Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Rat terrier
Źródło zdjęcia: pixabay.com/images/id-5748871/
W artykule przeczytasz
🌅 Kraj pochodzenia: USA
🐶 Numer wzorca FCI: brak (rasa nieuznana przez FCI)
➡ Waga: ok. 4,5–11,3 kg
❤ Długość życia: zwykle 12–18 lat (często nawet 16–19 lat)
💢 Charakter: bystry, spostrzegawczy i energiczny; chętny do współpracy i szkolenia; czujny i bywa nieufny wobec obcych; zwykle toleruje inne psy, ale może mieć silny instynkt pogoni
Jak wygląda rat terrier?
Rat terrier to mały lub średni, zwarty i atletyczny pies, który sprawia wrażenie szybkiego, mocnego i dobrze zbalansowanego. Jego sylwetka jest tylko nieznacznie dłuższa niż wyższa, bez efektu krótkich nóg, a kościec umiarkowany – ani delikatny, ani ciężki. Głowa ma kształt gładkiego, tępo zakończonego klina, z czujnym i inteligentnym wyrazem. Oczy są owalne, skośnie osadzone i dość szeroko rozstawione, natomiast uszy – V-kształtne, wysoko osadzone; mogą być stojące, półstojące lub typu „button”. Tułów jest mocny i elastyczny, z dobrze wysklepionymi żebrami, a klatka piersiowa sięga do łokcia. Grzbiet pozostaje równy i twardy, lędźwie są krótkie i umięśnione. Kończyny są proste i równoległe, łapy zwarte, a tył dobrze umięśniony i prawidłowo kątowany.
Wysokość w kłębie rat terriera:
Miniature: 25–33 cm (10–13″)
Standard: 33–46 cm (>13–18″)
Rat terrier – waga:
ok. 4,5–11,3 kg (10–25 lb)
Rat terrier – szata:
Krótka, gładka, przylegająca i błyszcząca.
Umaszczenie:
Zawsze z udziałem bieli (parti-colored/pied). Dopuszczalne liczne warianty barwne, często z tickingiem; merle i brindle są niedopuszczalne.
Kategoria wielkości: rasa mała / średnia
Źródło zdjęcie: pixabay.com/images/id-6266338/
Jaki charakter ma rat terier?
Rat terrier jest bystry, spostrzegawczy i bardzo energiczny, a przy tym zaskakująco łatwy w szkoleniu, jeśli opiekun prowadzi go konsekwentnie i daje mu regularne zajęcie. To typowy „pies zadaniowy” – lubi, gdy coś się dzieje i gdy ma jasne zasady. Szybko uczy się komend, szybko łapie schematy i chętnie współpracuje, ale nuda może u niego prowadzić do szczekania lub niszczenia.
W kontaktach z ludźmi rat terrier bywa czujny i nieufny wobec obcych, dlatego kluczowa jest wczesna socjalizacja (najlepiej od okresu szczenięcego).
Pies tej rasy potrzebuje codziennego ruchu i zajęć umysłowych, dlatego dobrze sprawdzi się w psich sportach – takich jak agility, frisbee czy trening posłuszeństwa.
Czy rat terier nadaje się dla rodziny z dziećmi?
Tak – rat terrier może być bardzo dobrym psem rodzinnym, pod warunkiem że dzieci są nauczone właściwego kontaktu ze zwierzęciem. To pies towarzyski, wesoły i chętny do zabawy, dlatego często świetnie dogaduje się z dziećmi w wieku szkolnym. Warto jednak pamiętać, że jest to rasa energiczna, więc potrzebuje jasnych zasad i kontroli emocji – zarówno po stronie psa, jak i domowników.
Czy rat terrier toleruje inne zwierzęta w domu?
Zazwyczaj tak, szczególnie jeśli pies jest dobrze socjalizowany od szczeniaka. Trzeba jednak wziąć pod uwagę ich pierwotne przeznaczenie – to rasa stworzona do tępienia gryzoni, więc u części osobników może być silny instynkt pogoni wobec małych zwierząt. Jeśli w domu jest kot lub królik, kluczowe będą: stopniowe zapoznanie, spokojne wprowadzanie, kontrola bodźców oraz praca nad przywołaniem i samokontrolą.
Rat terrier nie powstał jako „pies do towarzystwa”, tylko jako mały, szybki i bezlitosny łowca gryzoni. To dlatego do dziś wiele osobników ma bardzo silny instynkt pogoni – potrafią błyskawicznie „odpalić się” na poruszający się obiekt (mysz, ptak, kot).
Zdrowie: czy rat terrier cierpi na jakieś choroby?
Rat terrier jest uznawany za rasę ogólnie zdrową i długowieczną, co w dużej mierze wynika z historii jej rozwoju. W przesłanych materiałach podkreślono, że przez lata w hodowli stosowano różne domieszki ras (outcrossing), dzięki czemu populacja zachowała wysoką różnorodność genetyczną i mniejszą skłonność do problemów typowych dla ras mocno zinbredowanych. To jednak nie oznacza, że rat terrier nie choruje – jak u większości psów, również tutaj pojawiają się schorzenia, na które warto zwrócić uwagę przy wyborze hodowli i podczas profilaktyki.
Typowe choroby rat terriera
Zwichnięcie rzepki (patellar luxation) – jedna z częstszych ortopedycznych przypadłości u psów małych i średnich; może powodować okresową kulawiznę, „przeskakiwanie” kończyny i ból przy ruchu.
Dysplazja stawów biodrowych – wada rozwojowa bioder, która w dłuższej perspektywie może prowadzić do zwyrodnień, sztywności i ograniczenia aktywności.
Nieprawidłowości pracy serca – w przesłanych materiałach wskazano, że u rasy prowadzi się badania w kierunku problemów kardiologicznych, dlatego warto kontrolować serce szczególnie u psów hodowlanych i seniorów.
Choroba Legg-Calvé-Perthesa – schorzenie dotyczące głowy kości udowej (zwykle u młodych psów), które może prowadzić do nasilającej się kulawizny i bólu.
Ile żyje rat terrier?
Rat terrier to rasa o bardzo dobrej długowieczności. W przesłanych artykułach podano, że dobrze prowadzony pies tej rasy może żyć nawet 16–18 lat, co jest świetnym wynikiem jak na psa rodzinnego. O długości życia decyduje jednak nie tylko genetyka, ale też codzienna praktyka: odpowiednia dieta, utrzymanie prawidłowej masy ciała, regularny ruch oraz kontrolne wizyty u weterynarza.
Zamiast tylko „wybiegać”, dołóż 10 minut pracy nosa (mata węchowa, tropienie smaczków, zabawa w szukanie w mieszkaniu). Węch męczy szybciej niż długi spacer i pomaga ograniczyć szczekanie oraz zachowania destrukcyjne.
Jak karmić rat terriera?
Najprostszym i najbezpieczniejszym wyborem jest pełnoporcjowa karma sucha dla psów małych lub średnich ras, dobrana do wieku (szczenię/dorosły/senior) i aktywności. Rat terrier to pies energiczny, więc u bardzo ruchliwych osobników często lepiej sprawdzają się karmy o wyższej kaloryczności i białku – ale nadal dawkowane precyzyjnie, bez „dokładania na oko”. U szczeniąt ważne jest stabilne tempo wzrostu: zbyt kaloryczna dieta i przekarmianie mogą pogarszać rozwój aparatu ruchu.
Jeśli rat terrier ma wrażliwy przewód pokarmowy, alergię albo problemy skórne, dobrym rozwiązaniem bywa karma monobiałkowa (np. indyk, jagnięcina, ryby). Dzięki temu łatwiej ocenić, czy objawy wynikają ze składu diety. Kluczowe jest jednak to, aby była to karma pełnoporcjowa, a nie „uzupełniająca”.
W praktyce u psów, które piją mało lub są wybredne, bardzo dobrze działa karma mokra albo model mieszany (np. rano mokra, wieczorem sucha). Mokra karma poprawia nawodnienie i bywa bardziej smakowita, ale nadal wymaga kontroli kalorii – rat terrier potrafi szybko przytyć, jeśli dostaje zbyt duże porcje i dużo przysmaków treningowych.
Zasady karmienia rat teriera
Niezależnie od metody, karmę warto dzielić na 2–3 posiłki dziennie i unikać intensywnego wysiłku tuż przed oraz po jedzeniu (profilaktyka skrętu żołądka). Najważniejszym wskaźnikiem nie jest pełna miska, tylko smukła sylwetka i dobra kondycja.
Jak pielęgnować rat teriera?
Rat terrier ma krótką, gładką i przylegającą sierść, która w codziennej opiece jest raczej łatwa i nie wymaga skomplikowanych zabiegów. Żeby utrzymać ją w dobrej kondycji, zwykle wystarczy szczotkowanie raz w tygodniu – najlepiej miękką szczotką lub gumową rękawicą. Taki masaż usuwa martwy włos, pobudza krążenie i sprawia, że okrywa włosowa pozostaje lśniąca. W okresie linienia warto zwiększyć częstotliwość do 2–3 razy w tygodniu, a u niektórych psów nawet częściej, jeśli w domu mocno widać wypadający włos.
Bardzo ważnym elementem opieki nad rat terrierem jest regularny przegląd pielęgnacyjny. Raz w tygodniu sprawdź oczy (czy nie ma łzawienia i zaczerwienienia), uszy (czy są czyste i bez nieprzyjemnego zapachu), zęby (osad i kamień nazębny) oraz łapy. W tej rasie warto też kontrolować pazury – aktywne psy często ścierają je naturalnie, ale jeśli pies porusza się głównie po miękkim podłożu, pazury mogą wymagać przycinania.
Kąpiele rat terriera wykonuj tylko wtedy, gdy jest to potrzebne, czyli gdy pies rzeczywiście się ubrudzi lub zacznie intensywnie pachnieć. Krótka sierść nie chłonie brudu tak łatwo jak u ras długowłosych, dlatego zbyt częste mycie nie ma sensu. Co ważne, nadmierne kąpiele mogą usuwać naturalną warstwę ochronną skóry, co sprzyja przesuszeniu i podrażnieniom. Jeśli już kąpiesz psa, wybieraj delikatne szampony dla psów i dokładnie spłukuj kosmetyk.
Źródło zdjęcie: pixabay.com/images/id-7095659/
Zalety:
• Rat terrier to pies łatwy w pielęgnacji.
• Doskonale nadaje się do psich sportów.
• To zazwyczaj bardzo zdrowa rasa psów.
Wady:
• Silny instynkt łowiecki może sprzyjać ucieczkom podczas spacerów.
• To pies o wyrazistym temperamencie, który potrzebuje konsekwentnego prowadzenia i doświadczenia.
Historia rasy
Rat terrier (American Rat Terrier) to typowo amerykańska rasa użytkowa, która rozwinęła się na farmach w USA. Jej głównym zadaniem było tępienie gryzoni – przede wszystkim szczurów – ale szybko okazało się, że rolnicy potrzebują psa bardziej wszechstronnego. Rat terrier miał więc nie tylko polować na szkodniki, ale też pomagać w gospodarstwie, pilnować obejścia i dobrze funkcjonować jako pies rodzinny.
W przesłanych materiałach podkreślono, że rat terrier wywodzi się z grupy psów typu feist – małych, zwinnych i bardzo skutecznych psów łowiecko-gospodarskich. Za przodków rasy uznaje się psy przywożone do USA przez emigrantów z Wielkiej Brytanii, a następnie rozwijane lokalnie w zależności od potrzeb pracy na farmie.
Rasa kształtowała się poprzez liczne krzyżowania, dlatego rat terrier długo był psem „praktycznym” – selekcjonowanym głównie pod kątem charakteru, sprawności i użytkowości. W materiałach pojawiają się m.in. odniesienia do udziału terrierów typu Manchester, Smooth Fox Terrier oraz innych psów pracujących. Dla wzmocnienia pożądanych cech (np. szybkości, zwinności, skuteczności w polowaniu na drobną zwierzynę) do hodowli wprowadzano także krew ras myśliwskich, m.in. beagle i Italian Greyhound.
Duża liczba outcrossów (krzyżowań międzyrasowych) ma ważny efekt uboczny: w źródłach wskazano, że rat terrier zachował wysoką różnorodność genetyczną, co do dziś przekłada się na jego ogólną odporność i długowieczność.
Największą popularność rat terriery zdobyły w USA w pierwszej połowie XX wieku, szczególnie w okresie 1920–1940. Później ich znaczenie na farmach zaczęło spadać (m.in. przez zmiany w rolnictwie i stosowanie środków chemicznych do zwalczania szkodników), ale rasa przetrwała dzięki miłośnikom i hodowcom, a w kolejnych dekadach zaczęła wracać jako pies rodzinny i sportowy.
Ważnym etapem w rozwoju rasy było jej oficjalne uznanie przez kluby kynologiczne. United Kennel Club uznał rat terriera w 1999 roku, a American Kennel Club – w 2010 roku (wcześniej psy tej rasy mogły brać udział w wydarzeniach towarzyszących).
Kluczowe daty w historii rat terriera
1920–1940: największa popularność rat terriera na amerykańskich farmach.Po 1950 r.: spadek znaczenia rasy (zmiany w rolnictwie, chemiczne zwalczanie szkodników).
1 stycznia 1999: uznanie rasy przez United Kennel Club (UKC).
2006: rat terriery mogą uczestniczyć w imprezach towarzyszących wystawom AKC.
1 lipca 2010: wpisanie rasy do rejestru American Kennel Club (AKC).
Rat terrier hodowla
W Polsce rat terrier jest rasą bardzo rzadką, dlatego działających hodowli jest niewiele, a czasem w praktyce trzeba liczyć się z poszukiwaniem szczenięcia również za granicą. Jeśli jednak trafisz na hodowlę w Polsce, koniecznie sprawdź, w jakich warunkach przebywają szczenięta, czy mają kontakt z ludźmi i bodźcami domowymi oraz w jakiej kondycji jest matka miotu. Hodowca powinien bez problemu pokazać suczkę i miejsce odchowu – jeśli unika spotkania, nie chce pokazać zwierząt lub proponuje odbiór „na parkingu”, to sygnał ostrzegawczy.
Przy wyborze hodowli zwróć też uwagę na kwestie zdrowotne. Rat terrier uchodzi za rasę odporną, ale mimo to odpowiedzialny hodowca powinien wykonać badania rodziców (m.in. w kierunku rzepki, bioder i serca) i przedstawić wyniki. Dodatkowo szczenię powinno zostać wydane z kompletem dokumentów potwierdzających pochodzenie (metryka/rodowód lub dokument rejestracyjny zależnie od organizacji), książeczką zdrowia, chipem oraz aktualnymi szczepieniami i odrobaczeniami.
Ile kosztuje rat terrier?
Rat terrier kosztuje zwykle ok. 2 000–8 000 zł, natomiast szczeniak z legalnej hodowli (z udokumentowanym pochodzeniem i badaniami rodziców) najczęściej 4 000–7 000 zł.
Propozycje imion dla rat terriera
Imiona dla psa:
Rocket
Dexter
Bruno
Milo
Loki
Borys
Imiona dla suki:
Luna
Nela
Kira
Figa
Maja
Tola
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy rat terrier może żyć z kotem?
To zależy od osobnika i socjalizacji. U wielu rat terrierów instynkt pogoni jest bardzo silny, więc wspólne mieszkanie z kotem wymaga mądrego wprowadzenia, kontroli i pracy behawioralnej.
Czy rat terrier mocno linieje?
Linienie jest zazwyczaj umiarkowane, ale regularne. Krótka sierść potrafi „wbijać się” w tkaniny, dlatego najlepiej sprawdza się szczotkowanie 1–2 razy w tygodniu.
Czy rat terrier nadaje się do mieszkania?
Tak, ale pod warunkiem, że ma zapewnioną codzienną aktywność i zajęcie umysłowe. To pies energiczny, który szybko się nudzi, a nuda może skutkować szczekaniem lub niszczeniem.
Literatura przedmiotu
J. Cunliffe, M. Redlicki (przekład), Rasy psów – kompendium, Wyd. Parragon, 2007.
Genetic Diversity Testing for the Rat Terrier, https://vgl.ucdavis.edu/sites/g/files/dgvnsk15116/files/media/documents/RatTerrier20200708.pdf (dostęp: 20.01.2026).
E. M. Krämer, Rasy psów, O. W. Multico, Warszawa 2024.
Rat terrier, https://images.akc.org/pdf/breeds/standards/RatTerrier.pdf (dostęp: 20.01.2026).
The Rat Terrier, https://www.cgvet.com/sites/site-4463/documents/breed%20of%20the%20month/the%20rat%20terrier.pdf (dostęp: 20.01.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
