Babeszjoza u kota
W artykule przeczytasz
Jakie są objawy babszejozy u kotów?
Objawy babeszjozy u kotów to najczęściej: apatia i osłabienie, brak apetytu oraz niedokrwistość (bladość błon śluzowych), często z gorączką; rzadziej żółtaczka, przyspieszony oddech/tętno, skłonność do krwawień i powiększenie śledziony, a w ciężkich przypadkach powikłania neurologiczne lub niewydolność narządowa.
W badaniach krwi zwykle widać niedokrwistość regeneratywną i często małopłytkowość, co tłumaczy skłonność do wybroczyn czy krwawień; bywa też hemoglobinuria (ciemny mocz).
Rzadkie, ale groźne powikłania to uszkodzenie nerek i wątroby, obrzęk płuc oraz objawy neurologiczne.
Pamiętaj: część kotów długo „nosi” zakażenie bez wyraźnych objawów. Jeśli po sezonie kleszczowym widzisz bladość śluzówek, nawracającą apatię lub gorączkę, nie zwlekaj z badaniem krwi i testami molekularnymi.
Kiedy kot może zarazić się babeszjozą?
Kot zaraża się babeszjozą głównie wtedy, gdy wcięty w skórę kota kleszcz wprowadza wraz ze śliną sporozoity Babesia bezpośrednio do krwi.
Największe ryzyko jest po ukąszeniu kleszcza u kotów wychodzących, szczególnie w okresach wzmożonej aktywności kleszczy (wiosna i jesień) oraz na terenach, gdzie choroba i wektory są częstsze. W Polsce sezonowość jest wyraźna, a kleszcze spotykamy już nie tylko w lasach, ale i w miastach.
Znaczenie ma także „gdzie i kto”. W RPA koty chorują najczęściej (ogniska nadmorskie), w Europie przypadki są sporadyczne, ale możliwe – opisywano m.in. śmiertelną babeszjozę u młodej, ciężarnej kotki w Hiszpanii. U osobników młodych, ciężarnych lub z osłabioną odpornością (np. FeLV/FIV) łatwiej dochodzi do rozwoju pełnoobjawowej choroby.
Czas żerowania kleszcza ma znaczenie
W praktyce liczy się czas wkłucia: im dłużej kleszcz żeruje, tym większe ryzyko transmisji. Usuń pasożyta jak najszybciej i stosuj profilaktykę. U kotów wektor(y) nie są jeszcze jednoznacznie potwierdzone, dlatego nie da się podać precyzyjnego minimum czasowego.
Jak diagnozuje się babeszjozę u kota?
Najdokładniej babeszjozę u kota potwierdza się metodą PCR z krwi (często z sekwencjonowaniem DNA), bo wykrywa materiał genetyczny pasożyta i pozwala określić gatunek.
Lekarz pobiera kotu krew do fioletowej probówki (EDTA). W laboratorium wykonuje się test PCR – „genetyczny radar”, który szuka DNA Babesia. Gdy trzeba, wynik doprecyzowuje się przez sekwencjonowanie, czyli odczytanie jego „kodu”. Taki test wykrywa zakażenie nawet wtedy, gdy pasożytów jest bardzo mało i rozmaz pod mikroskopem nic nie pokazuje. Dodatkowo pozwala wskazać dokładny gatunek (np. B. felis, B. vogeli czy formy z grupy B. canis), co pomaga dobrać leczenie. To obecnie najpewniejsza metoda potwierdzenia babeszjozy u kota.
Jak przebiega leczenie babeszjozy u kota
Leczenie babeszjozy u kota polega na szybkim wdrożeniu leków przeciwpierwotniaczych (najczęściej imidokarb) oraz intensywnej opiece wspomagającej, prowadzonej pod kontrolą badań i PCR.
W polskim opisie przypadku pełny powrót do zdrowia uzyskano po podaniu imidokarbu (seria wstrzyknięć). W nowszych doniesieniach u kota z Indii skuteczny był schemat atowakwon + azytromycyna. Dobór leku zależy od gatunku Babesia i stanu pacjenta.
Przy ciężkiej anemii bywa potrzebna transfuzja krwi, płynoterapia, leczenie przeciwgorączkowe i wsparcie wątroby/nerek (w opisach przypadków obserwowano wzrost ALT/AST i kreatyniny). Leczenie objawowe stabilizuje kota i ogranicza powikłania.
Rokowanie
Rokowanie zależy od gatunku pasożyta i kondycji kota. B. felis bez leczenia bywa śmiertelna; ogólnie opisywano śmiertelność rzędu kilkunastu–kilkudziesięciu procent w ciężkich przypadkach, szczególnie przy współistnieniu FeLV/FIV. Wczesne rozpoznanie i właściwy lek znacząco poprawiają rokowanie.
Profilaktyka
Najlepsza profilaktyka babeszjozy u kota to regularna ochrona przeciwkleszczowa i szybkie usuwanie kleszczy.
- Stosuj środki przeciwkleszczowe dla kotów: spot-on (nakrapiane), obroże z długim działaniem lub tabletki dopuszczone dla kotów. Dobierz formę z lekarzem (kocięta, koty starsze, przewlekle chore – tylko po konsultacji).
- Codzienny przegląd sierści po wyjściu do ogrodu/balkonu: głowa, szyja, uszy, pachy, pachwiny, okolice ogona.
- Usuń kleszcza od razu haczykiem/pęsetą, tuż przy skórze, ruchem obrotowym i posuwisto-zwrotnym. Bez smarowania olejem czy alkoholem.
- Chroń cały dom: zabezpieczaj też psy i inne zwierzęta, przytnij trawę w ogrodzie, ogranicz wysokie zarośla.
- Uwaga na podróże (rejony endemiczne): wzmocnij profilaktykę przed wyjazdem, po powrocie obserwuj kota.
Zabezpiecz swojego kota przed pasożytami
Reklama
FAQs
Czy kot niewychodzący może zachorować na babeszjozę?
Tak. Kleszcze potrafią „przyjechać” do domu na ubraniu, psie, wózku z ogrodu czy wraz z roślinami. Ryzyko jest niższe niż u kotów wychodzących, ale nie zerowe. Dlatego warto stosować profilaktykę przeciwkleszczową także u domowych kanapowców i po sezonie kleszczowym obserwować kota (apatia, gorączka, bladość/zażółcenie śluzówek → do lekarza).
Czy istnieje szczepionka przeciw babeszjozie dla kotów?
Nie. Dla kotów nie ma szczepionki. Profilaktyka opiera się na ochronie przed kleszczami (spot-on, obroże, tabletki dopuszczone dla kotów), szybkim usuwaniu pasożytów oraz kontroli sierści po wyjściu do ogrodu/balkonu. W razie niepokojących objawów – badanie krwi i PCR.
Źródła
Ł. Adaszek, J. Łukaszewska, S. Winiarczyk, M. Kunkel, Pierwszy przypadek babeszjozy u kota w Polsce, http://wordpress.esccap.pl/wp-content/uploads/2017/07/Pierwszy-przypadek-babeszjozy-u-kota-2008.pdf (dostęp: 04.10.2025).
A. Bosman, B. Penzhorn, K. Brayton, T. Schoman, M. Oosthuizen, A novel Babesiasp. associated with clinical signs of babesiosis in domestic cats in South Africa, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6434806/ (dostęp: 04.10.2025).
S. Remesar, J. Arna, A. Gómez, A. Prieto, D. Garcia-Dios, A. Benito, R. Panadero, P. Marrondo, P. Diaz, A case report of fatal feline babesiosis caused by Babesia canisin north western Spain, https://bmcvetres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12917-022-03287-4 (dostęp: 04.10.2025).
BABESIOSIS IN CATS CLINICAL REVIEW ABCD guidelines on prevention and management, https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/1098612X13489230 (dostęp: 04.10.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
