Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Choroba Rubartha u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Co to jest choroba Rubartha u psa?
Choroba Rubartha u psa to groźna choroba wirusowa, znana też jako zakaźne zapalenie wątroby psów. Wywołuje ją adenowirus CAV-1, który szerzy się przez kontakt z wydzielinami, wydalinami lub skażonym środowiskiem.
Pierwsze objawy choroby Rubartha
Pierwsze objawy choroby Rubartha u psa mogą być mało charakterystyczne i łatwo pomylić je z inną infekcją albo problemem żołądkowo-jelitowym. Najczęściej pojawia się gorączka, apatia, senność, brak apetytu, osłabienie, wzmożone pragnienie oraz zapalenie migdałków. U części psów choroba zaczyna się łagodnie i trwa krótko, dlatego opiekun może początkowo zauważyć tylko gorsze samopoczucie i niechęć do jedzenia.
W ostrzejszym przebiegu do pierwszych objawów dołączają wymioty, biegunka, czasem z domieszką krwi, bolesność brzucha, tkliwość w okolicy wątroby, powiększenie węzłów chłonnych, wypływ z oczu lub nosa oraz zapalenie spojówek. Pies może wyginać grzbiet, unikać dotyku brzucha i poruszać się niechętnie.
Objawy alarmowe — kiedy jechać do weterynarza?
Do lekarza weterynarii trzeba jechać pilnie, jeśli pies ma gorączkę, jest apatyczny, nie chce jeść, wymiotuje, ma biegunkę — zwłaszcza krwawą — albo wyraźnie boli go brzuch. Alarmujące są też blade lub zażółcone błony śluzowe, wybroczyny na dziąsłach, skórze brzucha lub błonach śluzowych, krwawienie z dziąseł, krwiaki w jamie ustnej, silne osłabienie, odwodnienie, światłowstręt, ropny lub surowiczy wypływ z oczu oraz zmętnienie rogówki.
WAŻNE: natychmiastowej pomocy wymaga szczenię, pies nieszczepiony albo pies z niepełną profilaktyką szczepień, u którego objawy pojawiły się nagle i szybko się nasilają.
Jak pies zaraża się chorobą Rubartha?
Źródłem zakażenia są chore psy, ozdrowieńcy i bezobjawowi nosiciele, którzy wydalają wirusa CAV-1 ze śliną, kałem, moczem oraz innymi wydzielinami. Do zakażenia może dojść podczas bezpośredniego kontaktu z zakażonym psem albo pośrednio — przez miski, legowiska, podłoże i przedmioty zanieczyszczone wydalinami. Wirus wnika głównie przez jamę ustną, nosową i spojówki. Szczególnie groźne jest to, że ozdrowieńcy mogą wydalać CAV-1 z moczem jeszcze przez wiele miesięcy, dlatego ryzyko dotyczy zwłaszcza psów nieszczepionych, szczeniąt i zwierząt przebywających w większych skupiskach.
Jak rozpoznaje się chorobę Rubartha u psa?
Chorobę Rubartha u psa rozpoznaje się na podstawie wywiadu, objawów klinicznych i badań laboratoryjnych. Lekarz może podejrzewać zakaźne zapalenie wątroby, gdy u psa nagle pojawia się gorączka, apatia, wymioty, biegunka, bolesność brzucha, powiększenie wątroby, wybroczyny, krwawienia, zapalenie spojówek lub zmętnienie rogówki. W badaniach krwi często stwierdza się leukopenię, trombocytopenię, wydłużony czas krzepnięcia oraz podwyższone parametry wątrobowe, takie jak ALT, AST, ALP i bilirubina.
PAMIĘTAJ: potwierdzenie choroby daje badanie PCR w kierunku CAV-1, wykonywane z krwi w okresie gorączki lub z moczu, w którym wirus może utrzymywać się najdłużej.
Leczenie choroby Rubartha u psa
Celem terapii jest stabilizacja psa, nawodnienie, wyrównanie zaburzeń elektrolitowych i glukozy, wsparcie pracy wątroby oraz ograniczenie skutków zaburzeń krzepnięcia. Przy wymiotach i biegunce stosuje się płynoterapię, a przy niedoborze czynników krzepnięcia może być potrzebna transfuzja pełnej krwi lub świeżego osocza. Jeśli występują wtórne zakażenia bakteryjne, lekarz może wdrożyć antybiotykoterapię. Psy z „niebieskim okiem” trzeba chronić przed ostrym światłem, a leczenie okulistyczne powinien dobrać weterynarz.
Rokowania
Rokowania przy chorobie Rubartha są ostrożne i zależą od wieku psa, odporności, statusu szczepień, szybkości rozpoznania oraz nasilenia uszkodzenia wątroby, nerek, naczyń krwionośnych i układu nerwowego. U najmłodszych szczeniąt postać nadostra ma bardzo złe rokowanie. W przebiegu ostrym część psów wraca do zdrowia, ale ciężkie krwawienia, DIC, hipoglikemia, objawy neurologiczne lub niewydolność narządowa wyraźnie pogarszają szanse.
Jak zapobiegać chorobie Rubartha u psa?
Chorobie Rubartha u psa zapobiega się przede wszystkim przez regularne szczepienia ochronne. Szczepienie przeciw zakaźnemu zapaleniu wątroby psów należy do podstawowej profilaktyki chorób zakaźnych, a dokładny kalendarz szczepień powinien ustalić lekarz weterynarii.
Szczególnie ważna jest ochrona szczeniąt, psów nieszczepionych i zwierząt przebywających w większych skupiskach, np. w schroniskach, hotelach dla psów czy hodowlach.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy choroba Rubartha u psa jest groźna?
Tak. Choroba Rubartha może mieć łagodny przebieg, ale u szczeniąt, psów nieszczepionych i osłabionych może prowadzić do ciężkiego uszkodzenia wątroby, zaburzeń krzepnięcia, silnego odwodnienia, a nawet śmierci.
Czy szczepienie chroni psa przed chorobą Rubartha?
Tak, szczepienie przeciw adenowirusowi psów należy do podstawowej profilaktyki. Nie zastępuje jednak obserwacji psa — jeśli pojawią się niepokojące objawy, zwłaszcza u szczeniaka lub psa z niepełnym cyklem szczepień, konieczna jest konsultacja weterynaryjna.
Literatura naukowa
Ł. Adaszek i inni, Zakaźne zapalenie wątroby psów (choroba Rubartha) – problem wciąż aktualny, https://publisherspanel.com/api/files/view/36564.pdf (dostęp: 13.06.2026).
Z. Gliński, Zakaźne zapalenie wątroby psów nadal aktualnym i ważnym problemem, https://magwet.pl/37014,zakazne-zapalenie-watroby-psow-nadal-aktualnym-i-waznym-problemem?srsltid=AfmBOorDcgbuuucYLBjn0Z-4D_w85fh49R5aH-e-iUo4_bBPOJuVwJF6 (dostęp: 13.06.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
