Wszy u psa
W artykule przeczytasz
Czym jest wesz psia?
Wesz psia (Linognathus setosus) to zewnętrzny pasożyt należący do rodziny wszołowatych. Żyje na skórze i w sierści psa, gdzie odżywia się jego krwią. Jest to owad ściśle związany ze swoim żywicielem – nie przenosi się na ludzi ani inne gatunki w sposób trwały. Obecność wszy u psa prowadzi do świądu, podrażnień skóry, a w cięższych przypadkach także do osłabienia organizmu.
Jak wygląda wesz psia?
Wesz psia to niewielki owad osiągający długość ok 1,6 mm. Jej ciało jest wydłużone, spłaszczone i przystosowane do życia wśród włosów psa. Do sierści przyczepia się za pomocą odnóży, a do skóry wbija się narządami gębowymi, by pobierać krew. Samice składają jaja zwane gnidami, które mocno przytwierdzają do włosa. Po około 7–14 dniach z gnid wykluwają się larwy, a cały cykl rozwojowy pasożyta trwa od 3 do 6 tygodni.
Jakie są objawy wszy u psa?
Wszy u psa wywołują przede wszystkim problemy skórne i świąd. Najczęściej obserwuje się:
- intensywne drapanie i niepokój,
- gryzienie własnej sierści,
- zaczerwienione, podrażnione miejsca na skórze,
- utrata włosów oraz niewielkie rany spowodowane drapaniem i kąsaniem.
W przypadku silnej infestacji, szczególnie gdy występuje gatunek krwiopijny (Linognathus setosus), pasożyty mogą pobierać na tyle dużo krwi, że dochodzi do anemii (niedokrwistości). Jej objawy to m.in. bladość błon śluzowych, osłabienie i spadek energii.
Warto wiedzieć:
- Objawy wszy u psa mogą być mylone z alergią, świerzbem czy obecnością pcheł.
- U szczeniąt i psów starszych ryzyko poważniejszych powikłań (np. niedokrwistości) jest wyższe.
- Wczesne rozpoznanie i wdrożenie leczenia skraca czas terapii i zmniejsza ryzyko nawrotów.
Jak dochodzi do zarażenia wszami?
Wszy u psa to pasożyty zewnętrzne, które przenoszą się przede wszystkim poprzez bezpośredni kontakt z innym zwierzęciem nosicielem. Oznacza to, że pies zaraża się najczęściej podczas wspólnej zabawy, spacerów czy pielęgnacji w grupie psów.
Do zakażenia może dojść także poprzez przedmioty używane wspólnie przez psy – np. szczotki, grzebienie, koce, legowiska. Choć wszy poza organizmem żywiciela przeżywają krótko (od kilku godzin do kilku dni), to wystarczy, by przeniosły się na zdrowego psa.
Warto wiedzieć: największe ryzyko zakażenia dotyczy psów młodych, starszych, chorych lub żyjących w przepełnionych i zaniedbanych warunkach.
Rozpoznanie
Rozpoznanie wszawicy u psa polega na wykryciu obecności pasożytów lub ich jaj (gnid) w sierści i na skórze zwierzęcia. Ponieważ wszy spędzają całe życie na żywicielu, można je znaleźć bezpośrednio na psie.
Diagnozę powinien postawić lekarz weterynarii, który
- obejrzy skórę i sierść psa gołym okiem lub przy użyciu lupy,
- pobierze próbki włosów i zbada je pod mikroskopem, aby odróżnić wszy od innych pasożytów lub łupieżu,
- sprawdzi obecność gnid przyczepionych do włosów oraz dorosłych osobników poruszających się w sierści.
Jak skutecznie pozbyć się wszy u psa?
Leczenie wszawicy u psa opiera się na dwóch krokach: zastosowaniu odpowiednich preparatów przeciwpasożytniczych oraz zadbaniu o higienę otoczenia. Tylko takie podejście pozwala skutecznie przerwać cykl życiowy pasożyta.
Do leczenia stosuje się różne formy preparatów:
- Krople spot-on – nakraplane na skórę w okolicy karku. Substancja czynna rozprowadza się po powierzchni ciała psa i działa przez kilka tygodni. To wygodne rozwiązanie, które często chroni także przed pchłami czy kleszczami.
- Tabletki doustne – działają od środka. Substancja aktywna trafia do krwiobiegu, a pasożyty giną po ugryzieniu psa. Tabletki są szczególnie przydatne u psów kąpiących się lub pływających, bo ich skuteczność nie zależy od tego, czy sierść jest mokra.
- Szampony lecznicze – działają powierzchniowo, pomagając zredukować liczbę pasożytów i złagodzić podrażnienia skóry. Najlepiej sprawdzają się jako wsparcie terapii, a nie samodzielne leczenie.
Większość preparatów nie niszczy jaj wszy (gnid). Dlatego leczenie powinno być powtórzone po 7–14 dniach, aby wyeliminować pasożyty, które wykluły się w tym czasie.
Równie ważne jak samo leczenie psa jest zadbanie o jego otoczenie. Posłanie, koce i akcesoria trzeba wyprać w wysokiej temperaturze, a szczotki i grzebienie dokładnie oczyścić. Warto jednak pamiętać, że wszy nie rozmnażają się w środowisku tak jak pchły. Mogą przeżyć poza psem zaledwie 3–4 dni, dlatego ryzyko zakażenia z otoczenia jest mniejsze.
Jeżeli w domu przebywa kilka psów, najlepiej skontrolować i ewentualnie leczyć wszystkie jednocześnie, aby uniknąć ponownego zarażenia.
Profilaktyka – jak nie dopuścić do nawrotu?
Profilaktyka wszy u psa polega na stosowaniu preparatów przeciwpasożytniczych oraz ograniczeniu ryzyka kontaktu z zarażonymi zwierzętami i skażonymi akcesoriami.
Ważne jest także, aby:
- każdy nowy pies wprowadzany do domu był wcześniej zbadany przez lekarza weterynarii,
- w razie potrzeby zastosować krótką kwarantannę, by uniknąć przeniesienia pasożytów na inne psy,
- w przypadku stwierdzenia wszawicy u jednego psa – leczyć równocześnie wszystkie psy w gospodarstwie domowym, ponieważ wszy bardzo łatwo przenoszą się między zwierzętami.
Czym różni się wesz psia od pchły psiej?
| Cecha | Wesz psia (Linognathus setosus) | Pchła psia (Ctenocephalides canis) |
|---|---|---|
| Wygląd | Mały owad (1–2,5 mm), wydłużony i spłaszczony grzbieto–brzusznie, bezskrzydły. | Owady ciemnobrązowe (1,5–3 mm), bocznie spłaszczone, bardzo ruchliwe. |
| Ruchliwość | Porusza się powoli wśród włosów, łatwa do zauważenia. | Bardzo szybka i trudno uchwytna. |
| Skakanie | Nie potrafi skakać. | Skacze na duże odległości dzięki silnym tylnym odnóżom. |
| Odżywianie | Pasożyt ssący – przebija skórę i pobiera krew psa. | Wszystkie postacie dorosłe piją krew psa. |
| Cykl życiowy | Cały cykl (3–6 tygodni) odbywa się na psie. Jaja (gnidy) przytwierdzone do włosów. | Jaja, larwy i poczwarki rozwijają się w środowisku (legowiska, dywany). |
| Przetrwanie w środowisku | Poza psem przeżywa tylko 3–4 dni, nie rozmnaża się w środowisku. | Mogą rozwijać się i przeżywać w otoczeniu tygodniami, a nawet miesiącami. |
| Objawy u psa | Świąd, drapanie, utrata sierści, podrażnienia, przy masywnych infestacjach anemia. | Świąd, podgryzanie, alergie skórne (APZS), anemia przy dużej liczbie pasożytów. |
| Zarażenie ludzi | Nie – gatunek ściśle specyficzny dla psa. | Mogą gryźć ludzi, ale nie rozwijają pełnego cyklu na człowieku. |
FAQs
Czy wszy z psa mogą przejść na człowieka?
Nie. Psie wszy są przystosowane do psa i na człowieku nie kończą cyklu. Mogą co najwyżej chwilowo „wejść” na skórę, ale nie utrzymają się i nie rozmnożą.
Czy trzeba leczyć wszystkie zwierzaki w domu?
Tak, jeśli mają kontakt z psem – skonsultuj z weterynarzem odpowiedni preparat dla każdego zwierzęcia. To zmniejsza ryzyko nawrotu.
Domowe sposoby na wszy (ocet, olejki) – warto?
Nie. Mogą podrażnić skórę i opóźnić skuteczne leczenie. Postaw na sprawdzone preparaty weterynaryjne i higienę środowiska.
Źródła
J.Gundłach, A. Sadzikowski, Parazytologia i parazytozy zwierząt, PWRiL, Warszawa 2004.
Lice and your dog, https://s3.amazonaws.com/assets.prod.vetlearn.com/57/5e28702a5911e1816d0050568d3693/file/CareGuide_LiceDog.pdf (dostęp: 08.09.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
