Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Choroba zwyrodnieniowa stawów u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Czym jest choroba zwyrodnieniowa stawów u psa?
Choroba zwyrodnieniowa stawów u psa, czyli artroza lub osteoartroza, to przewlekła, postępująca i bolesna choroba całego stawu. Obejmuje chrząstkę, kość podchrzęstną, błonę maziową, torebkę stawową i tkanki okołostawowe. Prowadzi do bólu, sztywności, kulawizny, problemów ze wstawaniem i spadku aktywności. U psów często rozwija się wtórnie, np. po dysplazji, urazach lub uszkodzeniu więzadła krzyżowego. Leczenie nie cofa zmian, ale pomaga ograniczyć ból, poprawić ruch i jakość życia psa.
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, czym różni się stan zapalny od zmian zwyrodnieniowych, przeczytaj także artykuł: zapalenie stawów u psa .
Przyczyny choroby zwyrodnieniowej stawów u psa
Najważniejsze przyczyny choroby zwyrodnieniowej stawów u psa to rozwojowe choroby stawów, np. dysplazja biodrowa lub łokciowa, oraz urazy i przeciążenia, szczególnie uszkodzenie więzadła krzyżowego doczaszkowego. To one często zaburzają biomechanikę stawu i uruchamiają przewlekły proces zwyrodnieniowy.
OA u psów zwykle ma charakter wtórny, a jej rozwój zależy od połączenia genetyki, budowy ciała, masy ciała i stylu życia.
Na jej rozwój mają również wpływ:
- otyłość,
- wiek,
- rasa,
- płeć,
- status kastracji,
- zwichnięcie rzepki,
- osteochondroza,
- złamania śródstawowe,
- przewlekłe przeciążenia i nieprawidłowa aktywność.
Objawy choroby zwyrodnieniowej stawów u psa
Najważniejsze objawy choroby zwyrodnieniowej stawów u psa to ból i ograniczenie mobilności, najczęściej widoczne jako kulawizna, sztywność po odpoczynku, wolniejsze wstawanie oraz niechęć do schodów, skakania lub dłuższych spacerów. OA prowadzi do pogorszenia funkcji stawu i może wyraźnie obniżać jakość życia psa.
Objawy mogą narastać powoli i być subtelne, dlatego opiekun często zauważa najpierw zmianę zachowania, a nie samą kulawiznę.
Kiedy z psem do lekarza weterynarii?
Do lekarza weterynarii warto zgłosić się, jeśli pies kuleje, sztywnieje po odpoczynku, ma problem ze wstawaniem, unika schodów, nie chce wskakiwać na kanapę lub wyraźnie ogranicza aktywność. Szczególnie ważna jest konsultacja, gdy objawy nawracają, nasilają się albo utrzymują dłużej niż kilka dni.
Diagnostyka choroby zwyrodnieniowej stawów u psa krok po kroku
Jeśli pies kuleje, sztywnieje po odpoczynku, ma problem ze wstawaniem albo unika schodów, diagnostyka choroby zwyrodnieniowej stawów powinna obejmować nie tylko RTG, ale też dokładny wywiad, ocenę bólu, badanie ruchu i badanie ortopedyczne.
Krok 1: Opowiedz lekarzowi, co zmieniło się w zachowaniu psa
Podczas wizyty warto opisać, od kiedy pies kuleje, czy ma sztywność po odpoczynku, trudniej wstaje, wolniej chodzi, nie chce wskakiwać na kanapę albo unika schodów. Ważne są też informacje o urazach, aktywności, masie ciała, rasie i wcześniejszych problemach ortopedycznych.
Krok 2: Oceń ból i codzienne funkcjonowanie psa
Lekarz weterynarii może zapytać, jak pies radzi sobie na spacerach, podczas zabawy, wstawania, siadania i odpoczynku. W diagnostyce przydatne są też kwestionariusze dla opiekunów, które pomagają ocenić ból, mobilność i jakość życia psa.
Krok 3: Pozwól lekarzowi ocenić chód i postawę psa
Obserwacja ruchu pokazuje, czy pies odciąża jedną kończynę, chodzi sztywno, skraca krok, ma problem ze skręcaniem, siadaniem lub wstawaniem. Czasem subtelne zmiany w poruszaniu są widoczne dopiero podczas badania w gabinecie.
Krok 4: Wykonaj badanie ortopedyczne
Lekarz bada stawy palpacyjnie, sprawdza bolesność, zakres ruchu, obrzęk, niestabilność, trzeszczenia, napięcie mięśni i ewentualny zanik mięśni. To ważny etap, bo choroba zwyrodnieniowa stawów wpływa nie tylko na sam staw, ale też na sposób poruszania się całego psa.
Krok 5: Sprawdź czynniki ryzyka
W ocenie ryzyka znaczenie mają m.in. nadwaga, otyłość, wiek, rasa, przebyte urazy, dysplazja biodrowa lub łokciowa, zwichnięcie rzepki, choroba więzadła krzyżowego oraz wcześniejsze przeciążenia stawów.
Krok 6: Wykonaj badania obrazowe, jeśli są potrzebne
RTG może pomóc potwierdzić zmiany zwyrodnieniowe, ocenić staw i wykluczyć inne przyczyny bólu. Warto jednak pamiętać, że nasilenie zmian na zdjęciu nie zawsze odpowiada temu, jak bardzo psa boli i jak trudno mu się poruszać.
Krok 7: Ustal stadium choroby i plan dalszej opieki
Po zebraniu informacji lekarz może określić stopień zaawansowania choroby i dobrać postępowanie: kontrolę masy ciała, leczenie bólu, modyfikację aktywności, rehabilitację, suplementację lub dalszą diagnostykę.
Krok 8: Regularnie kontroluj stan psa
Choroba zwyrodnieniowa stawów ma charakter przewlekły, dlatego pies wymaga kontroli i dostosowywania planu leczenia. Jeśli kulawizna, ból, sztywność albo niechęć do ruchu nasilają się, nie warto czekać z kolejną wizytą.
Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów u psa
Celem terapii jest zmniejszenie bólu, poprawa mobilności, utrzymanie funkcji stawu i jakości życia psa. Wytyczne COAST zalecają leczenie indywidualne, zależne od stadium choroby, oparte na modelu „base and build”, czyli najpierw działania podstawowe, a potem kolejne metody dobrane do pacjenta.
Leczenie może obejmować leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, najczęściej weterynaryjne NLPZ, a w wybranych przypadkach także inne zarejestrowane opcje, np. terapie biologiczne, zależnie od kraju, stanu psa, chorób współistniejących i decyzji lekarza.
Ważną częścią terapii jest rehabilitacja i fizjoterapia, np. ćwiczenia terapeutyczne, hydroterapia, praca nad zakresem ruchu, masaż, techniki manualne, ćwiczenia propriocepcji, termoterapia lub inne metody dobrane przez specjalistę.
Dieta i suplementacja przy zwyrodnieniu stawów u psa
Przy zwyrodnieniu stawów u psa dieta ma dwa główne cele: utrzymać prawidłową masę ciała i wspierać kontrolę bólu oraz sprawność ruchową.
Najmocniejsze dowody w suplementacji dotyczą kwasów omega-3, szczególnie EPA i DHA, podawanych w diecie terapeutycznej lub jako suplement. Metaanaliza z 2022 r. wykazała wyraźną skuteczność przeciwbólową diet wzbogaconych w omega-3 oraz suplementów omega-3 u psów i kotów z OA. Suplementy trzeba jednak traktować jako element terapii wspomagającej, a nie sposób na cofnięcie zwyrodnienia.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy pies ze zwyrodnieniem stawów powinien chodzić na spacery?
Tak, ale aktywność powinna być dopasowana do stanu psa. Zwykle lepiej sprawdzają się krótsze, regularne spacery w spokojnym tempie niż długie, intensywne wyprawy, skoki i gwałtowne zabawy.
Czy chorobę zwyrodnieniową stawów u psa można wyleczyć?
Choroba zwyrodnieniowa stawów jest zwykle chorobą przewlekłą, dlatego leczenie skupia się na ograniczeniu bólu, spowolnieniu postępu zmian, poprawie ruchomości i utrzymaniu dobrej jakości życia psa.
Literatura naukowa i badania
K. Anderson i inni, Risk factors for canine osteoarthritis and its predisposing arthropathies: a systematic review, https://www.frontiersin.org/journals/veterinary-science/articles/10.3389/fvets.2020.00220/pdf (dostęp: 22.06.2026).
M. Barbeau-Grégoire i inni, A2022 systematic review and meta-analysis of enriched therapeutic diets and nutraceuticals in canine and feline osteoarthritis, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9499673/pdf/ijms-23-10384.pdf (dostęp: 22.06.2026).
T. Cachon i inni, COAST development group’s international consensus guidelines for the treatment of canine osteoarthritis, https://www.frontiersin.org/journals/veterinary-science/articles/10.3389/fvets.2023.1137888/full (dostęp: 22.06.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
