Nicienie u psa
W artykule przeczytasz
Czym są nicienie u psa?
Nicienie, nazywane również robakami obłymi, to jedne z najczęściej spotykanych pasożytów u psów. Mają wydłużony, walcowaty kształt i mogą osiągać od kilku milimetrów do nawet kilkudziesięciu centymetrów długości, w zależności od gatunku. Ich ciało składa się z oskórka, warstwy nabłonkowej i mięśniowej, co nadaje im charakterystyczny wygląd.
W organizmie psa nicienie występują w dwóch głównych grupach:
- Nicienie jelitowe – glista psia, tęgoryjec czy włosogłówka. Pasożytują one w przewodzie pokarmowym, gdzie żywią się treścią pokarmową lub krwią, powodując problemy trawienne i osłabienie organizmu.
- Nicienie pozajelitowe – m.in. nicienie płucne, sercowe i podskórne – które atakują inne narządy i tkanki, wykraczając poza układ pokarmowy. Mogą one wywoływać kaszel, duszności, zaburzenia krążenia czy zmiany skórne.
Nicienie szkodzą nie tylko bezpośrednio, zabierając psu składniki odżywcze i uszkadzając tkanki, ale również pośrednio – wydalane przez zarażone psy jaja pasożytów zanieczyszczają środowisko i stanowią źródło zakażeń dla innych zwierząt. Szczególnie wrażliwe na inwazję są szczenięta, psy starsze oraz te z osłabionym układem odpornościowym. U nich zakażenie może prowadzić do szybkiego pogorszenia kondycji, odwodnienia, a nawet zagrożenia życia.
Warto wiedzieć: regularne badania kału i profilaktyczne odrobaczanie to podstawowe metody ochrony psa przed nicieniami. W przypadku podejrzenia zakażenia konieczna jest wizyta u lekarza weterynarii, który dobierze odpowiednie leczenie i ustali plan dalszej profilaktyki.
Czy nicienie są groźne dla człowieka?
Tak! Nicienie mogą być zagrożeniem dla ludzi, gdyż są wektorami zoonoz, chorób przenoszonych ze zwierząt na człowieka. Dlatego ważne jest regularne odrobaczanie psów i dbanie o higienę, aby ograniczyć ryzyko zarażenia nicieniami zarówno u psów, jak i u ludzi.
Objawy nicieni u psa
Początkowe zakażenie nicieniami często przebiega bez widocznych symptomów. Pierwsze oznaki pojawiają się, gdy pasożytów jest coraz więcej lub gdy odporność psa spada. Do najczęstszych objawów nicieni u psa należą:
- Apatia i osowiałość
- Utrata apetytu
- Spadek masy ciała
- Matowa i wypadająca sierść
- Wzdęcia
- Drgawki
Objawy nicieni jelitowych
Gdy nicienie bytują w przewodzie pokarmowym, mogą powodować częste wymioty i biegunkę. W kale można zauważyć fragmenty lub całe osobniki, szczególnie w przypadku glisty psiej. U psów silnie zarobaczonych występuje także saneczkowanie (przeciąganie zadem po podłożu) spowodowane świądem okolicy odbytu.
Objawy nicieni płucnych
Zakażenie nicieniami płucnymi prowadzi do kaszlu, problemów z oddychaniem i wydzieliny z nosa. Kaszel często powoduje przemieszczenie się larw z płuc do przewodu pokarmowego, gdzie pasożyty mogą się dalej rozwijać.
Objawy nicieni sercowych
Nicień sercowy (Dirofilaria immitis) atakuje serce i naczynia krwionośne. U zarażonego psa mogą wystąpić omdlenia, duszności, a w skrajnych przypadkach zapaść sercowa.
Objawy nicieni podskórnych
Niektóre nicienie podskórne, przenoszone przez komary, tworzą pod skórą guzki zawierające larwy lub dorosłe pasożyty. Zmiany te mogą być wyczuwalne lub widoczne gołym okiem.
Przyczyny nicieniu u psów
W zależności od gatunku nicienia zarażenie może mieć różny przebieg:
- W przypadku glisty psiej do zarażenia dochodzi zazwyczaj drogą płodową bądź z mlekiem matki. Szczenięta mogą również zarazić się glistą psią ze środowiska, np. pijąc wodę ze zbiornika, jedząc trawę czy pokarm, na którym znajdowały się jaja nicieni.
- Do zarażenia tęgoryjcem przez psa dochodzi poprzez zjedzenie pokarmu, w którym znajdują się larwy, do zarażenia może dojść również na etapie płodowym oraz z mlekiem matki, a także przez przełamanie bariery skóry zwierzęcia.
- Do zarażenia włosogłówką u psa dochodzi poprzez spożycie pokarmu bądź wody, w których obecne są jaja włosogłówki.
- Nicienie płucne dostają się do organizmu psa przez zjedzenie zarażonego ślimaka, wypicie wody z kałuży, w której bytował ślimak, a nawet na skutek zjedzenia trawy bądź polizania patyka, na którym został śluz ślimaka.
- Do zarażenia nicieniem sercowo-płucnym u psa dochodzi poprzez ugryzienie przez zarażonego komara. Samica komara wprowadza larwy nicieni w trzecim stadium, podczas żerowania na psie.
- Nicienie podskórne przenoszone są na psa również przez komary. Samica komara wprowadza larwy nicieni w trzecim stadium, podczas żerowania na psie.
Chroń swojego psa przed robakami
Reklama
Więcej o tabletkach InPar na stronie: InPar odrobaczające tabletki dla psów
Jak diagnozuje się nicienie u psa?
Diagnostyka nicieni u psów opiera się na kilku metodach, które dobiera lekarz weterynarii w zależności od podejrzanego gatunku pasożyta i występujących objawów.
- Badanie kału (koproskopia)
To podstawowe badanie w kierunku nicieni jelitowych, takich jak glista psia, tęgoryjec czy włosogłówka. Polega na mikroskopowym poszukiwaniu jaj lub larw w próbkach kału.
- Najczęściej wykonuje się tzw. metodę flotacji lub sedymentacji.
- W przypadku nicieni o dłuższym cyklu rozwojowym (np. włosogłówki) zaleca się kilkukrotne badanie kału w odstępach czasu.
- Testy specjalistyczne
- Metoda Baermanna – służy do wykrywania larw nicieni płucnych (np. Crenosoma vulpis, Angiostrongylus vasorum).
- Testy antygenowe i serologiczne – wykrywają obecność niektórych pasożytów w organizmie, np. nicienia sercowego (Dirofilaria immitis).
- Badania obrazowe
- RTG lub USG – pomocne w diagnozie nicieni sercowych, płucnych oraz nicieni nerkowych (np. Dioctophyme renale).
- Echokardiografia – pozwala zobaczyć dorosłe nicienie sercowe w sercu i dużych naczyniach.
- Badanie moczu
W przypadku nicieni bytujących w układzie moczowym (np. Capillaria plica) wykonuje się mikroskopową ocenę osadu moczu w poszukiwaniu jaj pasożyta. - Badanie zmian skórnych i ocznych
W przypadku nicieni podskórnych lub ocznych (np. Thelazia, Onchocerca) diagnostyka polega na oględzinach zmian, pobraniu wycinków lub usunięciu pasożyta i identyfikacji pod mikroskopem.
Jak leczyć nicienie u psa?
Leczenie nicieni u psa polega na podaniu odpowiedniego preparatu odrobaczającego oraz kontroli skuteczności terapii. Kluczem jest wcześniejsza diagnoza, która pozwala dobrać lek do gatunku pasożyta i uniknąć rozwoju oporności.
Najpierw wykonuje się badanie kału w kierunku jaj, larw lub dorosłych form nicieni. W przypadku podejrzenia pasożytów pozajelitowych (np. płucnych, sercowych) konieczne mogą być dodatkowe testy – badanie krwi, bronchoskopia, RTG klatki piersiowej czy echokardiografia.
Na podstawie wyników lekarz weterynarii wybiera lek odrobaczający, ustalając dawkę i częstotliwość podania. Ważne jest, aby przestrzegać zaleceń dotyczących schematu leczenia. W niektórych przypadkach, np. przy nicieniach sercowo-płucnych, trzeba ograniczyć aktywność psa, aby zmniejszyć ryzyko powikłań, takich jak zator płucny.
Po zakończeniu terapii wykonuje się ponowne badanie kału, aby potwierdzić, że pasożyty zostały całkowicie usunięte. Regularna profilaktyka i kontrolne badania to najlepszy sposób, by zapobiec ponownemu zakażeniu.
Jak zapobiegać nicieniom u psa?
Najlepszą ochroną przed nicieniami jest regularna profilaktyka, która ogranicza ryzyko kontaktu psa z pasożytami i ich jajami. Obejmuje ona:
- Ochronę przed pasożytami zewnętrznymi – przez cały sezon aktywności (od lutego do października) stosuj preparaty przeciw kleszczom, pchłom, wszołom i komarom, które mogą przenosić larwy nicieni.
- Regularne badanie kału lub odrobaczanie – minimum raz na trzy miesiące, nawet jeśli pies nie ma objawów.
- Unikanie ryzykownych zachowań – podczas spacerów nie pozwalaj psu jeść znalezionych resztek jedzenia ani pić wody z kałuży czy rowów.
Rodzaje nicieni jelitowych u psów
Robaki jelitowe to grupa pasożytów wewnętrznych, które lokują się zwykle w różnych częściach przewodu pokarmowego psa, najczęściej w jelitach.
Glista psia
Poglądowy obraz wygenerowany przez AI
Glista psia (Toxocara canis), to nicień, który występuje powszechnie w jelitach szczeniąt aż do 6. miesiąca życia. U dorosłych psów nicień ten może występować w formie uśpionej u suk, u których uaktywnia się on w czasie ciąży i laktacji, stanowiąc zagrożenie dla szczeniąt.
Samiec glisty psiej mierzy od 9. do 13. cm, z kolei samica mierzy nawet do 20. cm.
Dorosłe psy przechodzą zwykle chorobę w sposób bezobjawowy.
Glista psia, choć klasyfikowana jako nicień jelitowy może wędrować z układu pokarmowego po całym ciele psa, docierając do rdzenia kręgowego, pnia mózgu, gałek ocznych (nicienie w oku) czy wątroby. Glista psia może również wywołać zapalenie płuc.
Diagnoza na obecność tego nicienia u psa odbywa się poprzez badanie kału na obecność jaj pasożytów. Sposób odrobaczenia określa zwykle lekarz weterynarii.
Warto wiedzieć: do zarażenia człowieka glistą psią dochodzi drogą pokarmową poprzez wprowadzenie do organizmu inwazyjnych jaj nicienia.
Tęgoryjec psi
By Daniel J. Drew – https://www.gbif.org/occurrence/1457533317, CC0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=86160827
Tęgoryjec psi (Ancylostoma caninum) oraz (Uncinaria stenocephala) to nicienie niewielkich rozmiarów, zwykle mierzące od 9. do 18. mm, które żywią się krwią psa. Tęgoryjec u psa odżywia się za pomocą torebki gębowej, ustawionej pod kątem do reszty ciała, wyposażonej w ostre haczyki, którymi przyczepia się do ściany jelita cienkiego.
Podobnie, jak w przypadku pozostałych nicieni są one szczególnie groźne dla szczeniąt oraz starszych psów z obniżoną odpornością. W skrajnych przypadkach ten nicień u psa może doprowadzić do anemii, niedokrwistości i śmierci.
Diagnoza na obecność tego nicienia u psa odbywa się poprzez badanie kału na obecność jaj pasożytów. Sposób odrobaczenia określa zwykle lekarz weterynarii.
Warto wiedzieć: człowiek nie jest żywicielem ostatecznym tęgoryjca, jednak również może się nim zarazić.
Włosogłówka u psa
Źródło: Wikipedia
Włosogłówka (Trichuris vulpis) to nicień, który bytuje w jelicie grubym psów. Samica włosogłówki mierzy nawet do 75. mm, z kolei samiec włosogłówki jest krótszy, zwykle od 40. do 60. mm.
Włosogłówka to nicień, który swoją nazwę zawdzięcza kształtowi ciała. Pasożyt ten przywiera do błony śluzowej jelita grubego przednią nitkowatą częścią ciała, z kolei tylna część pozostaje swobodnie w świetle jelita, gdzie może osiągnąć nawet 5 razy większą grubość.
Szczególnie narażone na zarażenie włosogłówką są młode psy, u których układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty. Inwazje włosogłówką dotyczą zarówno psów z hodowli, domowych, jak i żyjących w gospodarstwach.
Ze względu na dużą odporność pasożytów na substancje czynne zawarte w lekach kuracja odrobaczająca powinna być prowadzona pod opieką lekarza weterynarii.
Warto wiedzieć: człowiek może zarazić się włosogłówką w wyniku niewłaściwej higieny, poprzez wprowadzenie jaj nicienia do układu pokarmowego.
Rodzaje nicieniu pozajelitowych u psów
Robaki pozajelitowe to grupa pasożytów wewnętrznych, które lokują się zwykle w tkankach narządów, wędrując po ciele zarażonego psa.
Nicienie płucne u psa
Nicień płucny Angiostrongylus vasorum inaczej Robak francuski to pasożyt wewnętrzny, który wywołuje u psów angiostrongylozę, chorobę atakującą tętnice płucne i przedsionek oraz prawą komorę serca.
Samica nicienia płucnego mierzy od 15. do 25. mm, z kolei samiec jest mniejszy i osiąga 14-18 mm.
Nicienie u psa w organizmie wędrują przez węzły chłonne i wątrobę, by osiedlić się w tętnicach płucnych oraz w przedsionku i prawej komorze serca. Tam larwy dojrzewają płciowo i składają jaja, które uwalniane są do krwioobiegu psa.
Choroba może przebiegać w sposób utajony bądź ostry, który może skończyć się śmiercią. Pies może wydalać nicienie nawet przez 6 lat!
Diagnostyka polega na badaniu kału na obecność jaj i larw pasożytów, badaniu krwi, prześwietleniu klatki piersiowej oraz bronchoskopii.
Nicienie sercowe u psa
Nicień sercowy Dirofilaria immitis to pasożyt, który coraz częściej występuje w Polsce, gdzie pierwsze doniesienia na jego temat pojawiły się w 2009 roku. Dorosły osobnik tego nicienia może mierzyć do 30. cm długości.
Nicień płucny bytuje w mięśniach, następnie przenosi się do naczyń płucnych, a gdy inwazja jest już rozległa może również trafić do serca, stąd jego potoczna nazwa – robak sercowy.
Obecność pojedynczych pasożytów może nie dawać u psa żadnych objawów.
Diagnostyka dirofilariozy u psa polega na badaniu krwi, RTG klatki piersiowej, echokardiografii, dostępne są również testy ELISA, wykrywające przeciwciała.
Leczenie wymaga konsultacji z lekarzem weterynarii.
Nicienie podskórne u psa
Nicień podskórny Dirofilaria repens to pasożyt, który dostaje się do organizmu psa za sprawą komarów. Samica komara wprowadza larwy nicieni w trzecim stadium, podczas żerowania na psie.
Obecność tego nicienia u psa przejawia się w formie widocznych guzków na skórze, w których znajdują się mikrofilare i filare, czyli larwy i dorosłe formy nicienia.
Warto wiedzieć: nicienie podskórne mogą występować również u człowieka, a ich droga przeniesienia odbywa się poprzez ukąszenie komara.
Podsumowanie
Nicienie to pasożyty, które niezależnie od gatunku mogą wywołać w organizmie psa poważne spustoszenie, a w skrajnych przypadkach mogą doprowadzić do śmierci zwierzęcia. Większość z omówionych nicieni może być niebezpieczna także dla ludzi, dlatego ważna jest higiena osobista po kontakcie z psem, a także regularne badania na obecność pasożytów u psa i systematyczne jego odrobaczanie.
Źródła
D. Bowman, T. Nelson, CANINE INTESTINAL HELMINTHS. Recommendations from the Companion Animal Parasite Council, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2016/06/T1401C08.pdf (dostęp: 12.08.2025).
M Frączyk, J. Gawor, Angiostrongylus vasorum – nicień płucny, nowe zagrożenie dla psów w Polsce, „Życie weterynaryjne”, nr 89/2014, s. 124-125.
R. Niziołek, K. Rutkowska, Dirofilarioza u psów i kotów, „Życie weterynaryjne”, nr 84/2009, s. 798-805.
Nicień sercowy i podskórny, esccap.pl/nicien-sercowy-podskorny-dirofilaria-immitis-d-repens/ (dostęp: 12.08.2025).
Włosogłówka, esccap.pl/wlosoglowka-trichuris-vulpis/ (dostęp: 12.08.2025).
Tęgoryjce, esccap.pl/tegoryjce-uncinaria-ancylostoma/ (dostęp: 12.08.2025).
Glisty psów i kotów, esccap.pl/glisty-psow-kotow-toxocara-canis-t-cati/ (dostęp: 12.08.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
