Choroby odkleszczowe u kotów
W artykule przeczytasz
Jakie choroby odkleszczowe mogą dotyczyć kotów?
Choć przez lata uważano, że kleszcze rzadziej wybierają koty jako żywicieli (bo zwierzęta te dokładnie się czyszczą, a część z nich w ogóle nie wychodzi na dwór), badania pokazują, że ryzyko istnieje i nie można go lekceważyć.
Do najczęściej opisywanych chorób odkleszczowych u kotów należą m.in.:
- zakaźna anemia kotów (FIA, czyli hemobartoneloza),
- borelioza,
- babeszjoza,
- anaplazmoza,
- erlichioza,
- tularemia,
- cytaukszonoza,
- bartoneloza.
Warto znać objawy tych chorób, ponieważ wczesne rozpoznanie i szybka reakcja mogą uratować zdrowie, a nawet życie kota.
Zakaźna anemia kotów
Zakaźna anemia kotów, znana też jako mykoplazmoza hemotropowa, to jedna z najczęstszych chorób odkleszczowych u kotów. Wywołuje ją bakteria Mycoplasma haemofelis, która atakuje czerwone krwinki. Najczęściej przenoszą ją kleszcze i pchły, ale do zakażenia może dojść także przez mleko matki, drogą przez łożysko lub podczas transfuzji krwi od chorego dawcy.
Najbardziej narażone są koty z osłabioną odpornością – zwłaszcza te chorujące na FeLV czy FIV. Typowym objawem jest anemia, czyli niedokrwistość wynikająca z rozpadu czerwonych krwinek. Może jej towarzyszyć bladość błon śluzowych, gorączka, osłabienie, apatia, a także powiększenie śledziony. Zdarza się jednak, że niektóre koty przechodzą zakażenie bez wyraźnych objawów.
Warto wiedzieć: koty, które wyzdrowiały, często pozostają nosicielami bakterii i mogą przenosić chorobę dalej. Dlatego tak ważna jest szybka diagnostyka po kontakcie z kleszczem oraz regularna kontrola zdrowia kota.
Zabezpiecz swojego kota przed pasożytami
Reklama
Borelioza u kotów (choroba z Lyme)
Borelioza to wieloukładowa choroba zakaźna wywoływana przez krętki Borrelia burgdorferi, przenoszone głównie przez kleszcze Ixodes ricinus, I. hexagonus i I. persulcatus. Naukowcy z Instytutu Pasteura wykazali, że dorosły kleszcz może przekazać bakterię już w ciągu 24 godzin od wkłucia, a nimfa – nawet w mniej niż 12 godzin1.
U kotów borelioza występuje bardzo rzadko. Jeśli dojdzie do zakażenia, pierwsze objawy mogą pojawić się po 2–5 miesiącach. Zazwyczaj są to: gorączka, utrata apetytu, osłabienie i zmęczenie, a w cięższych przypadkach także wymioty, spadek masy ciała, obrzęk kończyn i silny letarg2.
Warto wiedzieć: mimo że borelioza u kotów jest rzadka, kleszcze mogą być nosicielami wielu innych chorób, które dotykają koty częściej. Dlatego ochrona przeciwkleszczowa i szybkie usuwanie pasożytów to podstawa profilaktyki.
Babeszjoza kotów
Babeszjoza to choroba wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Babesia. U kotów mogą ją powodować m.in. Babesia felis, Babesia cati, Babesia herpailuri oraz Babesia canis spp. presenti, jednak żaden z tych pasożytów nie występuje naturalnie w Polsce. Pierwszy potwierdzony przypadek babeszjozy u kota w naszym kraju opisano dopiero w 2007 roku3, co pokazuje, że choroba ta jest bardzo rzadka.
Objawy babeszjozy mogą obejmować gorączkę, brak apetytu, senność, osłabienie, a czasem także biegunkę. Ponieważ symptomy są niespecyficzne i mogą przypominać inne choroby, ostateczne rozpoznanie można postawić dopiero po badaniu krwi.
Warto wiedzieć: mimo że babeszjoza u kotów występuje wyjątkowo rzadko, warto pamiętać, że kleszcze w Polsce przenoszą wiele innych, znacznie częstszych chorób. Dlatego regularna ochrona przeciwkleszczowa i szybkie reagowanie na niepokojące objawy to najlepszy sposób na zabezpieczenie kota.
Anaplazmoza u kotów
Anaplazmoza granulocytarna to rzadka, wielonarządowa choroba zakaźna, wywoływana przez bakterię Anaplasma phagocytophilum. Patogen ten bytujący wewnątrz granulocytów przenoszony jest w Polsce głównie przez kleszcze Ixodes ricinus. Choć zachorowania u kotów występują rzadko, ich obecność została potwierdzona – zarówno w badaniach eksperymentalnych, jak i w naturalnych przypadkach odnotowanych m.in. w Lublinie, Przemyślu i na Mazowszu.
Przebieg choroby u większości kotów jest subkliniczny, czyli bez wyraźnych objawów. W sytuacjach, gdy symptomy się pojawiają, częściej dotyczą młodych kotów. Mogą to być: apatia, brak apetytu, osłabienie, przyspieszony oddech czy gorączka. W cięższych przypadkach obserwuje się bladość błon śluzowych, wysoką gorączkę, bolesne obrzęki stawów, krwotoki z nosa i odwodnienie4.
Warto wiedzieć: mimo że anaplazmoza u kotów zdarza się sporadycznie, objawy bywają bardzo niespecyficzne i łatwo je przeoczyć. Dlatego każdy kot po kontakcie z kleszczem powinien być obserwowany, a przy pogorszeniu stanu zdrowia konieczna jest szybka konsultacja z lekarzem weterynarii.
Choroba kociego pazura (bartoneloza)
Bartoneloza to choroba wywoływana głównie przez bakterie Bartonella henselae (rzadziej Bartonella clarridgeiae). Najczęściej przenoszą ją pchły, choć opisano również możliwość zakażenia kota przez kleszcze Ixodes ricinus. W wielu przypadkach infekcja przebiega łagodnie i kot pozostaje bezobjawowym nosicielem.
Jeśli pojawiają się objawy kliniczne, zwykle obejmują one gorączkę, powiększone węzły chłonne, osłabienie, brak apetytu czy ogólne zmęczenie. Diagnostyka bartonelozy u kotów jest trudna, ponieważ większość z nich nie wykazuje wyraźnych symptomów.
Warto wiedzieć: bartoneloza to zoonoza, czyli choroba mogąca przenosić się ze zwierząt na ludzi. Do zakażenia człowieka może dojść np. poprzez zadrapanie przez kota5. Dlatego regularna profilaktyka przeciwko pchłom i kleszczom u kotów chroni nie tylko pupila, ale także jego opiekunów.
Tularemia i cytaukszoonoza u kotów
Tularemia to choroba bakteryjna wywoływana przez Francisella tularensis. Przenoszą ją m.in. kleszcze, komary i pluskwy. U kotów w Polsce nie występuje, jednak znane są przypadki w innych częściach świata.
Cytaukszoonoza to natomiast choroba pierwotniakowa wywoływana przez Cytauxzoon felis. Choć długo uznawano ją za typową dla Ameryki Północnej (zwłaszcza południowo-centralnych i południowo-wschodnich rejonów USA), w ostatnich latach pojawiły się doniesienia o jej występowaniu także w Europie, co wiązane jest z ocieplaniem klimatu. Choroba uaktywnia się głównie wiosną, latem i wczesną jesienią7.
Warto wiedzieć: choć ani tularemia, ani cytaukszoonoza nie występują w Polsce, globalne zmiany klimatyczne mogą sprzyjać pojawianiu się nowych chorób odkleszczowych u kotów także w Europie. Dlatego warto śledzić doniesienia naukowe i nie bagatelizować profilaktyki przeciw pasożytom.
Jakie są objawy chorób odkleszczowych u kotów?
Choroby odkleszczowe u kotów zwykle rozwijają się podstępnie i dają niespecyficzne objawy, które łatwo pomylić z innymi problemami zdrowotnymi. Najczęściej wynikają one z rozwijającej się anemii i osłabienia organizmu.
Pierwsze sygnały to spadek apetytu, utrata masy ciała, odwodnienie, pogorszenie kondycji sierści oraz ogólne osłabienie i apatia. Ważnym objawem są także blade lub wręcz porcelanowe błony śluzowe.
W bardziej zaawansowanym przebiegu pojawia się gorączka, a przy nasilonej anemii także duszności, sinica czy żółtaczka.
Szybkie zauważenie tych symptomów i wizyta u lekarza weterynarii zwiększają szansę na skuteczne leczenie i uniknięcie poważnych powikłań.
Jak leczyć choroby odkleszczowe u kotów?
Leczenie choroby zależy od stadium jej zaawansowania i szybkości postawienia właściwej diagnozy. W każdym przypadku decyzje o sposobie leczenia podejmuje lekarz weterynarii. Standardem jest podawanie leków przeciwpierwotniaczych przy babeszjozie oraz antybiotykoterapia przy boreliozie czy anaplazmozie.
Jak zabezpieczyć kota przed chorobami odkleszczowymi?
Jedynym skutecznym sposobem, by chronić kota przed chorobami odkleszczowymi jest profilaktyczne zabezpieczanie zwierzęcia przed pasożytami zewnętrznymi. Można to robić stosując preparaty dostępne w kilku postaciach:
- Krople typu spot-on – krople na pasożyty zewnętrzne są jednym z chętniej wybieranych preparatów, którymi zabezpieczane są koty. Krople aplikuje się bezpośrednio na skórę kota na karku lub zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Kot nie powinien być kąpany na 2-3 dni przed i po podaniu kropel. Niektóre krople zabezpieczają koty przed pasożytami zewnętrznymi nawet przez 3 miesiące.
- Tabletki – alternatywnym rozwiązaniem dla kotów, które nie mają problemu z przyjmowaniem kapsułek mogą być tabletki na pchły i kleszcze.
- Obroże przeciwkleszczowe – u kotów, zwłaszcza wychodzących, raczej nie stosuje się obroży, z uwagi na to, że istnieje możliwość iż kot na takiej obroży zawiśnie. Mimo wszystko jest to dopuszczalna forma prewencji, która potrafi zabezpieczyć kota przez cały sezon.
Zabezpiecz swojego kota przed pasożytami
Reklama
Podsumowanie
Choroby odkleszczowe u kotów w Polsce diagnozowane są rzadko, ale to wcale nie oznacza, że problem nie istnieje. Prawdopodobnie wiele przypadków pozostaje niezauważonych, bo koty potrafią przechodzić zakażenie bezobjawowo. Dlatego szczególnie ważna jest profilaktyka – zarówno u kotów wychodzących, jak i tych domowych.
Warto pamiętać, że pasożyty mogą trafić do mieszkania „autostopem” – na ubraniach domowników albo na sierści psa współdzielącego przestrzeń z kotem. Innymi słowy: nawet kanapowiec nie jest całkowicie bezpieczny, jeśli w domu zabraknie regularnej ochrony przeciw pchłom i kleszczom.
FAQs
Czy koty naprawdę chorują na boreliozę?
Tak, ale rzadziej niż psy. W Polsce większość problemów u kotów wiąże się częściej z anaplazmą lub zakażeniami krwi (np. Mycoplasma haemofelis). Jeśli po kleszczu pojawia się gorączka, apatia lub bladość dziąseł — jedź do weterynarza.
Jakie badania wykrywają choroby odkleszczowe u kota?
Najczęściej: morfologia/biochemia (szuka się m.in. anemii, stanów zapalnych), rozmaz krwi, oraz testy PCR na konkretne patogeny. Weterynarz dobiera panel pod objawy i historię kontaktu z kleszczem.
Źródła
M. Ingarden, Mykoplazmoza hemotropowa kotów, https://therios.pl/mykoplazmoza-hemotropowa-kotow+ (dostęp: 27.08.2025).
1 https://www.pasteur.fr/en/research-journal/news/lyme-disease-study-speed-transmission-infected-ticks (dostęp: 27.08.2025).
2 L. Jones, Choroba z Lyme u kotów, https://www.petmd.com/cat/conditions/infectious-parasitic/c_ct_lyme_disease (dostęp: 27.08.2025).
3 Ł. Adaszek, J. Łukaszewska, S. Winiarczyk, M. Kunkel, Pierwszy przypadek babeszjozy u kota w Polsce, „Życie Weterynaryjne”, 2008, 83(8).
4 B. Dzięgiel, Ł. Adaszek. M. Staniec, S. Winiarczyk, Anaplazmoza granulocytarna u kotów, „Życie weterynaryjne”, nr 88(6)/2013, s. 462-465.
5 Z. Gliński, K. Kostro, Bartonelozy nowo zagrażającymi chorobami zwierząt i człowieka, „Życie weterynaryjne”, nr 87(6)/2012, s. 487-491.
6 M. Tokarska-Rodak, Tularemia – infekcja wywoływana przez Francisella tularensis, https://www.monz.pl/pdf-73552-10372?filename=Tularemia%20_%20an%20infection.pdf (dostęp: 27.08.2025).
7 L. Cohn, Co powinniśmy wiedzieć o cytaukszoonozie, https://magwet.pl/wpd/24913,co-powinnismy-wiedziec-o-cytaukszoonozie (dostęp: 21.01.2024).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
