Jakie są polskie rasy psów?
By Nizina – Own work, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=11482741
W artykule przeczytasz
Zweryfikowane przez eksperta
- Ogar polski – stara rasa myśliwska o łagodnym charakterze, idealna dla rodzin;
- Gończy polski – pies o dużym temperamencie i instynkcie łowieckim;
- Polski owczarek nizinny (PON) – inteligentny i towarzyski pies pasterski;
- Chart polski – elegancki i szybki, dawniej używany w polowaniach;
- Owczarek podhalański – wierny, opiekuńczy stróż i pies rodzinny;
- Polski spaniel myśliwski – przyjacielski i wszechstronny pies użytkowy.
Lista polskich ras psów
Lista polskich ras psów obejmuje sześć wyjątkowych odmian, które stanowią ważny element narodowego dziedzictwa kynologicznego. Należą do nich: ogar polski, gończy polski, polski owczarek nizinny (PON), chart polski, owczarek podhalański oraz polski spaniel myśliwski.
Pięć z nich zostało oficjalnie uznanych przez Międzynarodową Federację Kynologiczną (FCI), co potwierdza ich utrwalony status w światowej kynologii. Rasy te powstały w wyniku wielowiekowej selekcji prowadzonej przez polskich hodowców – od psów myśliwskich i pasterskich po stróżujące. Każda z nich charakteryzuje się nie tylko odpornością na polski klimat, ale też wyjątkową więzią z człowiekiem, lojalnością i wszechstronnością użytkową. Dzięki temu polskie psy znajdują dziś miejsce zarówno w domach rodzinnych, jak i w pracy służbowej czy sportach kynologicznych.
Ogar polski
Dfq, CC BY-SA 3.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0>, via Wikimedia Commons
Ogar to stara polska rasa psów, która wykorzystywana była, podczas polowań od setek lat. Pierwsze wzmianki o łowach z psami pochodzą z XI wieku z kroniki Galla Anonima. Z kolei już w XIV pisano o ogarach, które hodowano specjalnie na królewskie łowy.
Etymologia słowa ogar nie jest jednoznaczna. Niektórzy autorzy wyprowadzają to słowo od „ogorzałego” umaszczenia; czy czeskiej nazwy wyżła „ohař”.
Ogary polskie trafiły na wystawy już w XIX wieku. W czasach zaborów ogary hodowane były wśród szlachty polskiej, głównie pod zaborem rosyjskim. Po I wojnie światowej polowania nie były już tak popularne – przetrwały jedynie na Kresach Wschodnich.
Ogar polski, podobnie jak każdy pies gończy, goni zwierza po ciepłym tropie z głośnym
oszczekiwaniem, przy czym głos psa ma brzmienie o tonie niższym, a suki – wyższym.
To oszczekiwanie myśliwi nazywają graniem, a głośne ściganie zwierza przez psy – gonem. Ten wybitny pies myśliwski jest doskonałym psem rodzinnym.
Ogar polski to pies o zrównoważonym charakterze. Jest przyjazny zarówno wobec ludzi, jak i zwierząt. Ogary nie mają problemu z zaaklimatyzowaniem się w mieszkaniu i mimo rozmiaru nie są w domu uciążliwe.
Ogar polski został wpisany na listę ras uznanych przez FCI 29 stycznia 1965 roku.
Gończy polski
CC BY 2.5, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=466157
Gończy polski to jedna z pięciu polskich ras psów uznanych przez FCI. Gończe pochodzą od psów św. Huberta, a do Królestwa Polskiego trafiły z Francji i Włoch wiele wieków temu. Pierwsze udokumentowane wzmianki o psach w typie współczesnego gończego polskiego pochodzą z XIII wieku. Ich zadaniem było już wtedy płoszenie zwierzyny i naganiane jej w kierunku myśliwego.
W oparciu o gończe, które przetrwały, w latach 50. XX wieku kynolodzy płk Józef Pawłusiewicz oraz Piotr Kartawik rozpoczęli prace nad odtworzeniem rasy w swoich hodowlach.
Wobec dużej popularności tych psów ZKwP otworzył w 1983 roku księgę wstępną pod nazwą Gończy Polski, a pierwsze gończe polskie z rodowodem wyhodowano w 1989 roku.
Gończy polski to pies myśliwski, który cechuje się dużym temperamentem, potrzebą ciągłej aktywności, jest to pies odważny, który może być trudny w wychowaniu ze względu na zawziętość. Ze względu na przeznaczenie do pracy gończy polski jest przyzwyczajony do obecności człowieka, do którego się przywiązuje.
Psy tej rasy są dosyć niezależne, dobrze znoszą samotność. Jednak potrzebują doświadczonego opiekuna. Dom z ogrodem to dla tej rasy zdecydowanie zbyt mało. Nie jest to również typowy pies do towarzystwa.
W 2006 roku, podczas Międzynarodowej Wystawy Psów Rasowych w Poznaniu, dokonano rejestracji rasy gończy polski, która została w ten sposób uznana przez FCI, jako piąta rodzima rasa psów.
Szukasz monobiałkowej karmy dla swojego psa?
Reklama
Polski owczarek nizinny
By Franek Vetulani – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=49676471
Polski owczarek nizinny to jedna z niewielu starych polskich ras psów, na temat której wzmianki pochodzą już z XVI wieku. Polski owczarek nizinny był psem o proweniencji chłopskiej. W XVII i XVIII wieku PON pracował głównie przy owczarniach. Wkład w ratowanie rasy włożyli w 20-leciu międzywojennym księżna Zofia Czetwertyńska oraz hrabina Żółtowska.
Po wojnie prace służące odtworzeniu rasy podjęła Maria Dubrowinowa, która, stojąc na czele bydgoskiego związku kynologicznego rozpoczęła poszukiwania psów w typie rasy. Swój udział w odbudowie rasy ma również Danuta Hryniewicz, które pies „Smok z Kordegardy” stał się wzorcem do opracowania standardu polskich owczarków nizinnych. Wzorzec rasy zarejestrowano w 1959 roku.
Polski owczarek nizinny to obecnie pies bardziej do towarzystwa niż do pracy. Jest to bardzo czuła rasa, która mocno przywiązuje się do swojego opiekuna. Psy te lubią zabawy, są dosyć spokojne i bardzo inteligentne. PON nie wykazuje instynktu łowcy, jest dosyć wycofany względem obcych, dobrze znosi samotność.
PON może być szczekliwy, potrafi być łakomy, dobrze sprawdzi się jako pies stróżujący i doskonale nada się na pierwszego psa w domu.
Zmiany wprowadzone we wzorcu wyforowały typ średni, jako standard wzorca, a po nowelizacji w 1963 roku FCI wpisało PONa do rejestrów ras.
Chart polski
Photo by form PxHere
Chart polski to rasa psów, która pochodzi od chartów perskich w typie saluki. Psy te dotarły do Europy prawdopodobnie z plemionami Scytów, którzy wykorzystywali psy w tym typie do konnych polowań na zające.
Chart polski stał się pupilem szlachty polskiej, a o jego popularności świadczy ponad 300 określeń, których używano już w XIII wieku wobec chartów. Charty brały udział w polowaniach na zające, lisy, sarny i ptactwo do początków XX wieku.
II wojna światowa doprowadziła do zdziesiątkowania populacji chartów polskich, jednak najtrudniejszy okres dla rasy przypada na czasy powojenne. Próby odbudowania rasy podjęto w latach 70. XX wieku, sprowadzając trzy pierwsze psy. Księgę Wstępną otworzono w 1981 roku.
Chart polski to pies o bardzo silnym charakterze i instynkcie łowieckim. To pies bardzo samodzielny, który podczas polowań sam namierzał i chwytał ofiary. Charty zabijały swoje ofiary nie czekając na komendę myśliwego.
Obecnie polowania z chartami są w Polsce zabronione, a chart polski stał się przede wszystkim psem wystawowym, sportowym i do towarzystwa.
Chart jako pies do towarzystwa nie będzie raczej okazywał nadmiernej czułości. To spokojny i opanowany pies, który nie będzie krzątał się po domu bez celu. Na spacerach chart chętnie podejmie zabawy oparte na aktywności biegowej.
W 1989 roku chart polski został wpisany na listę ras FCI, jako czwarta polska rasa psów.
Owczarek podhalański
Kessy13 via Wikimedia Commons
Historia owczarka podhalańskiego sięga XIII wieku, kiedy na tereny Europy dotarły ludy trudniące się wypasem bydła i owiec. Najprawdopodobniej przodkami owczarka podhalańskiego były mastify tybetańske, czuwacze słowackie i kuvasze węgierskie.
W 1938 roku kynolodzy opracowali wzorzec rasy, a miało to miejsce po pierwszej wystawie owczarka podhalańskiego w Zakopanem. II wojna światowa wstrzymała prace nad hodowlą zorganizowaną, a górale chcąc uchronić psy od wyginięcia prowadzili rozród psa podhalańskiego bardzo chaotycznie. Dalsze wytyczne hodowlane określił lekarz weterynarii Henryk Dereziński w 1954 roku.
Owczarek podhalański to pies pasterski, przeznaczony do stróżowania, ale dzięki niezwykłemu charakterowi jest też wspaniałym towarzyszem rodzin z dziećmi. To pies czuły, oddany, silnie związujący się z bliskimi. Naturalny instynkt opiekuńczy sprawia, że pies roztoczy opiekę nad ludźmi, ale i wszystkimi zwierzętami, z którymi żyje.
Owczarek podhalański wymaga dużej przestrzeni, gdzie będzie mógł wykonywać swoją pracę. Może żyć całorocznie na dworze, ale nie może być izolowany od rodziny, a jego potrzeby spacerów poza domem muszą być realizowane dla zdrowia fizycznego i psychicznego.
Rasę owczarka podhalańskiego FCI oficjalnie uznało 10 maja 1963 roku.
Polski spaniel myśliwski
Zdjęcie: Marzena Piskorska, hodowla Dębowy Zagajnik FCI
Już na przełomie XIX wieku spaniele wielu odmian pojawiły się na dawnych polskich Kresach Wschodnich. Były to psy użytkowe o szerokim zastosowaniu: polowały z pieszymi myśliwymi, bobrowały, aportowały, towarzyszyły w spacerach w polowaniu na upatrzonego.
Początek planowej hodowli polskich spanieli ma związek ze wzrostem zainteresowania psami myśliwskimi małych ras w latach 80. XX wieku. W tym czasie stan drobnej zwierzyny łownej był wyjątkowo dobry. Swoją wiedzę oraz znajomości wykorzystał dr Andrzej Krzywiński, naukowiec, myśliwi i sędzia prób pracy psów myśliwskich, który podczas swoich wizyt na dawnych Kresach Wschodnich wykonał przegląd dawnych spanieli, które odpowiadały swoim wyglądem opisom przekazywanym z pokolenia na pokolenie wśród myśliwych.
Polskie spaniele myśliwskie pokazywane były przez Krzywińskiego na imprezach myśliwskich oraz na wystawie psów w Poznaniu już w latach 80. Pierwszy miot polskich spanieli myśliwskich przyszedł na świat w 1993 roku.
Polski spaniel myśliwski, zgodnie ze wstępnym wzorcem rasy, to pies zrównoważony i opanowany, odważny i bardzo aktywny.
PSM nadaje się zarówno do pracy z myśliwym, jak i do towarzystwa u boku kochającego psy opiekuna. Psy tej rasy nie potrzebują wielokilometrowych przebieżek. Wystarczy im spacer, aportowanie bądź tropienie.
To rasa psów o bardzo przyjacielskim usposobieniu, psy te nie są agresywne wobec ludzi, są jednak nieufne wobec obcych. Nadają się do domu z dziećmi, ponieważ wobec najmłodszych są wyrozumiałe i cierpliwe.
1 stycznia 2017 roku ZKwP otworzył księgę wstępną dla rasy, dopuszczając psy do udziału w wystawach mimo, że rasa nie była jeszcze uznana.
FCI, jak dotąd nie uznało rasy polski spaniel myśliwski.
Ciekawostki o polskich rasach psów
FAQs – Najczęstsze pytania o polskie rasy psów
Ile jest polskich ras psów?
Obecnie wymienia się sześć głównych ras psów pochodzących z Polski: ogar polski, gończy polski, polski owczarek nizinny, chart polski, owczarek podhalański i polski spaniel myśliwski. Pięć z nich zostało uznanych przez FCI.
Która polska rasa psa jest najlepsza dla rodziny?
Najbardziej rodzinne rasy to owczarek podhalański i polski owczarek nizinny. Obie są łagodne, wierne i dobrze znoszą dzieci.
Czy polskie rasy psów są łatwe w wychowaniu?
Zależy od rasy – PON i podhalan są posłuszne i inteligentne, natomiast gończy i chart wymagają doświadczonego opiekuna i odpowiedniego szkolenia.
Czy polskie rasy nadają się do mieszkania w bloku?
Tak, ale tylko jeśli zapewni im się odpowiednią ilość ruchu i zajęć. PON czy ogar mogą mieszkać w bloku, pod warunkiem codziennych spacerów i zabaw.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
