Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Berneński pies pasterski
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
🌅 Kraj pochodzenia: Szwajcaria
🐶 Numer wzorca FCI: 45
➡ Waga: pies 50–60 kg, suka 40–45 kg
❤ Długość życia: 6–8 lat
💢 Charakter: zrównoważony, łagodny i bardzo rodzinny; czujny wobec obcych, zwykle o niskim instynkcie łowieckim; wrażliwy, źle znosi długą samotność
Jak wygląda berneński pies pasterski?
Berneński pies pasterski to duży, długowłosy i trójbarwny pies użytkowy o mocnej, harmonijnej budowie i wyraźnie proporcjonalnej sylwetce. Zgodnie ze wzorcem stosunek wysokości w kłębie do długości tułowia wynosi ok. 9:10, dlatego berneńczyk sprawia wrażenie psa raczej krępego niż wydłużonego. Ma mocną głowę, silną kufę, brązowe oczy i trójkątne, wysoko osadzone uszy, a także proste, masywne kończyny. Ogon jest prosty i obficie owłosiony.
Charakterystyka rasy
Wysokość w kłębie berneńczyka:
Pies: 64–70 cm
Suka: 58–66 cm
Berneńczyk – waga:
Pies: 50–60 kg
Suka: 40–45 kg
Berneński pies pasterski – szata:
Pies berneński ma długi, błyszczący włos, który jest prosty lub lekko falowany.
Umaszczenie:
Berneńczyk jest trójkolorowy. Maść podstawowa jest kruczoczarna, z ciemnym brązowo-czerwonym podpalaniem na policzkach, nad oczami, na kończynach i na klatce piersiowej oraz z białymi znaczeniami.
Kategoria wielkości: rasa duża / olbrzymia
pixabay.com/images/id-3202019/
Jaki charakter ma berneński pies pasterski?
Berneński pies pasterski to łagodny, spokojny i mocno rodzinny olbrzym, który zwykle jest zrównoważony, inteligentny i łatwy do ułożenia.
Berneńczyk bardzo silnie przywiązuje się do swoich ludzi i najlepiej funkcjonuje wtedy, gdy może uczestniczyć w życiu rodziny. To pies wrażliwy i zależny emocjonalnie od opiekunów, dlatego źle znosi długą samotność – przy braku kontaktu i zajęcia może rozwinąć problemy behawioralne (np. szczekliwość, frustrację). Wobec domowników jest czuły i przyjacielski, natomiast wobec obcych potrafi być nieufny i czujny, co sprawia, że dobrze wypada w roli psa stróżującego. Zwykle ma też niski instynkt łowiecki, więc rzadziej „odpala się” na pogoń, ale nadal wymaga socjalizacji i konsekwentnego prowadzenia od młodości.
Czy berneńczyk nadaje się dla rodziny z dziećmi?
Tak, to jedna z ras, które bardzo dobrze odnajdują się w rodzinie z dziećmi, bo berneńczyk jest łagodny, opanowany i chętnie spędza czas z domownikami. Trzeba jednak pamiętać, że to pies olbrzymi i silny, więc małe dzieci zawsze powinny mieć kontakt z psem pod nadzorem.
Czy berneńczyk toleruje inne zwierzęta domowe?
Zwykle tak – szczególnie jeśli od szczeniaka jest prawidłowo socjalizowany z innymi psami i kotami. Berneńczyk ma niski instynkt łowiecki, dlatego w domu łatwiej buduje spokojne relacje z innymi zwierzętami.
Warto wiedzieć: berneński pies pasterski dojrzewa wolniej niż wiele innych ras, dlatego przez dłuższy czas zachowuje „szczenięcy” styl bycia i wymaga cierpliwego, spokojnego prowadzenia w pierwszych latach życia.
Jeśli porównujesz berneńczyka z innymi „szwajcarskimi pasterzami”, warto wiedzieć, że należy on do grupy czterech ras typu Sennenhund, ale jako jedyny ma długą sierść. To podpowiedź przy wyborze rasy: berneńczyk zwykle wymaga więcej czesania niż jego krótkowłosi „kuzyni”.
Przeczytaj również o tej rasie psów
Zdrowie: czy berneński pies pasterski cierpi na jakieś choroby?
Berneński pies pasterski to rasa o wyjątkowo mocnej, „roboczej” budowie ciała, ale niestety nie należy do najzdrowszych psów. U berneńczyków częściej niż u wielu innych ras pojawiają się problemy ortopedyczne (stawy i kości) oraz nowotwory, dlatego ogromne znaczenie ma wybór dobrej hodowli, utrzymywanie prawidłowej masy ciała i regularna profilaktyka weterynaryjna. Warto też pamiętać, że choć gęsta sierść chroni przed zimnem, berneńczyk zwykle gorzej znosi upały, więc latem wymaga spokojniejszego trybu życia.
Typowe choroby berneńskiego psa pasterskiego
- Dysplazja stawu biodrowego – wada rozwojowa bioder, która może powodować ból, sztywność i trudności w poruszaniu się.
- Dysplazja łokcia – choroba stawu łokciowego prowadząca do kulawizn, zwłaszcza u młodych, rosnących psów.
- Osteochondroza (OCD) – zaburzenie kostnienia chrząstki, które u młodych psów może wywoływać ból i ograniczenie ruchu.
- Zapalenie wielostawowe / zapalenie opon – choroba zapalna, która może dawać gorączkę, sztywność i wyraźny ból przy poruszaniu.
- Skręt żołądka (GDV) – nagły stan zagrożenia życia, w którym żołądek ulega rozszerzeniu i może się skręcić.
- Naczyniakomięsak (hemangiosarcoma) – agresywny nowotwór naczyń krwionośnych, często rozwijający się długo bez objawów.
- Złośliwa histiocytoza – nowotwór, do którego berneńczyki mają predyspozycje i który może postępować bardzo szybko.
- Uogólniona histiocytoza – rzadkie, ale istotne schorzenie tej rasy, które może powodować zmiany w różnych narządach (również w oczach).
- Wyłysienie z rozjaśnieniem koloru – problem dermatologiczny prowadzący do przerzedzenia sierści i zmian pigmentacyjnych.
- Sezonowa hipopigmentacja nosa („śnieżny nos”) – okresowe jaśnienie pigmentu nosa, zwykle nasilające się zimą.
- Podwinięcie powiek (entropium) – wada powiek powodująca drażnienie oka rzęsami i przewlekłe łzawienie.
- Zaćma – zmętnienie soczewki, które może stopniowo pogarszać widzenie.
- Postępujący zanik siatkówki (PRA/GPRA) – choroba dziedziczna prowadząca do stopniowej utraty wzroku.
- Rodzinna choroba nerek (błoniastorozplemowe zapalenie kłębuszków nerkowych) – schorzenie nerek mogące prowadzić do proteinurii i niewydolności nerek.
Ile żyje berneński pies pasterski?
Berneński pies pasterski żyje średnio około 6–8 lat. To stosunkowo krótko jak na psa rodzinnego, co wiąże się m.in. z dużymi rozmiarami rasy oraz częstszym występowaniem chorób ortopedycznych i nowotworów. Dobra dieta, kontrola masy ciała i regularne badania profilaktyczne mogą jednak realnie pomóc wydłużyć życie berneńczyka.
Nazwa „berneński” nie jest przypadkowa — odnosi się do szwajcarskiego kantonu Berno, gdzie psy tego typu były szczególnie popularne. Jeśli szukasz rasy do chłodniejszego klimatu i życia „bliżej natury”, warto pamiętać o jego alpejskim pochodzeniu i gęstej szacie.
Jak karmić berneńczyka?
Berneńczyka najlepiej karmić dietą dobraną do ras olbrzymich, tak aby utrzymać prawidłową masę ciała i nie przyspieszać tempa wzrostu, bo to zmniejsza ryzyko problemów ze stawami.
- Karma sucha dla dużych ras to najprostsze i najbezpieczniejsze rozwiązanie, szczególnie u szczeniąt. Wybierz formułę „large/giant breed”, pilnuj dawkowania i nie dokładaj jedzenia „na oko”, bo u berneńczyka nadmiar kalorii szybko kończy się przeciążeniami układu ruchu.
- Jeśli berneńczyk ma wrażliwy żołądek, skłonność do alergii lub problemy skórne, dobrze sprawdza się karmienie karmą monobiałkową (np. indyk/jagnięcina/ryba). Taka dieta ułatwia obserwację, co psu służy, a co wywołuje objawy, ale nadal musi być pełnoporcjowa i dopasowana do wieku.
- U niejadków albo psów, które słabiej piją, mokra karma bywa lepsza w praktyce (większe nawodnienie i lepsza smakowitość). Najważniejsze, żeby nie przekarmiać i trzymać stałe porcje, bo berneńczyk łatwo „robi masę”, a otyłość mocno pogarsza stan stawów.
- Przy żywieniu domowym (gotowane lub BARF) kluczowe jest zbilansowanie wapnia i fosforu, bo u szybko rosnącego psa olbrzymiej rasy błędy mineralne są wyjątkowo groźne. Jeśli wybiera się ten model, najlepiej układać dietę z dietetykiem weterynaryjnym i regularnie kontrolować sylwetkę oraz tempo wzrostu.
Zasady karmienia berneńczyka
Niezależnie od metody, karmę warto dzielić na 2–3 posiłki dziennie i unikać intensywnego wysiłku tuż przed oraz po jedzeniu (profilaktyka skrętu żołądka). Najważniejszym wskaźnikiem nie jest pełna miska, tylko smukła sylwetka i dobra kondycja.
pixabay.com/images/id-208092/
Jak pielęgnować berneńczyka?
Berneński pies pasterski ma długą, gęstą sierść z podszerstkiem, dlatego kluczowa jest regularna pielęgnacja, aby uniknąć kołtunów i filcowania. Najlepszy efekt daje czesanie 1–2 razy w tygodniu, a w okresie linienia nawet codziennie, bo wtedy pies gubi bardzo dużo martwego włosa. Berneńczyki mieszkające w domu (w cieple) mogą linieć niemal cały rok, więc systematyczne wyczesywanie pozwala ograniczyć sierść w mieszkaniu i utrzymać okrywę włosową w dobrej kondycji.
Kąpiele nie muszą być częste — berneńczyka najlepiej kąpać tylko wtedy, gdy jest realnie brudny, a przed kąpielą zawsze dokładnie rozczesać sierść, żeby nie utrwalić supłów. Po myciu ważne jest dokładne wysuszenie podszerstka, bo niedosuszona sierść może szybciej się filcować i sprzyjać podrażnieniom skóry.
W codziennej pielęgnacji warto pamiętać także o elementach „technicznych”: uszy należy regularnie kontrolować, ponieważ ich budowa sprzyja gromadzeniu wilgoci i infekcjom. Oczy oraz zęby dobrze jest sprawdzać minimum raz w tygodniu, a pazury skracać wtedy, gdy pies nie ściera ich naturalnie na spacerach.
Zalety i wady berneńczyka
- Berneńczyk mocno przywiązuje się do rodziny i dobrze odnajduje się w domu z dziećmi.
- Jest czujny, a jego gabaryty mogą skutecznie odstraszyć intruza, więc sprawdza się jako stróż posesji.
- Pielęgnacja nie jest trudna, a przy regularnym czesaniu nie zajmuje bardzo dużo czasu.
- Berneński pies pasterski żyje przeciętnie krótko (najczęściej ok. 6–8 lat).
- Rasa ma predyspozycje do wielu chorób, zwłaszcza ortopedycznych i nowotworowych.
- Utrzymanie tak dużego psa jest kosztowne (karma, profilaktyka, weterynarz).
- Berneńczyk mieszkający w domu może intensywnie gubić sierść przez większą część roku.
Historia rasy
Berneński pies pasterski to rasa o długiej historii związanej ze Szwajcarią i terenami alpejskimi. W wielu opracowaniach podaje się, że przodkowie psów typu berneńskiego mogli trafić na tereny dzisiejszej Szwajcarii już w czasach Cesarstwa Rzymskiego wraz z legionami, choć istnieją też znaleziska archeologiczne sugerujące, że psy o podobnym typie mogły żyć na tych terenach jeszcze wcześniej.
Współczesny berneńczyk wywodzi się z tradycji wiejskiej: był psem użytkowym w gospodarstwach u podnóża Alp i na Wyżynie Szwajcarskiej. Pełnił funkcję psa stróżującego, pomagał przy zaganianiu bydła i był wykorzystywany jako pies pociągowy, który ciągnął wózki z towarami. Dawna nazwa rasy – Dürrbachler – pochodzi od okolic gospody Dürrbach koło Riggisbergu, gdzie psy te były popularne wśród lokalnej społeczności.
Na przełomie XIX i XX wieku rasa była zagrożona, m.in. przez brak planowej hodowli i modę na inne duże psy. Przełom przyniosła popularyzacja berneńczyków wśród gości odwiedzających region oraz prace hodowlane, które doprowadziły do opracowania wzorca. W 1907 roku założono Szwajcarski Klub Dürrbachlera, a w kolejnych latach rasę zaczęto regularnie prezentować na wystawach. W 1913 roku utrwalono nazwę „berneński pies pasterski”, a rasa została uznana przez szwajcarską kynologię.
Berneński pies pasterski został wpisany do rejestru FCI 27 listopada 1963 roku (nr 45). W Polsce pojawił się w latach 70. XX wieku, a pierwszy miot urodził się w 1981 roku.
Kluczowe daty w historii berneńskiego psa pasterskiego
- Koniec XIX wieku – wzrost zainteresowania rasą i początki jej popularyzacji w regionie Berno.
- 1899 – powstaje związek kynologiczny „Berna”, skupiający hodowców z kantonu berneńskiego.
- 1907 – założenie Szwajcarskiego Klubu Dürrbachlera i opracowanie wzorca rasy.
- 1910 – na wystawie w Burgdorf pokazano 107 psów typu Dürrbachler.
- 1913 – zmiana nazwy z „Dürrbachler” na „berneński pies pasterski” oraz uznanie rasy przez szwajcarską kynologię.
- Lata 40. XX wieku – domieszka nowofundlanda, która pomogła utrwalić krępą sylwetkę i poprawić kondycję populacji.
- 27 listopada 1963 – wpis rasy do rejestru FCI (nr 45).
- Lata 70. XX wieku – pierwsze berneńczyki trafiają do Polski; 1981 – rodzi się pierwszy miot w Polsce.
Berneński pies pasterski hodowla
Kupując berneńczyka z hodowli warto sprawdzić, w jakich warunkach żyją szczenięta oraz jaka jest kondycja matki. Jeżeli hodowca nie chce pokazać innych zwierząt, to powinno to wzbudzić czujność. Dodatkowo każdy hodowca, który prowadzi legalną hodowlę ma obowiązek wydać razem z psem metrykę, która posłuży do wyrobienia rodowodu.
Ile kosztuje berneński pies pasterski?
Berneński pies pasterski kosztuje zwykle ok. 3 500–8 000 zł, a szczeniak z rodowodem ZKwP/FCI najczęściej 4 500–6 000 zł.
Propozycje imion dla berneńczyka
- Bruno
- Max
- Borys
- Togo
- Fado
- Hektor
- Luna
- Mila
- Nela
- Tosia
- Kira
- Figa
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy berneński pies pasterski może mieszkać na dworze przez cały rok?
Może przebywać na zewnątrz, bo ma gęstą sierść i dobrze znosi chłód, ale nie powinien żyć w izolacji. Berneńczyk najlepiej funkcjonuje, gdy mieszka z rodziną i ma stały kontakt z opiekunem.
Czy berneńczyk nadaje się dla osób starszych?
Zwykle nie jest to najlepszy wybór, bo to pies olbrzymi, silny i w młodym wieku potrafi być bardzo energiczny. Osobie starszej może być trudno nad nim zapanować na smyczy, zwłaszcza bez wcześniejszego szkolenia.
Kiedy berneńczyk osiąga dojrzałość psychiczną?
Berneński pies pasterski dojrzewa wolniej niż wiele ras i często długo zachowuje młodzieńcze zachowania. Dlatego w wychowaniu warto postawić na cierpliwość, konsekwencję i spokojne budowanie nawyków od pierwszych miesięcy.
Literatura przedmiotu
Berneński pies pasterski, https://zkwp.pl/wzorce/45.pdf (dostęp: 17.01.2026).
M. Ceregrzyn, Psy rasowe, wyd. MI Polska sp. z o.o., Warszawa 2008.
A. Gough, A. Thomas, Predyspozycje rasowe do chorób u psów i kotów, Warszawa 2006.
E. M. Krämer, Rasy psów, O. W. Multico, Warszawa 2024.
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
