Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Odwodnienie u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W skrócie: Odwodnienie u psa pojawia się wtedy, gdy organizm traci więcej płynów, niż jest w stanie uzupełnić. Mogą na nie wskazywać m.in. suche lub lepkie dziąsła, zmniejszona elastyczność skóry, osłabienie i zapadnięte oczy. Silne odwodnienie, uporczywe wymioty lub podejrzenie udaru cieplnego wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem weterynarii.
W artykule przeczytasz
Co to jest odwodnienie u psa?
Odwodnienie u psa to stan, w którym organizm traci więcej płynów, niż jest w stanie przyjąć, co prowadzi do niedoboru wody oraz zaburzeń równowagi elektrolitowej. W pierwszej kolejności zmniejsza się ilość płynu w przestrzeni śródmiąższowej, a przy ciężkim odwodnieniu zaburzenia mogą objąć także przestrzeń naczyniową.
Odwodnienie nie oznacza wyłącznie niedoboru wody. Wraz z utratą płynów może dochodzić również do zaburzeń równowagi elektrolitowej, dlatego nasilonego odwodnienia nie powinno się sprowadzać wyłącznie do „napojenia psa”.
Jakie są objawy odwodnienia u psa?
Odwodnienie u psa najczęściej objawia się pogorszeniem napięcia skóry, suchością błon śluzowych i zapadnięciem gałek ocznych, a w cięższych przypadkach także objawami hipowolemii [2]. U psa po wysiłku nawet niewielka utrata wody może wydłużać czas powrotu uniesionego fałdu skóry do prawidłowego położenia [1].
Nasilenie objawów zależy od stopnia odwodnienia i może różnić się między psami, dlatego ocena na podstawie samych oznak klinicznych jest tylko orientacyjna. Przy odwodnieniu poniżej 5% zmiany mogą być niewykrywalne, przy 6–8% pojawia się łagodnie obniżony turgor skóry i suchość błon śluzowych, a przy 8–10% spadek elastyczności skóry staje się wyraźny i mogą pojawić się zapadnięte oczy. Przy 10–12% fałd skórny może utrzymywać się dłużej, a przy >12% może dojść do wstrząsu hipowolemicznego [2].
Najczęstsze objawy:
- zmniejszona elastyczność skóry,
- wydłużony czas powrotu fałdu skórnego,
- suche błony śluzowe,
- zapadnięte gałki oczne,
- w ciężkich przypadkach objawy hipowolemii i wstrząsu [1,2].
Jak sprawdzić, czy pies jest odwodniony?
Stan nawodnienia psa można wstępnie ocenić na podstawie elastyczności skóry oraz wilgotności błon śluzowych, ale domowa ocena ma charakter orientacyjny. Zależność między objawami a rzeczywistym stopniem odwodnienia może znacznie różnić się między psami [2].
Test fałdu skórnego
Delikatnie chwyć skórę psa między palcami, unieś ją i obserwuj, jak szybko wraca do naturalnego położenia. W badaniu Gouchera i wsp. fałd skóry na czole psa unoszono na około 2 cm przez około 3 sekundy, a następnie oceniano czas jego powrotu. Im mniejszy turgor skóry, tym dłużej może utrzymywać się fałd. Badanie wykazało zmianę tego parametru nawet po krótkim wysiłku, jednak obejmowało tylko 9 wytrenowanych psów pracujących, dlatego nie można na jego podstawie określać w domu dokładnego procentu odwodnienia [1].
Jak wyglądają dziąsła odwodnionego psa?
Przy odwodnieniu zmniejsza się wilgotność błon śluzowych. Według wytycznych AAHA przy szacowanym odwodnieniu na poziomie 6–8% błony śluzowe mogą być suche. Samo przesuszenie dziąseł nie potwierdza jednak odwodnienia – suchość jamy ustnej może występować np. przy chorobach nerek bez niedoboru płynów [2].
Test fałdu skórnego nie jest nieomylny. Elastyczność skóry zależy nie tylko od nawodnienia, dlatego wynik domowego testu zawsze trzeba interpretować razem z samopoczuciem psa i innymi objawami.
Co powoduje odwodnienie u psa?
Odwodnienie u psa rozwija się wtedy, gdy utrata płynów przewyższa ich pobieranie. Może więc wynikać zarówno z tego, że pies pije zbyt mało, jak i z nadmiernej utraty wody z organizmu.
Najczęstsze przyczyny odwodnienia u psa to:
- zbyt małe pobieranie wody,
- intensywne lub długotrwałe dyszenie, które zwiększa utratę wody,
- wymioty,
- biegunka,
- choroby zwiększające utratę płynów, np. cukrzyca [2].
Jeżeli utrata płynów jest duża lub trwa długo, odwodnienie może się nasilać i w cięższych przypadkach współistnieć z hipowolemią, czyli zmniejszeniem objętości krwi krążącej.
Sprawdź napój elektrolitowy dla psa
Reklama
Kliknij i sprawdź: napój elektrolitowy Game Dog IsoDog
Jak nawodnić psa?
Aby nawodnić psa, trzeba uzupełnić utracone płyny w sposób dopasowany do stopnia odwodnienia i stanu zwierzęcia. Przy łagodnym odwodnieniu, jeśli pies może pić i nie wymiotuje, preferowana jest droga doustna lub enteralna. W cięższych przypadkach albo wtedy, gdy pies nie toleruje płynów doustnie, konieczne może być nawadnianie podskórne lub dożylne [2].
Przy odwodnieniu płyny uzupełnia się zwykle stopniowo, natomiast jeśli jednocześnie występuje hipowolemia, najpierw trzeba przywrócić prawidłową objętość krwi krążącej, a dopiero potem korygować odwodnienie.
Jeśli pies może przyjmować płyny doustnie, należy zapewnić mu swobodny dostęp do wody. Przy łagodnym odwodnieniu sama droga enteralna może być wystarczająca, natomiast przy ciężkim deficycie płynów potrzebna jest pomoc weterynaryjna i odpowiednio zaplanowana płynoterapia.
Czym nawodnić psa?
Podstawą nawadniania psa jest świeża woda. Podczas upałów, podróży, intensywnego wysiłku lub przy lekkim odwodnieniu można jednak podać napój elektrolitowy przeznaczony dla psów. Pomaga on uzupełnić płyny i składniki mineralne, a atrakcyjny smak może dodatkowo zachęcać psa do picia.
Dobry izotonik dla psa może zawierać:
- sód i potas – elektrolity pomagające utrzymać równowagę wodno-elektrolitową;
- magnez – wspiera prawidłową pracę mięśni;
- maltodekstrynę – źródło łatwo dostępnej energii podczas dłuższego wysiłku;
- BCAA i L-glutaminę – aminokwasy wspierające mięśnie i regenerację;
- witaminy z grupy B – uczestniczą w przemianach energetycznych.
Izotonik można stosować profilaktycznie przed lub podczas większej aktywności, a także przy lekkim odwodnieniu, jeśli pies samodzielnie pije i nie wymiotuje.
Pamiętaj: przy nasilonym odwodnieniu, wyraźnym osłabieniu lub uporczywych wymiotach potrzebna jest pomoc lekarza weterynarii.
FAQ – najczęstsze pytania o odwodnienie u psa
Czy biegunka może doprowadzić do odwodnienia psa?
Tak. Biegunka zwiększa utratę płynów, a ryzyko odwodnienia jest jeszcze większe, gdy równocześnie występują wymioty lub pies nie pije wystarczającej ilości wody.
Kiedy odwodnienie u psa wymaga wizyty u weterynarza?
Pilnej konsultacji wymaga m.in. wyraźne osłabienie psa, utrzymujące się wymioty, podejrzenie udaru cieplnego czy nasilone objawy odwodnienia. Im większy deficyt płynów, tym większe ryzyko zaburzeń krążenia i pracy narządów.
Źródła naukowe i badania
[1] T. Goucher i inni, Evaluation of skin turgor and capillary refill time as predictors of dehydration in exercising dogs, https://avmajournals.avma.org/view/journals/ajvr/80/2/ajvr.80.2.123.pdf (dostęp: 07.08.2026).
[2] M. Pardo i inni, 2024 AAHA Fluid Therapy Guidelines for Dogs and Cats, https://24051120.fs1.hubspotusercontent-na1.net/hubfs/24051120/Guidelines%20PDFs/2024%20Fluid%20Therapy/2024%20AAHA%20Fluid%20Therapy%20Guidelines-1.pdf (dostęp: 07.08.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
