Reklama

Kleszcze u psa

Kleszcze to jedne z najbardziej niebezpiecznych pasożytów, które mogą zagrażać zdrowiu psów. Ich ukąszenie może prowadzić do poważnych chorób, takich jak babeszjoza, borelioza czy anaplazmoza. Właściwa profilaktyka oraz świadomość zagrożeń mogą skutecznie zmniejszyć ryzyko zakażenia.

W artykule opisałem metody ochrony psa przed kleszczami; jak rozpoznać pierwsze objawy chorób odkleszczowych oraz sposób na bezpieczne usunięcie kleszcza. Dowiesz się również, jak dostosować środki ochronne do stylu życia psa oraz jak radzić sobie w sytuacjach, gdy pies został ugryziony.

Data aktualizacji: 26 lutego 2025

Zagrożenia związane z kleszczami

Kleszcze to pajęczaki, które żerują na ssakach, ptakach i gadach. Największą aktywność wykazują wiosną i latem, choć coraz częściej obserwuje się ich obecność także jesienią i zimą, zwłaszcza gdy temperatury są dodatnie. Kleszcze bytują w wysokich trawach, gęstych zaroślach oraz na terenach leśnych i podmiejskich.

Pasożyty te przenoszą groźne choroby, które mogą mieć poważne konsekwencje dla zdrowia psa. Do najczęściej diagnozowanych schorzeń należą:

Babeszjoza – powodowana przez pierwotniaki z rodzaju Babesia, prowadzi do niszczenia czerwonych krwinek i ostrej anemii. Okres inkubacji u psa wynosi od 1 do 3 tygodni. Objawy obejmują wysoką gorączkę, senność, brak apetytu, żółtaczkę, wymioty, czerwono zabarwiony mocz („rdzawy mocz”), niedokrwistość, niewydolność nerek (postać ciężka lub śmiertelna), krwotoki oraz zaburzenia neurologiczne, ruchowe, wzrokowe, pokarmowe i naczyniowe.
Borelioza – infekcja bakteryjna wywoływana przez krętki Borrelia burgdorferi, mogąca prowadzić do stanów zapalnych stawów, problemów neurologicznych oraz zaburzeń pracy serca. Może być trudna do zdiagnozowania, ponieważ u wielu psów przebiega bezobjawowo lub objawy pojawiają się dopiero po kilku tygodniach od zakażenia. Do najczęstszych objawów należą gorączka, kulawizna, bóle mięśniowe i letarg.
Anaplazmoza – wywoływana przez bakterie z rodzaju Anaplasma. Okres inkubacji wynosi od 1 do 2 tygodni. Choroba objawia się gorączką, nagle pojawiającą się sennością, kulawizną (zapalenie wielostawowe), bladością błon śluzowych, napiętym brzuchem, biegunką, wymiotami, wybroczynami, przyspieszonym oddechem, powiększeniem śledziony i węzłów chłonnych, niedokrwistością oraz zwiększoną aktywnością enzymów wątrobowych.
Erlichioza – powodowana przez bakterie Ehrlichia chaffeensis. Okres inkubacji wynosi od 1 do 3 tygodni. Objawy pojawiają się dwuetapowo. W pierwszym etapie występują apatia, depresja, brak łaknienia, duszność, gorączka, powiększenie węzłów chłonnych i śledziony, spadek masy ciała, wymioty, bladość błon śluzowych, wybroczyny i wylewy krwotoczne na skórze oraz błonach śluzowych, krwawienie z nosa, wydłużenie cieczki, krwiomocz i czarne stolce. Mogą również wystąpić łagodna do umiarkowanej niedokrwistość, zapalenie przedniej błony naczyniowej oka, zmętnienie rogówki, krew w przedniej komorze oka, wybroczyny podsiatkówkowe, odwarstwienie siatkówki oraz ślepota. Gdy ośrodkowy układ nerwowy zostanie zaatakowany, mogą pojawić się bóle w odcinku szyjnym kręgosłupa, przeczulica, oczopląs, porażenia, zaburzenia koordynacji, drgawki oraz objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Kleszcze mogą również powodować miejscowe reakcje alergiczne oraz infekcje skórne u psów, jeśli nie zostaną usunięte w odpowiednim czasie. Samo ukąszenie nie jest bolesne dla psa, ponieważ pasożyt wprowadza poprzez ślinę miejscowy środek znieczulający.

Skuteczna profilaktyka przeciwkleszczowa

Ochrona psa przed kleszczami powinna być kompleksowa i dostosowana do trybu życia zwierzęcia oraz warunków środowiskowych. Na rynku dostępnych jest kilka skutecznych metod zapobiegania inwazji pasożytów.

Obroże przeciwkleszczowe

Obroże nasączone substancjami aktywnymi, takimi jak flumetryna czy imidaklopryd, zapewniają długotrwałą ochronę przed kleszczami. Ich działanie utrzymuje się nawet do pół roku, co sprawia, że są wygodnym rozwiązaniem dla właścicieli psów, którzy nie chcą pamiętać o regularnej aplikacji preparatów. Produkty te mają działanie odstraszające oraz eliminujące pasożyty, są bezwonne i wodoodporne. Obroże występują w różnych rozmiarach, co pozwala na dopasowanie ich do wielkości psa.

Preparaty spot-on

Krople aplikowane na skórę psa działają kontaktowo, uniemożliwiając kleszczom przyczepienie się do sierści oraz żerowanie. Substancje aktywne, takie jak fipronil czy permetryna, zapewniają ochronę do 4 tygodni. Krople aplikuje się punktowo na skórę w okolicach karku zwierzęcia. Płyn następnie przenika do gruczołów łojowych i wraz z łojem rozprzestrzenia się po powierzchni skóry. Dawka jest zależna od wagi zwierzęcia. Warto jednak pamiętać, że skuteczność tego rodzaju środków zależy od regularności stosowania oraz prawidłowej aplikacji. Krople są świetnym rozwiązaniem dla psów, które nie tolerują obroży przeciwkleszczowych.

Tabletki i pasty doustne

Nowoczesnym rozwiązaniem są tabletki doustne, które zawierają substancje czynne eliminujące pasożyty już w momencie ich ukąszenia. Tabletki działają systemowo i są skuteczne nawet do trzech miesięcy. Ich zaletą jest brak wpływu na sierść psa, co może być istotne w przypadku zwierząt często kąpanych lub pływających. Ponadto nie wymagają aplikacji na skórę, co eliminuje ryzyko zmywania preparatu wodą lub szamponem. W sezonie preparaty te muszą być reaplikowane, ponieważ ich działanie utrzymuje się maksymalnie przez 3 miesiące.

Spraye i aerozole

Doraźnym rozwiązaniem mogą być spraye o działaniu odstraszającym i owadobójczym. Ich skuteczność zależy jednak od częstotliwości aplikacji, ponieważ działają krócej niż inne preparaty. Są dobrą opcją dla psów, które spędzają dużo czasu na świeżym powietrzu i potrzebują dodatkowej ochrony podczas spacerów w lesie czy na łąkach.

Regularne kontrole i pielęgnacja

Oprócz stosowania środków profilaktycznych kluczowe znaczenie ma regularne sprawdzanie sierści psa, zwłaszcza po spacerach w miejscach o dużej ekspozycji na kleszcze. Pasożyty najczęściej przyczepiają się do miejsc, gdzie skóra psa jest delikatna, mało owłosiona, takich jak fałdy skórne, przestrzenie między palcami, okolice uszu, krocza oraz pachwin. Wczesne wykrycie kleszcza może znacząco zmniejszyć ryzyko zakażenia chorobami odkleszczowymi.

Jak wyciągnąć kleszcza u psa?

Jeśli zauważysz kleszcza u swojego psa, usuń go jak najszybciej za pomocą specjalnych narzędzi, takich jak kleszczołapki czy haczyki. Najbezpieczniejszą metodą usunięcia kleszcza jest delikatne wykręcenie go ruchem obrotowym. Taka technika sprawia, że haczykowate kolce na hypostomie kleszcza owijają się wokół własnej osi, co minimalizuje ryzyko oporu podczas usuwania pasożyta.

Z kolei próba gwałtownego wyszarpnięcia kleszcza może skutkować rozerwaniem jego ciała, co zwiększa prawdopodobieństwo przedostania się zawartości pasożyta, wraz z patogenami, do krwi psa. Nigdy nie wykręcaj go palcami, nie zgniataj ani nie stosuj substancji drażniących, ponieważ może to spowodować uwolnienie toksyn do organizmu zwierzęcia.

Źródła

D. Bowman, Parazytologia Weterynaryjna, wyd. edra urban&partner, Wrocław 2021.

R. Ruiz de Gopegui Fernandez, Choroby zakaźne psów. Praktyk kliniczna, wyd. Edra Urban&Partner, Wrocław 2017.

dr Mateusz Karatysz

Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl