Jużak – owczarek południoworosyjski
Von user:Przykuta – user:Przykuta, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2640085
Owczarek południoworosyjski to pies, którego wygląd wzbudza respekt: masywny, pokryty długą, gęstą sierścią, skrywający przenikliwe spojrzenie. Choć coraz rzadziej spotykany, wciąż fascynuje swoją niezależnością i silnym charakterem. Wydaje się, że niektórzy opiekunowie wybierają tę rasę z myślą o psie stróżującym „z charakterem”, ale nie do końca rozumieją, co to naprawdę oznacza. A oznacza spore wyzwanie. Bez wiedzy i konsekwencji łatwo rozbudzić w tym psie instynkt terytorialny, który wymknie się spod kontroli.
W poniższym artykule, poza historią rasy, opisałem informacje na temat charakteru tych psów, ich zdrowia, metod pielęgnacji, sposobów żywienia oraz szkolenia. W artykule na końcu znajdziesz również nieco ciekawostek, wady i zalety oraz przybliżony koszt zakupu tego owczarka.
Jeżeli jesteś opiekunem psa tej rasy, to podziel się proszę swoimi doświadczeniami w komentarzach. Będzie to nieoceniona pomoc dla przyszłych opiekunów tego psa.
Zapraszam do lektury!
W artykule przeczytasz
📌 Podstawowe informacje o rasie
🌅 Kraj pochodzenia: Rosja
🐶 Numer wzorca FCI: 326
➡ Waga: od 30–35 kg
❤ Długość życia: 9–12 lat
💢 Charakter: zrównoważony, odważny, pewny siebie, niezależny i oddany
Jak wygląda owczarek południoworosyjski?
Owczarek południoworosyjski to pies o imponującej, gęstej szacie, która sprawia, że wygląda potężniej niż jest w rzeczywistości. Ma długą, klinowatą głowę, która zwęża się w kierunku nosa. Czaszka jest raczej szeroka i płaska, z niewielkim przejściem między czołem a nosem. Nos jest duży i czarny, u psów o jasnym umaszczeniu może lekko jaśnieć zimą, ale zawsze musi mieć czarną obwódkę.
Pysk jest nieco krótszy niż czaszka i zwęża się ku końcowi. Wargi są czarne i ściśle przylegające. Uzębienie mocne, pełne, z nożycowym zgryzem i dużymi, ciasno osadzonymi zębami.
Oczy są niewielkie, migdałowate i szeroko rozstawione barwy od jasnobrązowej po bardzo ciemną, ale preferowane są ciemne. Uszy są średniej wielkości, trójkątne, zwisające przy policzkach i gęsto owłosione.
Szyja jest umięśniona, średnio długa i ustawiona pod kątem ok. 40 stopni względem grzbietu. Tułów mocny i wydłużony, z lekko wysklepionym grzbietem w odcinku lędźwiowym. Klatka piersiowa głęboka, ale nie przesadnie szeroka. Linia brzucha jest lekko podciągnięta.
Ogon średniej długości i grubości, sięga co najmniej do stawu skokowego. Może mieć koniec w kształcie haczyka lub półkola. W spoczynku zwisa, a podczas ruchu podnosi się, ale nie zakręca się nad grzbietem.
Przednie łapy są silne, proste i dobrze umięśnione. Łopatki i ramiona długie i ustawione pod kątem sprzyjającym efektywnemu ruchowi. Łapy mają owalny kształt i są zwarte z opuszkami i pazurami w różnych barwach. Tylne łapy są mocne, dobrze umięśnione i ustawione nieco szerzej niż przednie. Udo i podudzie są długie i proporcjonalne. Kąty w stawach dobrze zaznaczone. Stopy takie jak z przodu mocne i zwarte. Wilcze pazury powinny być usuwane (chyba że prawo tego zabrania).
Charakterystyka rasy
Wysokość w kłębie
Pies: przynajmniej 66 cm
Suka: przynajmniej 62 cm
Waga
Pies: co najmniej 35 kg (docelowo 40 kg)
Suka: co najmniej 30 kg
Szata
Owczarek południoworosyjski ma bardzo bujną sierść, która jest prawie tej samej długości na całym ciele od głowy, przez kończyny, aż po ogon. Dłuższe włosy na pysku tworzą charakterystyczne brwi, wąsy i brodę, a nawet grzbiet nosa jest pokryty sierścią. U samców pożądana jest też kryza wokół szyji. Włos okrywowy jest długi (minimum 10 cm), szorstki, gęsty i nieco zmierzwiony. Może być lekko falisty, nadając psu „potargany” wygląd. Włosy na głowie i nogach są nieco cieńsze i mniej szorstkie niż na reszcie ciała. Podszerstek jest bardzo gęsty, długi i jaśniejszy niż włosy zewnętrzne.
Umaszczenie bywa różne, ale najczęściej spotyka się psy białe, białe z delikatnym żółtawym odcieniem albo z szarymi, pszenicznymi (biszkoptowymi) lub kości słoniowej łatami. U osobników szarych i kości słoniowej mogą pojawić się białe znaczenia na pysku, szyi i głowie. W przypadku psów łaciatych łatki powinny być delikatne i płynnie przechodzić w tło.
Kolor sierści może się zmieniać wraz z wiekiem a ostateczną barwę dorosły pies osiąga zwykle dopiero między 18. a 24. miesiącem życia. Szczenięta są zazwyczaj intensywniej ubarwione niż dorosłe psy.
Charakter i usposobienie
Jużak to pies silny, zdecydowany i z natury nieufny wobec obcych. Ma w sobie sporo odwagi i instynktu obronnego, nie zawaha się działać, jeśli uzna, że jego teren albo opiekun są zagrożeni. To urodzony stróż, który nie potrzebuje dodatkowej motywacji do patrolowania swojego terytorium. Jeśli żyje na dobrze ogrodzonej działce, sam dba o odpowiednią dawkę ruchu. Wystarczy mu możliwość swobodnego poruszania się po własnym terenie.
Ta rasa została stworzona do pilnowania ogromnych stad owiec i walki z drapieżnikami, dlatego jużak nie potrzebuje ostrzeżenia, by zaatakować, działa błyskawicznie i bez wahania. Ma bardzo wysoki próg pobudliwości, ale gdy już zareaguje, robi to zdecydowanie. Jest opanowany i czujny, nie da się zwieść ani przekupić. To pies, który sam ocenia sytuację i podejmuje decyzje.
Owczarek południoworosyjski nie nadaje się dla początkujących opiekunów. Jest niezależny, dominujący i trudny w szkoleniu. Wymaga doświadczonej osoby, która zrozumie jego sposób myślenia i będzie potrafiła wyznaczyć mu jasne granice.
Mimo tej niezależności, juzaki są lojalne i oddane rodzinie. Z dziećmi mogą żyć w zgodzie, ale nie tolerują nękania, to nie jest pies do zabawy, a bardziej do towarzystwa z szacunkiem. Wychowany wśród innych zwierząt domowych zaakceptuje je i będzie bronił, jeśli wyczuje zagrożenie. Z kotami bywa różnie, często nie utrzymuje z nimi dobrych relacji.
W stosunku do obcych jest bardzo podejrzliwy. Osoby, które często odwiedzają jego opiekuna, traktuje jako swoich, ale niepożądanym gościom nie da wejść na teren. To pies, który wie, kto ma prawo przekroczyć granicę. Reaguje ostro, co jest nietypowe jak na psa tej wielkości.
Choć juzaki nie są specjalnie wymagające, źle znoszą życie w mieście. Potrzebują przestrzeni i spokoju, mała działka na zatłoczonym osiedlu to nie jest miejsce dla tej rasy.
To pies bardzo inteligentny, odważny, samodzielny i prawdziwie szczery w emocjach i działaniach. Nie udaje, mówi zachowaniem wszystko, co myśli.
Juzaki źle znoszą izolację – nie lubią być zamykane w kojcu na wiele godzin. Choć samodzielne i niezależne, potrzebują kontaktu wzrokowego i terytorialnego nadzoru. Najlepiej czują się, gdy mogą obserwować dom i okolicę – to daje im poczucie kontroli i bezpieczeństwa.
Rasa do mieszkań zdecydowanie niepolecany, ponieważ trudno podporządkowuje się człowiekowi, w agresji jest nieustępliwy i może stanowić poważne zagrożenie dla otoczenia, a także dla właściciela, gdyż mało kto tak naprawdę zna tę rasę i ma odpowiednie podejście.
Czy owczarek południoworosyjski to zdrowa rasa?
Jużak to pies, który potrafi dostosować się do każdych warunków klimatycznych. Największe szczęście rasie daje przebywanie na świeżym powietrzu. Zła pogoda im nie przeszkadza, a dwuwarstwowa okrywa doskonale chroni.
Typowe choroby rasy
- Dysplazja stawów biodrowych
Jak karmić owczarka południoworosyjskiego jużaka?
Jako pies pracujący, jużak potrzebuje diety bogatej w energię, szczególnie jeśli jest aktywny fizycznie. Może jeść zarówno suchą karmę, mokrą, jak i być żywiony według zasad diety BARF lub domowymi posiłkami. Kluczowe jednak, by jadłospis był dobrze przemyślany i opracowany przez specjalistę ds. żywienia psów, to gwarantuje, że pies dostanie wszystko, czego naprawdę potrzebuje.
Ta rasa ma skłonność do alergii, dlatego warto od samego początku podawać jej karmę hipoalergiczną, szczególnie szczeniętom. Jużaki są też narażone na problemy ze stawami, zwłaszcza dysplazję biodrową. Dlatego już od młodego wieku trzeba zadbać o profilaktykę: odpowiednią dietę (by nie przybrały za szybko na wadze), umiarkowaną aktywność fizyczną i unikanie przeciążeń.
Bez względu na to, czy pies jest psem stróżującym, czy „kanapowym” towarzyszem, jego dieta powinna być dostosowana do wieku, poziomu aktywności i ewentualnych problemów zdrowotnych.
Jak pielęgnować owczarka połudioworosyjskieo?
Owczarek ten przez długą sierść wymaga dość sporo uwagi dotyczącej pielęgnacji. Częste szczotkowanie jest koniecznością i pozwoli na utrzymacie sierści w dobrej kondycji. Absolutnie niedopuszczalne jest doprowadzenie szaty do przesadnej puszystości, całkowitego wyczesania z podszerstka albo pozostawienie okrywy skołtunionej. Kąpiele stosuje się tylko wtedy, gdy pies jest naprawdę brudny.
Bez względu na to czy pies przebywa całorocznie na dworze czy w domu musi mieć raz w tygodniu skontrolowanie oczy, uszy i pazury.
Wychowanie i szkolenie – najważniejsze wskazówki dla opiekuna
Owczarek południoworosyjski dojrzewa późno, bo dopiero około drugiego roku życia, ale naukę dobrych nawyków trzeba zacząć już od szczenięcia. Socjalizacja powinna ruszyć jeszcze w hodowli, a po odebraniu psa do domu należy od razu rozpocząć naukę podstawowych komend i zasad życia z ludźmi.
To nie jest pies, którego można „wychować po swojemu”. Jużak potrzebuje jasnych reguł, systematycznego treningu i konsekwentnego opiekuna. Jeśli ma być psem rodzinnym, a nie wyłącznie stróżem, musi regularnie uczestniczyć w ćwiczeniach posłuszeństwa, powinien wykonywać komendy bez dyskusji.
Ten pies nie nadaje się dla osób niedoświadczonych. Najlepiej odnajdzie się przy spokojnym, cierpliwym opiekunie, który ma już doświadczenie z psami silnymi, samodzielnymi i dominującymi. W relacji z jużakiem absolutnie nie ma miejsca na krzyk, nerwy czy co gorsza przemoc. To pies, który rozumie tylko spokojną, ale zdecydowane przewodnictwo.
✅ Zalety i ❌ wady owczarków południoworosyjskich
✅ Zalety
- Urodzony pies pasterski – doskonale sprawdza się w pracy ze stadami.
- Świetny pies stróżujący do ochrony dużych terenów, gospodarstw i obiektów przemysłowych.
❌ Wady
- Dominujący charakter – sam podejmuje decyzje i trudno go podporządkować.
- Może zaatakować bez ostrzeżenia, jeśli uzna sytuację za zagrożenie.
- Wymaga regularnej, czasochłonnej pielęgnacji sierści.
- Rasa jest trudna do kupienia i rzadko spotykana poza Rosją.
Ciekawostki o rasie
- Niemiecki osadnik Friedrich von Faltz-Fein, hodowca jużaków, otrzymał od cara Mikołaja II tytuł szlachecki za popularyzację tej rasy psów.
- W czasie rewolucji październikowej owczarki te zabijano i sprzedawano na skóry, mimo że za czasów swojej świetności płacono za nie nawet tyle, co za konie wyścigowe.
Von user:Przykuta – user:Przykuta, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2640081
Historia rasy
Pod koniec XVIII wieku na Krym zaczęto sprowadzać owce merynosy z Hiszpanii. Wraz z nimi przyjechały także psy pasterskie przypominające dzisiejsze owczarki katalońskie. Szybko jednak okazało się, że są zbyt słabe, by skutecznie bronić stad przed atakami wilków. Pasterze zaczęli więc krzyżować je z lokalnymi owczarkami o sznurowatej sierści. Aby wzmocnić budowę i dodać odwagi, do krzyżówki dołączono też ogara kostromskiego. Tak narodziła się nowa rasa: owczarek rosyjski, który z czasem zyskał obecną nazwę owczarek południoworosyjski.
Jużaki po raz pierwszy zaprezentowano na wystawie w 1900 roku, a dwa lata później pokazano je światu podczas Wystawy Światowej w Paryżu. Niestety, rozwój rasy brutalnie przerwała rewolucja październikowa, wiele psów zginęło w czasie zamieszek.
Odbudowa rasy rozpoczęła się w latach 30. XX wieku, ale wybuch II wojny światowej znów mocno ograniczył liczbę psów. Przełom nastąpił dopiero w 1975 roku dzięki psu o imieniu Demon, który odegrał kluczową rolę w odtworzeniu cech typowych dla jużaka. W tamtym okresie szczególnie ceniono osobniki bardzo agresywne, co w kolejnych latach zniechęciło wielu hodowców do pracy z tą rasą.
Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) oficjalnie uznała owczarka południoworosyjskiego w 1952 roku. Do Polski pierwszy przedstawiciel tej rasy trafił w 1984 roku do hodowli Nortonia. Dziś w kraju działa już kilka hodowli jżzaków, choć rasa wciąż pozostaje rzadko spotykana.
Hodowla
Decydując się na zakup jużaka z hodowli, warto bardzo dokładnie sprawdzić warunki, w jakich przebywają szczenięta i ich matka. Ważne jest, by psy miały dostęp do światła dziennego, odpowiednio dużej przestrzeni, czystości oraz kontaktu z człowiekiem. Matka szczeniąt powinna być zadbana, zdrowa i spokojna – jej kondycja fizyczna i psychiczna wiele mówi o podejściu hodowcy.
Jeśli hodowca unika pokazania innych psów lub całego stada, albo nie chce zaprosić do domu, to powinien być to poważny sygnał ostrzegawczy. Legalna i etyczna hodowla nie ma nic do ukrycia i chętnie opowiada o rasie, pokazuje dokumenty i odpowiada na pytania.
Każdy hodowca zrzeszony w ZKwP (Związek Kynologiczny w Polsce), czyli organizacji uznawanej przez FCI, ma obowiązek przekazać kupującemu metrykę szczenięcia. To oficjalny dokument potwierdzający pochodzenie psa, na podstawie którego można wyrobić pełny rodowód.
W przypadku tak rzadkiej i wymagającej rasy jak owczarek południoworosyjski warto także:
- upewnić się, że rodzice szczeniąt mają wykonane badania pod kątem dysplazji stawów,
- zapytać o przebieg socjalizacji szczeniąt – czy mają kontakt z ludźmi, dźwiękami, różnymi powierzchniami,
- dowiedzieć się, jakie warunki musi spełnić przyszły opiekun (dobry hodowca nie sprzeda jużaka „każdemu”),
- unikać pseudohodowli oferujących psy „tylko bez papierów” – często to psy nieprzebadane, niezarejestrowane i rozmnażane bez kontroli zdrowotnej czy behawioralnej.
Owczarek południoworosyjski to rasa z silnym charakterem i dużymi wymaganiami, dlatego wybór odpowiedzialnej hodowli to podstawa udanej relacji z psem na długie lata.
Ile kosztuje owczarek południoworosjski?
Cena jużaka z hodowli waha się od 2000 do 4000 zł. Szczenięta są w Polsce trudno dostępne.
🐾 Propozycje imion dla owczarka południoworosyjskiego
👦 Dla psa
- Atos
- Bary
- Fado
- Max
- Torin
- Brutus
👧 Dla suki
- Hera
- Fera
- Margo
- Kira
- Masza
- Suri
Dla kogo owczarek południoworosyjski będzie idealny?
Owczarek południoworosyjski to nie pies dla każdego. Ta rasa najlepiej odnajduje się w pracy, szczególnie jako pasterz i obrońca stada. Jużak ma silny charakter, niełatwo go zmanipulować, sam podejmuje decyzje i nie boi się stanąć do walki, jeśli poczuje zagrożenie.
To świetny pies stróżujący, ale tylko na dużym, dobrze zabezpieczonym terenie. Solidne ogrodzenie to konieczność, nie tylko po to, by pies nie uciekł, ale przede wszystkim, by chronić postronne osoby przed nieplanowanym spotkaniem z tym czujnym i bezkompromisowym strażnikiem.
Źródła
J. Monkiewicz, K. Rogowska, J. Wajdzik, Kynologia, wyd. UWP, Wrocław 2011.
M. Ceregrzyn, Psy rasowe, wyd. MI Sp. z o.o., Warszawa 2008.
E.J.J. Verhoef-Verhallen, Encyklopedia psów, wyd. Bellona, Warszawa 2003.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
