Zapalenie żołądka u psa
Najczęstszą przyczyną nieżytu żołądka u psów są błędy dietetyczne. Gdy pies zje nieświeży posiłek, zbyt tłusty albo zbyt obfity, może dojść do podrażnienia błony śluzowej żołądka. Innymi słowy – zapalenie żołądka u psa bardzo często wynika z ludzkiego błędu, np. podania psu resztek ze stołu, zjedzenia przez niego śmieci podczas spaceru czy nagłej zmiany karmy.
Jak rozpoznać zapalenie żołądka u psa? Jakie objawy powinny Cię zaniepokoić? Jak wygląda leczenie i co możesz podać psu na chorego żołądka? W tym artykule znajdziesz najważniejsze informacje, informacje dietetyczne, sprawdzone tipy oraz ostrzeżenia, które mogą pomóc uniknąć poważnych problemów żołądkowych u Twojego pupila.
W artykule przeczytasz
Jak dochodzi do zapalenia żołądka u psów?
Żołądek psa ma własny system obronny: wydziela śluz, kwas, substancje bakteriobójcze i wodorowęglany. Nabłonek żołądka tworzy szczelną barierę chroniącą przed kwasem solnym. Gdy wszystko działa prawidłowo, nawet mocno kwaśne środowisko nie szkodzi błonie śluzowej.
Problemy pojawiają się, gdy pies zje coś toksycznego (np. resztki z kosza), połknie ciało obce, przeżywa silny stres lub dochodzi do infekcji. Uraz chemiczny, niedotlenienie błony śluzowej, bakterie, pasożyty albo leki mogą wywołać stan zapalny.
Uszkodzenie powierzchni żołądka prowadzi do złuszczania komórek i „dziur” w barierze ochronnej. Kwas solny, pepsyna i lipaza zaczynają przenikać w głąb tkanek, powodując dalsze podrażnienia. Dochodzi do błędnego koła: więcej kwasu, więcej uszkodzeń, zaburzenie krążenia, a w końcu nawet martwica komórek.
Warto wiedzieć: Jeśli pies regularnie wymiotuje po jedzeniu, staje się apatyczny lub ma bóle brzucha, warto działać szybko. Nawet pozornie łagodne objawy mogą wskazywać na poważne zapalenie błony śluzowej żołądka.
Jakie są objawy zapalenia żołądka u psa?
Najczęstsze objawy zapalenia żołądka u psa to nagłe wymioty i brak apetytu. Pojawić się mogą także: odwodnienie, ospałość, zwiększone pragnienie, ból brzucha oraz krew w wymiotach lub kale.
Ostre zapalenie żołądka u psów ma zwykle charakter samoograniczający się i trwa krócej niż 24 godziny. W wielu przypadkach przyczyna nie zostaje ustalona, ponieważ objawy ustępują, zanim zostaną wykonane badania diagnostyczne.
Jakie są przyczyny zapalenia żołądka u psa?
„Garbage gut” to potoczne określenie ostrego zapalenia żołądka u psów, spowodowanego zjedzeniem niejadalnych lub skażonych materiałów, takich jak śmieci, spleśniała żywność, resztki ze stołu, żwirek dla kota czy rośliny. Objawy zwykle ustępują po krótkotrwałym głodówce i zmianie diety. W cięższych przypadkach możliwe są powikłania, np. ostre zapalenie trzustki.
Ciała obce jako przyczyna
Ciała obce mogą powodować fizyczne uszkodzenia błony śluzowej żołądka lub blokować odźwiernik, prowadząc do zapalenia, wymiotów i wrzodów. Diagnozę ułatwia obraz RTG, choć zmiany mogą być trudne do wykrycia.
Alergia pokarmowa
Alergia pokarmowa to reakcja immunologiczna na składnik diety, zwykle białko. Najczęstszy objaw to świąd, a objawy żołądkowo-jelitowe występują tylko u 10–15% psów. Diagnoza opiera się na diecie eliminacyjnej i ponownym wprowadzeniu podejrzanego składnika.
Nietolerancja pokarmowa
Nietolerancja pokarmowa to nieimmunologiczna reakcja organizmu na składnik pokarmowy, np. z powodu niedoboru enzymów (jak laktaza przy nietolerancji laktozy). Objawy mogą przypominać inne zaburzenia trawienne i są trudne do jednoznacznego rozpoznania.
Wirusy przewodu pokarmowego psów
Do patogennych wirusów jelitowych u psów zalicza się parwowirusa, wirus nosówki, rotawirusa i koronawirusa. Zapalenie żołądka rzadko stanowi główny problem kliniczny w tych chorobach – dominują objawy jelitowe lub ogólnoustrojowe, które odpowiadają za większość przypadków ciężkiego przebiegu i zgonów.
Z kolei główne przyczyny przewlekłego nieżytu błony śluzowej żołądka u psów to:
- Limfocytarno-plazmocytarne zapalenie żołądka może być reakcją immunologiczną lub zapalną na różne antygeny.
- Eozynofilowe zapalenie żołądka może być reakcją uczuleniową na antygeny pokarmowe.
- Zanikowe zapalenie żołądka może być reakcją na przewlekłe nieswoiste zapalenie żołądka.
Lista przyczyn zapalenia żołądka u psów
Leki i substancje chemiczne
- Antybiotyki
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne (szczególnie NLPZ)
- Kortykosteroidy
- Chemioterapia
- Substancje drażniące chemicznie
- Zatrucie metalami ciężkimi
- Toksyny grzybicze (mykotoksyny)
- Trucizny (np. środki ochrony roślin, detergenty)
Czynniki środowiskowe i żywieniowe
- Zjedzenie zepsutego jedzenia
- Zjedzenie ciała obcego
- Zatrucie roślinami trującymi
- Przejadanie się
- Niewłaściwa dieta (dietetyczne „niedyskrecje”)
- Alergia pokarmowa
Choroby zakaźne i pasożytnicze
- Infekcje bakteryjne
- Infekcje wirusowe
- Infekcje grzybicze
- Pasożyty jelitowe
- Pythium (grzybopodobne organizmy wodne)
Choroby układowe i hormonalne
- Choroby wątroby (hepatopatie)
- Zapalenie trzustki
- Cukrzycowa kwasica ketonowa
- Niedoczynność kory nadnerczy (choroba Addisona)
- Choroby endokrynologiczne
- Uremia (toksemia mocznicowa)
Inne przyczyny kliniczne
- Choroby autoimmunologiczne
- Idiopatyczne zapalenie żołądka (o nieznanej przyczynie)
- Stres
- Choroba zapalna jelit (IBD)
- Eozynofilowe zapalenie żołądka i jelit
- Limfoplazmocytarne zapalenie żołądka
- Ziarniniakowe zapalenie żołądka
- Zespół wymiotów żółciowych
- Ropomacicze
- Zapalenie otrzewnej
Nowotwory i zmiany rozrostowe
- Gastinoma (guz hormonalny żołądka)
- Inne nowotwory przewodu pokarmowego
- Guz z komórek tucznych (mastocytoma)
Wtórne zapalenie żołądka u psa
Wtórne zapalenie żołądka u psów może być skutkiem chorób hormonalnych, nowotworów lub niewydolności narządów. Prowadzi do nadkwasoty żołądka i zapalenia błony śluzowej.
Przyczyny wtórnego zapalenia żołądka u psów
Gastrinoma i zespół Zollingera-Ellisona
Gastrinoma to rzadki nowotwór u psów powodujący nadmierne wydzielanie gastryny. Może prowadzić do nadkwasoty, zapalenia żołądka, wrzodów oraz refluksu żółci. Typowe objawy to wymioty, brak apetytu, utrata masy ciała i biegunka. W diagnostyce wykorzystuje się oznaczenie gastryny oraz badania obrazowe (USG, tomografia, rezonans).
Choroby wątroby
Uszkodzenie wątroby prowadzi do nagromadzenia toksyn i wzrostu poziomu gastryny. Może to zaburzać pracę żołądka i wywoływać zapalenie jako element encefalopatii wątrobowej.
Niewydolność nerek
Przewlekła niewydolność nerek u psów może skutkować krwawieniami do żołądka, niedokrwieniem śluzówki oraz zakwaszeniem środowiska wewnątrz żołądka.
Hipoadrenokortycyzm (choroba Addisona)
Niedoczynność kory nadnerczy może prowadzić do owrzodzeń żołądka. Przyczyną są m.in. uogólniona hipowolemia, niedobór glikokortykosteroidów i zaburzenia elektrolitowe.
Diagnoza
Ostre zapalenie żołądka rozpoznaje się poprzez wykluczenie innych możliwych schorzeń na podstawie wywiadu klinicznego, obserwowanych objawów, badania USG i RTG jamy brzusznej.
Jeżeli lekarz wykluczy takie choroby, jak: ciało obce w przewodzie pokarmowym, niedrożności, parowirusowe zapalenie jelit, mocznicę, cukrzycę, niedoczynność kory nadnerczy, chorobę wątroby, hiperkalcemię oraz zapalenie trzustki, to rozsądnym wydaje się postawienie wstępnego rozpoznania ostrego zapalenia żołądka.
Gdy wymioty u psa ustąpią po 1-2 dniach leczenia objawowego, to uznaje się rozpoznanie za prawidłowe, jednak wciąż należy brać pod uwagę zapalenie trzustki.
Leczenie zapalenia żołądka u psa
Podstawą postępowania w leczeniu ostrego zapalenia żołądka jest płynoterapia oraz 24-godzinne wstrzymanie podawania pokarmu i wody. Jeżeli wymioty nie ustępują lekarz może zdecydować o podawaniu leków przeciwwymiotnych dożylnie. Po 24. godzinach należy zacząć podawać małe ilości wody, a jeżeli pies nie wymiotuje, to stopniowo małe ilości lekkostrawnego pokarmu. Niekiedy konieczne może być podanie antybiotyku.
Jak postępować w przypadku ostrego zapalenia żołądka u psa (krok po kroku)
- Wstrzymaj karmienie: Nie podawaj psu jedzenia przez 24–48 godzin, by odciążyć układ pokarmowy.
- Podawaj wodę małymi porcjami: W ciągu pierwszych 24 godzin często oferuj niewielkie ilości wody. Jeśli pies nie jest w stanie pić bez wymiotów – natychmiast skontaktuj się z weterynarzem.
- Wprowadź lekkostrawny pokarm: Jeśli przez 24 godziny nie wystąpiły wymioty, podaj niewielką porcję lekkostrawnej, niskotłuszczowej karmy.
- Podawaj małe, częste posiłki: Rozdziel 50% dziennej porcji karmy na 4–6 małych posiłków. Przez kolejne 2–3 dni stopniowo zwiększaj ilość pożywienia.
- Obserwuj psa: Jeśli wymioty powrócą lub pojawią się inne niepokojące objawy – skonsultuj się z lekarzem weterynarii.
Krwotoczne zapalenie żołądka i jelit u psa
Krwotoczne zapalenie żołądka u psa to ciężka postać zapalenia przewodu pokarmowego, w której dochodzi do nagłych, krwawych wymiotów i biegunek. Choroba rozwija się bardzo szybko – pies może trafić do lecznicy w stanie krytycznym.
Jednym z charakterystycznych objawów jest wysoki hematokryt (≥55%), co wskazuje na silne zagęszczenie krwi. Taki wynik, w połączeniu z ostrym przebiegiem i krwawymi objawami, może sugerować krwotoczne zapalenie żołądka już na etapie wstępnej diagnostyki.
Leczenie polega na intensywnym nawodnieniu organizmu oraz podaniu antybiotyków dożylnie, aby zapobiec rozwojowi bakterii beztlenowych w jelitach. Mimo dramatycznego przebiegu, rokowania są dobre, jeśli pies zostanie szybko dostarczony do lecznicy.
FAQs
Czy zapalenie żołądka u psa jest groźne?
Tak, szczególnie jeśli nieleczone. Może prowadzić do odwodnienia, osłabienia, a w przewlekłej formie – do powikłań takich jak wrzody czy anemia.
Jak długo trwa leczenie zapalenia żołądka u psa?
To zależy od przyczyny i formy choroby. Ostre przypadki mogą ustąpić po kilku dniach leczenia, ale przewlekłe wymagają dłuższej terapii i zmian w diecie.
Jakie jedzenie jest bezpieczne przy zapaleniu żołądka?
Najlepiej sprawdzi się lekkostrawna dieta – gotowany ryż z indykiem, specjalistyczne karmy weterynaryjne lub dieta zalecona przez lekarza.
Źródła
M. Lenarcik, R. Lechowski, Choroby układu pokarmowego psów i kotów, Wyd. SGGW-AR, Warszawa 1991.
R. Nelson, C. Couto, Choroby wewnętrzne małych zwierząt, Tom. 1, Wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2008.
C. Webb, D. Twedt, Canine gastritis, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7124327/pdf/main.pdf (dostęp: 08.08.2025).
Gastritis in dogs, https://kingsbrookvet.com/pdf/Gastritis%20in%20Dogs.pdf (dostęp: 08.08.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
