojawia się też ciemnienie i pogrubienie skóry, czyli objaw dłużej trwającego stanu zapalnego.
Najczęstsze objawy, które mogą pasować do nużycy młodzieńczej, to:
- plackowate łysienie;
- przerzedzenie sierści;
- łysienie wokół oczu;
- zmiany na pysku, głowie lub łapach;
- zaczerwienienie skóry;
- łuszczenie;
- krosty;
- strupy;
- ropna wydzielina;
- świąd, szczególnie przy wtórnym zakażeniu;
- ciemnienie i pogrubienie skóry.
Nużyca miejscowa czy uogólniona — co to zmienia?
U młodego psa nużyca może mieć postać miejscową albo uogólnioną. Postać miejscowa zwykle obejmuje kilka ograniczonych ognisk. Zmiany często widać na pysku, w okolicy oczu, na głowie albo na przednich łapach. Taki przebieg bywa łagodniejszy, ale nadal wymaga oceny, ponieważ opiekun nie odróżni samodzielnie nużycy od innych chorób skóry.
Postać uogólniona jest poważniejsza. Obejmuje większe obszary ciała, kilka kończyn albo wiele ognisk jednocześnie. Może wiązać się z zapaleniem mieszków włosowych, wysiękiem, krostami, strupami i wtórnym zakażeniem bakteryjnym.
Jak lekarz weterynarii potwierdzi nużycę u psa?
Podstawą rozpoznania będzie badanie skóry i pobranie materiału z kilku zmienionych miejsc. Najczęściej lekarz wykona głęboką zeskrobinę skóry, a następnie obejrzy próbkę pod mikroskopem. Może też wykorzystać badanie włosów albo odcisk taśmą acetatową, szczególnie w okolicach oczu, warg lub przestrzeni międzypalcowych.
Rozpoznanie potwierdzi obecność licznych nużeńców albo ich stadiów rozwojowych: jaj, larw, nimf i dorosłych osobników. W postaci wieloogniskowej lub uogólnionej materiał powinno się pobrać z kilku miejsc, zwłaszcza z granicy skóry zdrowej i zmienionej. Dzięki temu lekarz może odróżnić aktywną nużycę od innych problemów dermatologicznych.
Jak może wyglądać leczenie nużycy młodzieńczej?
Leczenie rozpocznie się od potwierdzenia rozpoznania. Lekarz pobierze zeskrobiny z kilku zmian skórnych i oceni je pod mikroskopem. Jeśli potwierdzi obecność licznych nużeńców, dobierze terapię przeciwroztoczową do wieku, masy ciała, stanu skóry i rozległości zmian. Przy postaci uogólnionej leczenie zwykle będzie wymagało systematyczności i kontroli.
Jeśli pojawią się krosty, ropa, strupy albo nieprzyjemny zapach skóry, lekarz będzie oceniał też wtórne zakażenie bakteryjne. W niektórych przypadkach trzeba będzie uwzględnić również zakażenie grzybicze. W opisanych przypadkach poprawa pojawiała się po kilku tygodniach, ale pełne wyciszenie choroby wymagało dalszej terapii i obserwacji.
Czy domowa pielęgnacja może pomóc?
Domowa pielęgnacja może wspierać leczenie, ale nie zastąpi diagnostyki. Jeśli lekarz zaleci kąpiele lecznicze, szampon dermatologiczny lub określony sposób oczyszczania skóry, trzeba trzymać się tych zaleceń. Samodzielne testowanie olejków, octu, maści sterydowych albo środków przeznaczonych dla ludzi może pogorszyć stan skóry.
W domu warto zadbać o czyste legowisko, delikatne osuszanie psa po kąpieli i obserwację nowych zmian. Nie trzeba przesadzać z myciem, bo nadmierna pielęgnacja może dodatkowo podrażniać skórę. Najważniejsze będzie konsekwentne leczenie i kontakt z gabinetem, jeśli objawy wrócą lub zaczną się rozszerzać.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Ile trwa leczenie nużycy młodzieńczej?
Leczenie może potrwać kilka tygodni, a przy postaci uogólnionej nawet 2–3 miesiące. Czas zależy od rozległości zmian, obecności zakażeń wtórnych i odpowiedzi psa na terapię. Leczenia nie należy kończyć po pierwszej poprawie wyglądu skóry.
Czy człowiek może zarazić się nużycą od psa?
Nie, nużyca młodzieńcza nie jest typową chorobą zakaźną dla człowieka. Problem wynika przede wszystkim z nadmiernego namnażania nużeńców u psa przy zaburzonej kontroli odpornościowej skóry.
Literatura naukowa i badania
A. Blake, Postępowanie w nużycy psów – praktyczne wytyczne dla lekarzy weterynarii, https://magwet.pl/wpd/24919,postepowanie-w-nuzycy-psow-praktyczne-wytyczne-dla-lekarzy-weterynarii?srsltid=AfmBOoqzLvMVULODLgwUy1MqUBJB8I6MhPvJE-pLd8FIkOF6w91_ibpL (dostęp: 25.05.2026).
ESCCAP, Nużyca u psów i kotów – opis choroby i cykl rozwojowy, https://www.esccap.pl/nuzyca/ (dostęp: 25.05.2026).
R. Mahaprabhu i inni, Clinical case report on juvenile generalized demodicosis with concurrent pyoderma and dermatophytosis in a Rajapalayam pup, https://www.veterinarypaper.com/pdf/2025/vol10issue8/PartE/10-8-54-257.pdf (dostęp: 25.05.2026).
H. Niemand, P. Suter, Praktyka kliniczna: Psy, wyd. Galaktyka, Łódź 2003.
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
