Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Zespół nerczycowy u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Co to jest zespół nerczycowy u psa?
Zespół nerczycowy u psa nie jest jedną konkretną chorobą, ale zespołem charakterystycznych nieprawidłowości, które rozwijają się w następstwie znacznej utraty białka przez nerki [3].
U podstaw problemu najczęściej leży choroba kłębuszków nerkowych. Kłębuszki działają jak filtr: w prawidłowych warunkach zatrzymują większość dużych cząsteczek, w tym białka. Gdy bariera filtracyjna ulega uszkodzeniu i staje się bardziej przepuszczalna, do moczu zaczynają przedostawać się znaczne ilości białka, przede wszystkim albuminy [4].
Jakie są objawy zespołu nerczycowego u psa?
Zespół nerczycowy u psa może początkowo nie powodować żadnych wyraźnych objawów. Pierwszą nieprawidłowością bywa dopiero białkomocz wykryty podczas badania moczu [4]. Wraz z nasileniem utraty białka i rozwojem powikłań właściciel może jednak zauważyć:
- obrzęki kończyn, brzucha lub innych części ciała,
- powiększenie obwodu brzucha wskutek gromadzenia płynu w jamie brzusznej,
- osłabienie, apatię i mniejszą aktywność,
- pogorszenie apetytu,
- spadek masy ciała,
- wymioty,
- zwiększone pragnienie i częstsze oddawanie moczu [4].
Najbardziej charakterystyczne dla pełnego zespołu nerczycowego jest gromadzenie płynu poza naczyniami krwionośnymi. Może ono przyjmować postać obrzęku tkanki podskórnej, wodobrzusza lub wysięku do jamy opłucnej. W badaniu obejmującym 78 psów z zespołem nerczycowym płyn najczęściej stwierdzano w jamie otrzewnej – u 74% zwierząt. Obrzęk tkanki podskórnej występował u 62%, a wysięk opłucnowy u 21% badanych psów [3].
Warto wiedzieć: nie wszystkie objawy wynikają jednak bezpośrednio z samej utraty albuminy. Chorobom kłębuszków mogą towarzyszyć nadciśnienie tętnicze, postępujące uszkodzenie nerek oraz zaburzenia zakrzepowo-zatorowe.
Albumina pomaga utrzymać wodę wewnątrz naczyń krwionośnych. Kiedy pies traci duże ilości albuminy z moczem, jej stężenie we krwi spada, a płyn łatwiej przemieszcza się do tkanek i jam ciała. Dlatego jednym z objawów zespołu nerczycowego mogą być obrzęki lub wodobrzusze.
Co powoduje zespół nerczycowy u psa?
Zespół nerczycowy u psa rozwija się przede wszystkim na skutek chorób uszkadzających kłębuszki nerkowe i prowadzących do znacznej utraty białka z moczem. Przyczyną nie jest więc jedna konkretna choroba. Do takiego obrazu mogą prowadzić m.in. kłębuszkowe zapalenie nerek, amyloidoza oraz inne pierwotne lub wtórne glomerulopatie [1, 4].
Problem może jednak zacząć się poza samymi nerkami. Konsensus IRIS wskazuje, że wtórne uszkodzenie kłębuszków może towarzyszyć m.in.:
- chorobom zakaźnym,
- przewlekłym procesom zapalnym,
- chorobom immunologicznym,
- chorobom naczyniowym,
- niektórym zaburzeniom endokrynologicznym, w tym hiperadrenokortycyzmowi,
- nowotworom, zwłaszcza rozsianym,
- a także niektórym przyczynom toksycznym i genetycznym [1].
PAMIĘTAJ: wśród zakażeń, które mogą być powiązane z białkomoczem nerkowym lub chorobą kłębuszków, wymienia się m.in. boreliozę, erlichiozę, leiszmaniozę, dirofilariozę, anaplazmozę, babeszjozę i bartonellozę.
Kiedy z psem trzeba pilnie jechać do weterynarza?
Pilnej konsultacji weterynaryjnej wymaga każde nagłe pogorszenie stanu psa z rozpoznaną chorobą kłębuszków, białkomoczem lub zespołem nerczycowym. Szczególnie niepokojące są objawy mogące świadczyć o nasilającym się gromadzeniu płynu, nadciśnieniu, pogorszeniu funkcji nerek albo powikłaniach zakrzepowo-zatorowych [1, 2, 4].
Do najważniejszych sygnałów ostrzegawczych należą:
- szybko narastające obrzęki, np. kończyn, brzucha, szyi lub okolicy żuchwy,
- wyraźne i szybko postępujące powiększenie brzucha, które może wynikać z wodobrzusza,
- duszność lub wyraźnie przyspieszony oddech,
- nagłe, znaczne osłabienie lub zapaść,
- brak apetytu połączony z apatią, wymiotami lub wyraźnym pogorszeniem samopoczucia,
- nagła utrata wzroku lub inne gwałtowne objawy neurologiczne,
- nagłe objawy mogące wskazywać na powikłanie zakrzepowo-zatorowe [2, 4].
Jak diagnozuje się zespół nerczycowy u psa?
Rozpoznanie opiera się na badaniu moczu, krwi, pomiarze ciśnienia i szukaniu choroby podstawowej:
- Wykonuje się badanie ogólne z oceną osadu i oznacza UPC. Trzeba ustalić, czy białkomocz jest nerkowy, utrzymujący się i jak jest nasilony
- Ocenia się albuminę, białko całkowite, cholesterol, kreatyninę, mocznik i elektrolity
- Nadciśnienie może towarzyszyć chorobom kłębuszków, dlatego trzeba je mierzyć
- USG i badania w kierunku chorób zakaźnych, zapalnych i nowotworowych dobiera się do obrazu klinicznego
- Biopsja nie jest rutynowa, ale może być istotna przy znacznym, postępującym lub opornym na leczenie białkomoczu, zwłaszcza gdy rozważa się immunosupresję
Jak leczy się zespół nerczycowy u psa?
Podstawowym celem leczenia zespołu nerczycowego u psa jest ograniczenie utraty białka z moczem oraz leczenie choroby podstawowej, jeśli można ją rozpoznać i skutecznie leczyć.
W terapii stosuje się leki wpływające na układ renina–angiotensyna–aldosteron, które pomagają zmniejszać białkomocz [2]. Równocześnie kontroluje się ciśnienie tętnicze, nawodnienie i obrzęki, a w razie potrzeby wdraża leczenie przeciwzakrzepowe [2]. Płynoterapia i leki moczopędne wymagają ostrożności, ponieważ zbyt intensywne leczenie może pogorszyć funkcję nerek [2].
Istotnym elementem terapii jest także odpowiednio zmodyfikowana dieta [2]. Leczenie immunosupresyjne rozważa się tylko w wybranych przypadkach, zwłaszcza gdy podejrzewa się lub potwierdzi immunologiczne podłoże glomerulopatii [1, 4].
Co powinien jeść pies z zespołem nerczycowym?
Dieta psa z zespołem nerczycowym powinna przede wszystkim wspierać nerki i pomagać ograniczać następstwa utraty białka z moczem.
W zaleceniach dotyczących chorób kłębuszkowych wskazuje się na dietę z modyfikowaną ilością dobrej jakości białka, a nie żywienie wysokobiałkowe [2, 4]. Jej dokładny skład powinien być dopasowany do stopnia białkomoczu, funkcji nerek i stanu ogólnego psa.
Istotne jest również ograniczenie sodu, szczególnie u zwierząt z obrzękami, zatrzymywaniem płynów lub nadciśnieniem [2, 4]. W żywieniu psów z chorobami kłębuszków rozważa się także zwiększenie udziału kwasów tłuszczowych omega-3, zwłaszcza EPA i DHA. W badaniach eksperymentalnych wiązano je ze zmniejszeniem ciśnienia w kłębuszkach i działaniem ochronnym na nerki, choć dane dotyczące ich samodzielnego stosowania u psów z naturalnie występującą glomerulopatią są ograniczone [2].
Jeżeli chorobie towarzyszy już przewlekłe uszkodzenie nerek, lekarz może dodatkowo zalecić modyfikację m.in. podaży fosforu i innych składników diety [2, 4].
FAQ – najczęściej zadawane pytania o zespół nerczycowy u psów
Czy zespół nerczycowy u psa można wyleczyć?
Tak, w części przypadków możliwe jest znaczne ograniczenie objawów, ale rokowanie zależy od przyczyny choroby kłębuszków i odpowiedzi na leczenie. U niektórych psów choroba ma charakter przewlekły i wymaga długotrwałego leczenia oraz regularnej kontroli białkomoczu, albuminy i funkcji nerek.
Czy białkomocz u psa zawsze oznacza zespół nerczycowy?
Nie. Białkomocz nie jest równoznaczny z zespołem nerczycowym. Może mieć różne przyczyny i nasilenie, dlatego lekarz ocenia m.in. badanie moczu, UPC, albuminę we krwi i inne wyniki pozwalające ustalić jego pochodzenie.
Literatura naukowa i badania
[1] Littman M.P. i inni, Consensus Recommendations for the Diagnostic Investigation of Dogs with Suspected Glomerular Disease, https://www.paragonreferrals.co.uk/wp-content/uploads/2022/05/Renal-Biopsy-CPD-additional-reading.pdf (dostęp: 30.08.2026).
[2] Brown S. i inni, Consensus Recommendations for Standard Therapy of Glomerular Disease in Dogs, https://ebvminpractice.org/wp-content/uploads/2025/08/acvim-glomeruloopathy-standard-therapy.pdf (dostęp: 30.08.2026).
[3] Klosterman E.S. i inni, Comparison of Signalment, Clinicopathologic Findings, Histologic Diagnosis, and Prognosis in Dogs with Glomerular Disease with or without Nephrotic Syndrome, https://www.researchgate.net/publication/49798452_Comparison_of_Signalment_Clinicopathologic_Findings_Histologic_Diagnosis_and_Prognosis_in_Dogs_with_Glomerular_Disease_with_or_without_Nephrotic_Syndrome (dostęp: 30.08.2026).
[4] Ignătescu R.M. i inni, Clinical and Therapeutical Approach to Protein-Losing Nephropathy in Dogs – A Review, https://veterinarymedicinejournal.usamv.ro/pdf/2019/issue_1/Art9.pdf (dostęp: 30.08.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
