Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Hepatozoonoza u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Co to jest hepatozoonoza u psów?
Hepatozoonoza u psów to pierwotniacza choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Hepatozoon, przede wszystkim Hepatozoon canis oraz Hepatozoon americanum.
Nosicielem Hepatozoon canis są przede wszystkim kleszcze Rhipicephalus sanguineus, czyli kleszcze psie brunatne. W Polsce ich występowanie jest sporadyczne, dlatego droga szerzenia się hepatozoonozy u rodzimych psów nadal nie jest do końca wyjaśniona. Pospolity kleszcz Ixodes ricinus był znajdowany na zakażonych psach, ale nie ma pewnych dowodów, że skutecznie przenosi tę chorobę.
Objawy hepatozoonozy u psa
Objawy hepatozoonozy u psa są nieswoiste, dlatego łatwo pomylić je z innymi chorobami odkleszczowymi. Najczęściej opisywane są gorączka oraz niedokrwistość, często połączone z osłabieniem i spadkiem masy ciała.
Przebieg zależy od gatunku pasożyta i nasilenia inwazji. Przy Hepatozoon canis wiele psów może chorować łagodnie albo bez wyraźnych objawów, natomiast Hepatozoon americanum zwykle daje cięższy obraz, zwłaszcza z bólem mięśni, sztywnym chodem i wyniszczeniem.
Najczęstsze objawy to:
- gorączka,
- apatia i osłabienie,
- brak apetytu,
- chudnięcie,
- niedokrwistość i blade błony śluzowe,
- powiększone węzły chłonne,
- osłabienie mięśni,
- sztywny chód lub kulawizna,
- bolesność szyi, grzbietu albo bioder,
- wypływ z oczu lub nosa.
Kiedy iść z psem do lekarza weterynarii?
Objawy hepatozoonozy u psa mogą być mało charakterystyczne, dlatego opiekun powinien reagować szczególnie wtedy, gdy po kontakcie z kleszczami pojawia się gorączka, apatia, osłabienie, brak apetytu albo chudnięcie. Do lekarza weterynarii idź jak najszybciej, jeśli pies po spacerze, podróży, adopcji lub sezonie kleszczowym zachowuje się inaczej niż zwykle.
Przyczyny hepatozoonozy
Przyczyną hepatozoonozy u psów jest zakażenie pierwotniakami z rodzaju Hepatozoon, najczęściej Hepatozoon canis lub Hepatozoon americanum. To choroba związana z kleszczami, ale pies zwykle zakaża się po połknięciu zakażonego pasożyta, a nie przez samo ukąszenie.
Do zakażenia może dojść podczas wylizywania sierści, rozgryzania kleszcza albo zjadania upolowanej zwierzyny czy padliny, na której znajdują się zakażone kleszcze. Ryzyko rośnie u psów myśliwskich, bezpańskich, adoptowanych z terenów endemicznych, podróżujących oraz regularnie przebywających w miejscach z dużą liczbą kleszczy.
Najważniejsze przyczyny i czynniki ryzyka to:
- połknięcie zakażonego kleszcza,
- kontakt z kleszczem psim brunatnym,
- polowanie i zjadanie padliny,
- podróże do krajów endemicznych,
- adopcja psa z rejonu ryzyka,
- brak ochrony przeciwkleszczowej,
- możliwe zakażenie szczeniąt od matki.
Diagnostyka hepatozoonozy u psa
Diagnostyka hepatozoonozy u psa zaczyna się od wywiadu. Lekarz zapyta o kontakt z kleszczami, podróże, adopcję z innego kraju, styl życia psa, objawy oraz stosowaną ochronę przeciwkleszczową. Następnie zrobi badanie kliniczne i oceni m.in. błony śluzowe, węzły chłonne, kondycję, bolesność mięśni oraz sposób poruszania się psa.
Kolejnym krokiem są badania krwi. Lekarz może zlecić morfologię i biochemię, bo przy hepatozoonozie często pojawia się niedokrwistość, a czasem zmiany w parametrach zapalnych, białkowych lub enzymach. Może też wykonać rozmaz krwi, by szukać gamontów pasożyta w leukocytach. Ponieważ rozmaz bywa mało czuły, przy podejrzeniu choroby najważniejsze jest badanie PCR z krwi, które pomaga potwierdzić zakażenie i odróżnić je od innych chorób odkleszczowych.
Leczenie hepatozoonozy u psa
Leczenie hepatozoonozy u psa zawsze powinien prowadzić lekarz weterynarii, bo dobór terapii zależy od gatunku pasożyta, wyników badań i stanu pacjenta. Inaczej postępuje się przy zakażeniu Hepatozoon canis, a inaczej przy cięższych inwazjach związanych z Hepatozoon americanum.
Lekarz najpierw oceni, czy pies wymaga tylko leczenia przeciwpierwotniaczego, czy także leczenia wspomagającego. Przy niedokrwistości, silnym osłabieniu, odwodnieniu, bólu mięśni, gorączce lub podejrzeniu powikłań może być potrzebna płynoterapia, leki przeciwzapalne, kontrola bólu oraz monitorowanie nerek, wątroby i parametrów krwi.
W części przypadków leczenie może być długie, a jego celem nie zawsze jest całkowite usunięcie pasożyta, ale opanowanie choroby, poprawa stanu psa i ograniczenie nawrotów.
Rokowanie
Przy zakażeniu Hepatozoon canis przebieg bywa łagodny lub podkliniczny, ale psy z anemią, silnym osłabieniem albo chorobami współistniejącymi wymagają uważnej kontroli. Cięższe rokowanie dotyczy zwłaszcza inwazji Hepatozoon americanum, która może powodować bolesne zapalenie mięśni i kości, wyniszczenie oraz nawroty choroby.
Jak chronić psa przed hepatozoonozą?
Psa przed hepatozoonozą chroni się przede wszystkim przez ograniczanie kontaktu z kleszczami i szybkie usuwanie pasożytów z sierści. To ważne, bo pies zwykle zakaża się nie przez samo wcięcie, ale po połknięciu zakażonego kleszcza podczas wylizywania lub rozgryzania pasożyta.
Najważniejsze zasady:
- stosuj regularną ochronę przeciwkleszczową dobraną przez lekarza weterynarii,
- sprawdzaj sierść psa po spacerach, szczególnie uszy, szyję, pachy, pachwiny, brzuch, ogon i przestrzenie między palcami,
- usuwaj kleszcze szybko i prawidłowo,
- nie pozwalaj psu zjadać kleszczy, padliny ani upolowanych zwierząt,
- unikaj karmienia psa surową dziczyzną,
- zabezpieczaj psa szczególnie przed podróżą do krajów cieplejszych i endemicznych,
- obserwuj psa po powrocie z wakacji, adopcji lub pobycie w schronisku.
Nie ma szczepionki przeciw hepatozoonozie, dlatego profilaktyka opiera się na ochronie przed kleszczami, kontroli sierści i ograniczaniu sytuacji, w których pies może połknąć zakażonego pasożyta.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy można zarazić się hepatozoonozą od psa?
Nie, hepatozoonoza u psa nie jest typową zoonozą i opiekun nie zaraża się nią bezpośrednio od chorego psa. Ryzyko dotyczy przede wszystkim samego psa, który może zakazić się po połknięciu zakażonego kleszcza, dlatego najważniejsza jest regularna ochrona przeciwkleszczowa i sprawdzanie sierści po spacerach.
Literatura naukowa i badania
Ł. Adaszek, Ł. Mazurek, M. Pisarek, P. Dębiak, S. Winiarczyk, Hepatozoonoza – nowa choroba odkleszczowa psów w Polsce, https://magwet.pl/40594,hepatozoonoza-nowa-choroba-odkleszczowa-psow-w-polsce?srsltid=AfmBOorSksaH7sqMnP52oflEtC2WDRDkEsfAkBpdFbW3MMM18LJIEnEi (dostęp: 24.05.2026).
B. Dokuzeylul, O. Teodorowski i inni, Prevalence of Hepatozoon canis infection in dogs from the area of Lublin Voivodship, https://pjvsci.uwm.edu.pl/editor_files/2045-pjvs-2023-1716745177.pdf (dostęp: 24.05.2026).
S. Hasani i inni, A review of Hepatozoonosis caused by Hepatozoon canis in dogs, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11319582/pdf/12639_2024_Article_1682.pdf (dostęp: 24.05.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
