Pchły u psa i kota
People photo created by freepik – www.freepik.com
Jeżeli Twój pies albo kot zaczął się intensywnie drapać, a na jego skórze widoczne są pchły, albo ich odchody, to koniecznie przeczytaj ten artykuł do końca.
W artykule przeczytasz
Jakie są typowe objawy pcheł u psa i kota?
Objawy obecności pcheł u psów i kotów mogą być różne – zależą od intensywności inwazji oraz indywidualnej reakcji zwierzęcia. Niektóre psy i koty mogą nie wykazywać żadnych wyraźnych symptomów, zwłaszcza w początkowej fazie infestacji. W innych przypadkach objawy są bardzo widoczne i uciążliwe. Do najczęstszych należą:
- intensywny, uporczywy świąd i drapanie się,
- podgryzanie okolic grzbietu, zadu i nasady ogona,
- wylizywanie łap i brzucha,
- niepokój, nerwowość, problemy ze snem,
- łysienie plackowate, przerzedzenie sierści, szczególnie w okolicach lędźwiowych,
- zaczerwienienia i zmiany skórne, często wtórnie nadkażone,
- reakcje alergiczne – zwłaszcza u zwierząt uczulonych na ślinę pcheł (alergiczne pchle zapalenie skóry – APZS),
- anemia – groźna szczególnie dla młodych kociąt lub małych ras psów, kiedy duża liczba pcheł powoduje utratę krwi.
Warto wiedzieć: przy silnej infestacji możesz zobaczyć pchły na sierści psa lub kota, a także na legowisku i kocach, z którymi Twój pupil ma na co dzień kontakt.
Dorosła pchła może skoczyć nawet 100 razy dalej niż wynosi długość jej ciała! To tak, jakby człowiek skoczył na długość boiska piłkarskiego.
Dlaczego pchły są groźne dla psów i kotów?
| Zagrożenie | Dlaczego to niebezpieczne? |
|---|---|
| Silny świąd i niepokój | Pchły powodują intensywne drapanie i gryzienie się, co prowadzi do stresu i dyskomfortu, szczególnie u zwierząt uczulonych na ich ślinę. |
| Alergiczne pchle zapalenie skóry (APZS) | Reakcja alergiczna na ugryzienia pcheł może prowadzić do rozległych zmian skórnych, łysienia i silnego stanu zapalnego. |
| Wtórne zakażenia skóry | Uszkodzona przez drapanie skóra staje się wrotami zakażeń bakteryjnych i grzybiczych, co wydłuża leczenie i pogarsza stan zwierzęcia. |
| Anemia | Przy dużej liczbie pcheł zwierzę może tracić tyle krwi, że rozwija się niedokrwistość – szczególnie niebezpieczna dla młodych i małych pupili. |
| Zakaźne choroby przenoszone przez pchły | Pchły mogą przenosić bakterie, np. Bartonella henselae, wywołującą tzw. chorobę kociego pazura – groźną również dla ludzi. |
| Zagrożenie dla ludzi | Pchły mogą gryźć także ludzi, powodując swędzące bąble i przenosząc patogeny między gatunkami. |
| Pchły jako żywiciele tasiemców | Zarówno pchła psia, jak i kocia może przenosić jaja tasiemca Dipylidium caninum, który rozwija się w przewodzie pokarmowym psa lub kota po połknięciu pchły. |
Sprawdź krople na pchły dla psa od polskiego producenta
Reklama
Ulotka Fiprex DUO S Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki dołączonej do opakowania.
Czy pchły mogą przejść z psa na kota?
Tak, kocie pchły mogą przejść na psa, a psie na kota, ponieważ pchły nie wykazują specyficzności gatunkowej. To powoduje, że zwierzęta mieszkające wspólnie pod jednym dachem mogą zarazić się nawzajem chorobami odpasożytniczymi.
Ponadto: psy i koty mogą paść ofiarą pcheł pochodzących od innych gatunków zwierząt, zwłaszcza jeśli przebywają w środowisku, gdzie obecne są różne stadia rozwojowe pasożytów – na przykład mogą zostać zaatakowane przez pchły jeży podczas spacerów lub kontaktu z dzikimi zwierzętami.
Chociaż za pchły u psów odpowiadają pchły psie (Ctenocephalides canis), a u kotów pchły kocie (Ctenocephalides felis), to oba gatunki pcheł mogą żyć na innych zwierzętach. W praktyce oznacza to, że jeśli jedno zwierzę w domu ma pchły, to leczeniu i zabezpieczeniu powinny zostać poddane wszystkie psy i koty.
Masz w domu więcej niż jedno zwierzę? Nawet jeśli pchły zauważyłeś tylko u jednego pupila, zabezpiecz wszystkie czworonogi w tym samym czasie – to jedyny skuteczny sposób, by przerwać cykl pasożyta.
Czy pchły z psów i kotów mogą przechodzić na ludzi?
Krótka odpowiedź brzmi: Tak, zarówno kocie, jak i psie pchły mogą przejść na człowieka. Pchły mogą pokąsać człowieka, pozostawiając w ten sposób swędzące ślady na skórze, a w niektórych przypadkach mogą również wywołać alergię skórną, ale nie zostaną na człowieku na dłużej. Skóra człowieka, pokryta małą ilością włosów nie jest najlepszą kryjówką dla pcheł. Sierść psów i kotów sprawdza się w tym celu lepiej.
Jak sprawdzić czy pies lub kot ma pchły?
Rozpoznanie obecności pcheł u psa lub kota nie zawsze jest proste – dorosłe osobniki są niewielkie, zwinne i trudne do zauważenia gołym okiem. Zamiast nich częściej można dostrzec charakterystyczne czarne punkciki na skórze pupila – to odchody pcheł, które wyglądają jak ziarenka piasku lub zmielony pieprz.
Najczęściej znajdziesz je w miejscach, gdzie skóra jest cienka i trudniej dostępna dla zwierzęcia:
- u nasady ogona,
- za uszami,
- na szyi i głowie.
Aby potwierdzić, że to rzeczywiście odchody pcheł, warto wykonać test bibułowy. Polega on na roztarciu tych drobinek na mokrej chusteczce higienicznej lub bibule. Jeśli pojawi się czerwone zabarwienie – to oznacza obecność strawionej krwi, czyli jednoznaczny dowód na żerujące pchły.
Warto pamiętać: same pchły spędzają na zwierzęciu tylko część swojego życia. Większość ich cyklu – jaja, larwy i poczwarki – rozwija się w środowisku: na legowiskach, dywanach i meblach. Dlatego skuteczne zwalczanie pcheł zawsze musi obejmować zarówno zwierzę, jak i jego otoczenie.
Jak przeprowadzić test bibułowy?
Test bibułowy to prosty domowy sposób, który pomoże sprawdzić, czy pies lub kot ma pchły. Wykorzystuje się w nim zwykłą bibułę, chusteczkę lub papierowy ręcznik.
- Dokładnie obejrzyj sierść zwierzęcia, szczególnie u nasady ogona, za uszami i na karku.
- Zbierz ciemne drobinki (mogą przypominać pieprz lub pył) na biały kawałek papieru, chusteczki lub bibuły.
- Zwilż papier wodą i delikatnie rozetrzyj czarne drobinki.
- Jeśli pojawi się czerwone zabarwienie – to znak, że są to odchody pcheł zawierające strawioną krew.
Wniosek: Czerwony ślad na papierze potwierdza obecność pcheł u Twojego pupila i oznacza konieczność zastosowania leczenia.
Czym różni się pchła psia od kociej?
Chociaż pchła psia (Ctenocephalides canis) i pchła kocia (Ctenocephalides felis) są do siebie bardzo podobne, istnieją między nimi subtelne różnice anatomiczne. Oba gatunki mogą żerować zarówno na psach, jak i kotach, dlatego leczenie zawsze powinno obejmować zabezpieczenie wszystkich zwierząt domowych.
| Cecha | Pchła psia Ctenocephalides canis |
Pchła kocia Ctenocephalides felis |
|---|---|---|
| Długość ciała | 1–3 mm | 2–4 mm (samice do 3,25 mm) |
| Budowa głowy | Krótsza, bardziej zaokrąglona | Dłuższa, węższa |
| Ząb policzkowy | Pierwszy dłuższy od drugiego | Pierwszy krótszy o 1/3 od drugiego |
| Szczecina na goleni | Brak charakterystycznej szczeciny | Jedna szczecina na tylnej goleni 3. pary odnóży |
| Kolor ciała | Ciemny | Ciemny, brunatny |
Warto wiedzieć: Pchła kocia jest najczęściej występującym gatunkiem pasożytującym nie tylko na kotach, ale również na psach. Dokładne rozróżnienie między nimi możliwe jest jedynie pod mikroskopem.
Choroby przenoszone przez pchły – zagrożenie dla zwierząt i ludzi
Pchły to nie tylko uciążliwe pasożyty powodujące świąd – mogą również przenosić groźne choroby pasożytnicze i bakteryjne, które zagrażają zarówno psom i kotom, jak i ludziom. Oto najważniejsze z nich:
Tasiemczyca (Dipylidium caninum)
To najczęściej diagnozowany tasiemiec u psów i kotów. Pchły oraz wszoły pełnią funkcję żywicieli pośrednich, a do zakażenia dochodzi, gdy zwierzę przypadkowo połknie zarażoną pchłę podczas wylizywania sierści. Larwy tasiemca trafiają następnie do jelit, gdzie dojrzewają. U ludzi zakażenia są bardzo rzadkie, ale możliwe – również poprzez przypadkowe połknięcie pchły.
Alergiczne pchle zapalenie skóry (APZS)
To choroba alergiczna, wywoływana przez ślinę pcheł. Wystarczy nawet niewielka infestacja, by u uczulonego psa lub kota wystąpiły intensywny świąd, strupy i łysienie, szczególnie wzdłuż kręgosłupa, w pachwinach czy na ogonie. Nieleczone zapalenie może prowadzić do wtórnych infekcji skóry, np. ropnego zapalenia powierzchniowego.
Choroba kociego pazura (bartoneloza)
To schorzenie występujące u ludzi, wywoływane przez bakterię Bartonella henselae, której nosicielami są koty. Człowiek może się zarazić wskutek zadrapania lub ugryzienia przez kota. Charakterystyczne objawy to grudka lub krosta w miejscu kontaktu oraz powiększone węzły chłonne. To właśnie pchły przenoszą bakterię między kotami, dlatego inwazja pcheł pośrednio przyczynia się do szerzenia choroby wśród ludzi.
Jak skutecznie zwalczyć pchły u psa i kota?
Zwalczanie pcheł u zwierząt domowych wymaga regularnej profilaktyki i skutecznych preparatów przeciwpchelnych. Właściciel ma do wyboru kilka form produktów:
- krople typu spot-on – aplikowane na skórę, najczęściej na kark,
- obroże przeciwpchelne – zapewniają długotrwałą ochronę,
- tabletki doustne – działają ogólnoustrojowo i eliminują pasożyty szybko i skutecznie.
U kotów lepiej sprawdzają się preparaty spot-on, ponieważ nie wymagają podania doustnego i są mniej stresujące dla zwierzęcia.
Dodatkowo warto wspomagać terapię przez:
- regularne wyczesywanie sierści, najlepiej specjalnym grzebieniem,
- kąpiele w szamponach weterynaryjnych o działaniu owadobójczym – szczególnie przy silnej infestacji.
Pamiętaj, że jeden środek to często za mało – konieczna jest kompleksowa strategia zwalczania pasożytów, zwłaszcza przy dużej inwazji.
Jak zwalczać pchły w otoczeniu psa lub kota?
Skuteczna walka z pchłami to nie tylko leczenie zwierzęcia – większość cyklu rozwojowego pchły przebiega poza żywicielem, czyli… w Twoim domu.
Pchły składają jaja w miejscach, w których pupil najczęściej przebywa:
- legowiskach,
- kocach,
- dywanach,
- meblach tapicerowanych,
- drapakach i innych materiałowych powierzchniach.
Aby przerwać cykl rozwojowy pasożyta:
- dokładnie odkurz całe mieszkanie, zwłaszcza okolice legowiska,
- upierz w wysokiej temperaturze wszystko, co ma kontakt z pupilem,
- zastosuj preparaty środowiskowe – najlepiej takie, które zawierają nie tylko fipronil, ale także (S)-metopren, czyli substancję niszczącą jaja i larwy pcheł.
Ważne: walka z pchłami to proces. Ze względu na ich cykl życiowy (do kilku tygodni), nie wystarczy jedno odkurzanie czy jedna kąpiel – potrzebna jest cierpliwość i systematyczność.
Nigdy nie podawaj kotu preparatów przeciwpchelnych przeznaczonych dla psów! Niektóre substancje (np. permetryna) są silnie toksyczne dla kotów i mogą doprowadzić nawet do śmierci pupila. Zawsze stosuj wyłącznie środki zalecane przez lekarza weterynarii i dopasowane do gatunku zwierzęcia.
FAQs
Czy pchły z psa mogą przenieść się na człowieka?
Tak, pchły mogą ugryźć człowieka, ale nie będą na nim żerować tak długo jak na psie czy kocie. Mimo to warto zabezpieczać siebie i mieszkanie.
Jak długo trwa leczenie psa z pcheł?
Zazwyczaj kilka dni – wystarczy skuteczny preparat i odkażenie otoczenia. Jednak pełne zwalczenie wszystkich stadiów pcheł może potrwać nawet kilka tygodni.
Czy pchły mogą wrócić po leczeniu?
Tak, jeśli nie zostanie zdezynfekowane całe otoczenie – legowiska, dywany i meble tapicerowane. Jaja pcheł mogą przetrwać w środowisku przez długi czas.
Czy istnieją naturalne sposoby na pchły u psa?
Niektóre naturalne środki mogą wspomagać walkę z pchłami, ale nie zastąpią skutecznych preparatów weterynaryjnych. Zawsze warto skonsultować się z lekarzem weterynarii.
Czy można spać z kotem, który ma pchły?
Lepiej unikać spania z kotem, który ma pchły – i to z kilku powodów. Śpiąc z kotem, który ma pchły, narażasz się na swędzące ugryzienia, a nawet przeniesienie pasożytów do pościeli, materaca i innych miejsc w domu. Co więcej, pchły mogą być wektorami chorób (np. bartonelozy) i żywicielami pośrednimi tasiemców, które również mogą trafić do ludzkiego organizmu.
Źródła
A. Buczek, Atlas pasożytów człowieka, Wyd. Koliber, Lublin 2005.
ESCCAP, Zwalczanie pasożytów zewnętrznych u psów i kotów, Wydanie siódme – styczeń 2022 r.
J. Gundłach, A. Sadzikowski, Parazytologia i parazytozy zwierząt, PWRiL, Warszawa 2004.
Pchły u zwierząt – znaczenie i cykl życiowy pcheł, https://www.esccap.pl/pchly/ (dostęp: 05.08.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
