Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Kamień nazębny u psa
W artykule przeczytasz
Dlaczego psu zrobił się kamień nazębny?
Kamień nazębny u psa powstaje wtedy, gdy płytka bakteryjna nie jest regularnie usuwana i ulega mineralizacji pod wpływem śliny bogatej w wapń oraz sprzyjającego, zasadowego pH jamy ustnej.
Tworzenie się kamienia nazębnego u psa to proces stopniowy i dobrze opisany w badaniach. Już po kilku godzinach po posiłku na powierzchni zębów tworzy się cienka warstwa białek śliny (tzw. nabyta błonka szkliwna), do której szybko przyczepiają się bakterie i resztki pokarmu. Tak powstaje płytka bakteryjna (biofilm) — miękki osad, który można jeszcze usunąć szczotkowaniem.
Jeśli jednak biofilm pozostaje na zębach, zaczyna wchłaniać minerały obecne w ślinie, głównie wapń i fosforany. Zasadowe pH śliny psa dodatkowo sprzyja temu procesowi. Gdy pies nie ma regularnie szczotkowanych zębów dochodzi do zwapnienia biofilmu, który twardnieje i zamienia się w kamień nazębny o szaro-brązowej barwie.
Najszybciej odkłada się on przy linii dziąseł oraz na górnych zębach przedtrzonowych i trzonowych, gdzie kontakt ze śliną jest największy. Nieleczony kamień staje się chropowatą powierzchnią, która jeszcze łatwiej zatrzymuje kolejne bakterie, napędzając błędne koło choroby przyzębia.
Najczęstsze przyczyny powstawania kamienia nazębnego u psa
- Brak regularnej higieny jamy ustnej – płytka bakteryjna zaczyna się mineralizować już po kilkudziesięciu godzinach, jeśli nie jest mechanicznie usuwana.
- Zasadowa ślina psa i jej skład mineralny – wysoka dostępność wapnia i fosforanów przyspiesza twardnienie biofilmu.
- Dieta miękka i wysoko przetworzona – sprzyja zaleganiu resztek pokarmu i szybkiemu namnażaniu bakterii.
- Niewystarczające żucie – brak naturalnego ścierania płytki podczas gryzienia.
- Wady zgryzu – ciasno ustawione zęby ułatwiają zatrzymywanie biofilmu.
- Wiek i narastająca dysbioza jamy ustnej – z czasem równowaga mikrobiologiczna sprzyja bakteriom tworzącym biofilm.
Objawy kamienia nazębnego u psa
Na początku kamień nazębny u psa może nie dawać wyraźnych objawów bólowych, ale wraz z jego narastaniem prowadzi do zapalenia dziąseł, chorób przyzębia i dyskomfortu podczas jedzenia, a w zaawansowanych przypadkach do rozchwiania i utraty zębów.
Z punktu widzenia medycyny weterynaryjnej problem polega na tym, że płytka bakteryjna i kamień długo rozwijają się „po cichu”. Biofilm i zmineralizowany osad najczęściej gromadzą się przy linii dziąseł oraz na górnych zębach przedtrzonowych i trzonowych, gdzie są słabo widoczne. Dopiero gdy dochodzi do zapalenia tkanek przyzębia, pojawiają się objawy zauważalne dla opiekuna.
Najczęstsze objawy kamienia nazębnego u psa
- Nieprzyjemny zapach z pyska (halitoza) – jeden z pierwszych i najczęstszych sygnałów obecności bakterii beztlenowych.
- Żółty lub brązowy nalot na zębach, szczególnie przy linii dziąseł.
- Zaczerwienione, obrzęknięte lub krwawiące dziąsła, świadczące o zapaleniu dziąseł.
- Niechęć do jedzenia twardych pokarmów, wolniejsze jedzenie lub wybieranie miękkich kawałków.
- Nadmierne ślinienie, czasem z domieszką krwi.
- Zmiany w zachowaniu – apatia, drażliwość, mniejsza chęć do zabawy (ból jamy ustnej bywa długo maskowany).
Warto podkreślić, że kamień nazębny często gromadzi się w miejscach niewidocznych gołym okiem, także pod linią dziąseł, dlatego objawy kliniczne mogą pojawić się dopiero wtedy, gdy proces chorobowy jest już zaawansowany. To właśnie w tym momencie sama higiena domowa przestaje wystarczać i konieczne staje się leczenie stomatologiczne u lekarza weterynarii.
Czy można usunąć psu kamień nazębny domowymi sposobami?
Niestety, w warunkach domowych możesz jedynie spowolnić odkładanie się kolejnych warstw płytki bakteryjnej. Istniejący już kamień nazębny u psa można usunąć tylko w lecznicy weterynaryjnej.
Jak karma wpływa na kamień nazębny u psa?
Rodzaj karmy ma wpływ na tempo odkładania się kamienia nazębnego u psa, ponieważ decyduje o tym, jak długo resztki pokarmu pozostają na zębach i jak intensywnie pies je czyści podczas jedzenia.
- Pokarmy miękkie i silnie przetworzone łatwo osiadają na powierzchni zębów, tworząc warunki sprzyjające rozwojowi płytki bakteryjnej.
- W przypadku suchych karm o większych granulkach część osadu może być mechanicznie ścierana w trakcie gryzienia, co spowalnia narastanie biofilmu, choć nie zastępuje codziennej higieny.
Skład karmy ma znaczenie: wysoka zawartość węglowodanów sprzyja bakteriom tworzącym płytkę nazębną, która z czasem twardnieje pod wpływem minerałów obecnych w ślinie psa.
Na czym polega skaling, czyli mechaniczne usuwanie kamienia nazębnego u psa
Skaling u psa to usuwanie kamienia nazębnego wykonywane przez lekarza weterynarii, którego celem jest nie tylko oczyszczenie zębów, ale przede wszystkim zatrzymanie chorób przyzębia i ochrona zdrowia całego organizmu.
Zabieg niemal zawsze przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. Dzięki temu pies nie odczuwa stresu ani bólu, a lekarz może dokładnie obejrzeć całą jamę ustną – także miejsca niewidoczne podczas badania na żywo. Po wprowadzeniu w narkozę wykonywana jest pełna ocena stanu zębów i dziąseł, często uzupełniona o zdjęcia RTG, które pozwalają wykryć zmiany poddziąsłowe i w kości.
Następnie lekarz przystępuje do właściwego skalingu. Za pomocą skalera ultradźwiękowego usuwa kamień nazębny z powierzchni zębów (skaling naddziąsłowy), a potem bardzo dokładnie oczyszcza przestrzenie pod linią dziąseł, gdzie rozwijają się choroby przyzębia. To najważniejszy etap zabiegu – kamień poddziąsłowy jest niewidoczny, ale najbardziej niebezpieczny, bo odpowiada za stan zapalny, ból i rozchwianie zębów.
Po usunięciu osadu zęby są polerowane specjalną pastą. Wygładzenie szkliwa ma duże znaczenie profilaktyczne, ponieważ utrudnia bakteriom ponowne przyczepianie się i spowalnia odkładanie nowej płytki bakteryjnej. W razie potrzeby lekarz może również zastosować preparaty ochronne lub zdecydować o ekstrakcji zębów, które są nieodwracalnie zniszczone przez chorobę przyzębia.
Po wybudzeniu pies trafia pod obserwację, a opiekun otrzymuje zalecenia pozabiegowe, dotyczące karmienia, higieny jamy ustnej i dalszej profilaktyki. Sam skaling usuwa istniejący kamień, ale nie chroni przed jego nawrotem — dlatego kluczowym elementem po zabiegu jest regularna higiena domowa i kontrola stanu zębów.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Ile kosztuje usuwanie kamienia nazębnego u psa?
Usuwanie kamienia nazębnego u psa kosztuje zwykle od ok. 300 do 1000 zł, w zależności od wielkości psa, zakresu zabiegu, znieczulenia i ewentualnych badań dodatkowych.
Czy kamień nazębny u psa zawsze wymaga zabiegu u weterynarza?
Tak — jeśli doszło już do jego utwardzenia. Zmineralizowany kamień nazębny nie daje się bezpiecznie usunąć domowymi metodami i wymaga profesjonalnego skalingu u lekarza weterynarii.
Źródła naukowe
J. Gawor, M. Jank i inni, Effectiveness of Dental Homecare Protocols in Unscaled Dogs, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11894899/pdf/10.1177_08987564241292769.pdf (dostęp: 14.12.2025).
M. Gołyńska, I. Polkowska, A. Sobczyńska-Rak, Choroby przyzębia u psów, „Życie weterynaryjne”, 2014/89.
A. Nemec, Dental Plaque Prevention and Control in Dogs and Cats: Current and Emerging Concepts, https://www.slovetres.si/index.php/SVR/article/view/2175/877 (dostęp: 14.12.2025).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
