Babeszjoza u kota
W artykule przeczytasz
Jakie są objawy babszejozy u kotów?
Objawy babeszjozy u kotów to najczęściej: apatia i osłabienie, brak apetytu oraz niedokrwistość (bladość błon śluzowych), często z gorączką; rzadziej żółtaczka, przyspieszony oddech/tętno, skłonność do krwawień i powiększenie śledziony, a w ciężkich przypadkach powikłania neurologiczne lub niewydolność narządowa.
W badaniach krwi zwykle widać niedokrwistość regeneratywną i często małopłytkowość, co tłumaczy skłonność do wybroczyn czy krwawień; bywa też hemoglobinuria (ciemny mocz).
Rzadkie, ale groźne powikłania to uszkodzenie nerek i wątroby, obrzęk płuc oraz objawy neurologiczne.
Pamiętaj: część kotów długo „nosi” zakażenie bez wyraźnych objawów. Jeśli po sezonie kleszczowym widzisz bladość śluzówek, nawracającą apatię lub gorączkę, nie zwlekaj z badaniem krwi i testami molekularnymi.
Kiedy kot może zarazić się babeszjozą?
Kot zaraża się babeszjozą głównie wtedy, gdy wcięty w skórę kota kleszcz wprowadza wraz ze śliną sporozoity Babesia bezpośrednio do krwi.
Największe ryzyko jest po ukąszeniu kleszcza u kotów wychodzących, szczególnie w okresach wzmożonej aktywności kleszczy (wiosna i jesień) oraz na terenach, gdzie choroba i wektory są częstsze. W Polsce sezonowość jest wyraźna, a kleszcze spotykamy już nie tylko w lasach, ale i w miastach.
Znaczenie ma także „gdzie i kto”. W RPA koty chorują najczęściej (ogniska nadmorskie), w Europie przypadki są sporadyczne, ale możliwe – opisywano m.in. śmiertelną babeszjozę u młodej, ciężarnej kotki w Hiszpanii. U osobników młodych, ciężarnych lub z osłabioną odpornością (np. FeLV/FIV) łatwiej dochodzi do rozwoju pełnoobjawowej choroby.
Czas żerowania kleszcza ma znaczenie
W praktyce liczy się czas wkłucia: im dłużej kleszcz żeruje, tym większe ryzyko transmisji. Usuń pasożyta jak najszybciej i stosuj profilaktykę. U kotów wektor(y) nie są jeszcze jednoznacznie potwierdzone, dlatego nie da się podać precyzyjnego minimum czasowego.
Jak diagnozuje się babeszjozę u kota?
Najdokładniej babeszjozę u kota potwierdza się metodą PCR z krwi (często z sekwencjonowaniem DNA), bo wykrywa materiał genetyczny pasożyta i pozwala określić gatunek.
Lekarz pobiera kotu krew do fioletowej probówki (EDTA). W laboratorium wykonuje się test PCR – „genetyczny radar”, który szuka DNA Babesia. Gdy trzeba, wynik doprecyzowuje się przez sekwencjonowanie, czyli odczytanie jego „kodu”. Taki test wykrywa zakażenie nawet wtedy, gdy pasożytów jest bardzo mało i rozmaz pod mikroskopem nic nie pokazuje. Dodatkowo pozwala wskazać dokładny gatunek (np. B. felis, B. vogeli czy formy z grupy B. canis), co pomaga dobrać leczenie. To obecnie najpewniejsza metoda potwierdzenia babeszjozy u kota.
Jak przebiega leczenie babeszjozy u kota
Leczenie babeszjozy u kota polega na szybkim wdrożeniu leków przeciwpierwotniaczych (najczęściej imidokarb) oraz intensywnej opiece wspomagającej, prowadzonej pod kontrolą badań i PCR.
W polskim opisie przypadku pełny powrót do zdrowia uzyskano po podaniu imidokarbu (seria wstrzyknięć). W nowszych doniesieniach u kota z Indii skuteczny był schemat atowakwon + azytromycyna. Dobór leku zależy od gatunku Babesia i stanu pacjenta.
Przy ciężkiej anemii bywa potrzebna transfuzja krwi, płynoterapia, leczenie przeciwgorączkowe i wsparcie wątroby/nerek (w opisach przypadków obserwowano wzrost ALT/AST i kreatyniny). Leczenie objawowe stabilizuje kota i ogranicza powikłania.
Rokowanie
Rokowanie zależy od gatunku pasożyta i kondycji kota. B. felis bez leczenia bywa śmiertelna; ogólnie opisywano śmiertelność rzędu kilkunastu–kilkudziesięciu procent w ciężkich przypadkach, szczególnie przy współistnieniu FeLV/FIV. Wczesne rozpoznanie i właściwy lek znacząco poprawiają rokowanie.
Profilaktyka
Najlepsza profilaktyka babeszjozy u kota to regularna ochrona przeciwkleszczowa i szybkie usuwanie kleszczy.
- Stosuj środki przeciwkleszczowe dla kotów: spot-on (nakrapiane), obroże z długim działaniem lub tabletki dopuszczone dla kotów. Dobierz formę z lekarzem (kocięta, koty starsze, przewlekle chore – tylko po konsultacji).
- Codzienny przegląd sierści po wyjściu do ogrodu/balkonu: głowa, szyja, uszy, pachy, pachwiny, okolice ogona.
- Usuń kleszcza od razu haczykiem/pęsetą, tuż przy skórze, ruchem obrotowym i posuwisto-zwrotnym. Bez smarowania olejem czy alkoholem.
- Chroń cały dom: zabezpieczaj też psy i inne zwierzęta, przytnij trawę w ogrodzie, ogranicz wysokie zarośla.
- Uwaga na podróże (rejony endemiczne): wzmocnij profilaktykę przed wyjazdem, po powrocie obserwuj kota.
FAQs
Czy kot niewychodzący może zachorować na babeszjozę?
Tak. Kleszcze potrafią „przyjechać” do domu na ubraniu, psie, wózku z ogrodu czy wraz z roślinami. Ryzyko jest niższe niż u kotów wychodzących, ale nie zerowe. Dlatego warto stosować profilaktykę przeciwkleszczową także u domowych kanapowców i po sezonie kleszczowym obserwować kota (apatia, gorączka, bladość/zażółcenie śluzówek → do lekarza).
Czy istnieje szczepionka przeciw babeszjozie dla kotów?
Nie. Dla kotów nie ma szczepionki. Profilaktyka opiera się na ochronie przed kleszczami (spot-on, obroże, tabletki dopuszczone dla kotów), szybkim usuwaniu pasożytów oraz kontroli sierści po wyjściu do ogrodu/balkonu. W razie niepokojących objawów – badanie krwi i PCR.
Źródła
Ł. Adaszek, J. Łukaszewska, S. Winiarczyk, M. Kunkel, Pierwszy przypadek babeszjozy u kota w Polsce, http://wordpress.esccap.pl/wp-content/uploads/2017/07/Pierwszy-przypadek-babeszjozy-u-kota-2008.pdf (dostęp: 04.10.2025).
A. Bosman, B. Penzhorn, K. Brayton, T. Schoman, M. Oosthuizen, A novel Babesiasp. associated with clinical signs of babesiosis in domestic cats in South Africa, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6434806/ (dostęp: 04.10.2025).
S. Remesar, J. Arna, A. Gómez, A. Prieto, D. Garcia-Dios, A. Benito, R. Panadero, P. Marrondo, P. Diaz, A case report of fatal feline babesiosis caused by Babesia canisin north western Spain, https://bmcvetres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12917-022-03287-4 (dostęp: 04.10.2025).
BABESIOSIS IN CATS CLINICAL REVIEW ABCD guidelines on prevention and management, https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/1098612X13489230 (dostęp: 04.10.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
