Czkawka u psa
pixabay.com/images/id-2753369/
W artykule przeczytasz
Czym jest czkawka?
Czkawka u psa to odruchowe, mimowolne skurcze przepony i mięśni międzyżebrowych, często wywołane podrażnieniem żołądka lub nerwu przeponowego. W trakcie czkawki dochodzi do zamknięcia krtani, co powoduje charakterystyczny dźwięk „czknięcia”. Choć najczęściej jest niegroźna, czkawka to fizjologiczna reakcja organizmu na stres, nagłe połykanie powietrza lub zmianę temperatury karmy.
Warto wiedzieć: czkawka to odruch bezwarunkowy – zwykle mija samoistnie, ale jej częste występowanie może wymagać obserwacji lub konsultacji z weterynarzem.
Czy psy mają czkawkę?
Tak, psy miewają czkawkę i przebiega ona bardzo podobnie jak u ludzi. Objawia się podskakującą klatką piersiową, widocznym skurczem przepony i charakterystycznym bezdźwięcznym „czknięciem”. W trakcie czkawki pies nie może szczekać, a ruchy przepony są regularne i krótkotrwałe – zwykle ustępują samoistnie po kilku minutach.
Warto wiedzieć: czkawka u szczeniąt jest znacznie częstsza niż u dorosłych psów i zazwyczaj nie wymaga leczenia. Natomiast powracająca czkawka u dorosłego psa może sygnalizować problem zdrowotny i powinna być skonsultowana z weterynarzem.
Od czego psy dostają czkawki?
Nie ma jednej przyczyny, dla której psy czkają. Powodów może być kilka, zaczynając od alergenów pokarmowych, przez schorzenia jamy brzusznej, a kończąc na zakrztuszeniu się pokarmem.
Czkawka po jedzeniu
Czkawka występująca u psów po jedzeniu jest głównym powodem mimowolnych skurczów przepony. Problem ten najczęściej dotyka szczeniaków, które mają małe żołądki, które szybko się napełniają. Zjawisko to obserwuje się również u zwierząt cierpiących na niedożywienie, które z ogromnym apetytem zabierają się za jedzenie, co może skutkować albo czkawką, albo wymiotami. Pożeranie pokarmu w pośpiechu prowadzi do połykania zbyt dużych ilości powietrza, co naciska na przeponę i wywołuje czkawkę. Kolejną przyczyną tego stanu może być nieodpowiednia dieta, czyli alergia na niektóre składniki pokarmowe, takie jak zboża, warzywa strączkowe lub białko pochodzenia zwierzęcego.Początek formularza
Czkawka z emocji
Czkawka u psów może być również spowodowana stresem. Jest to intensywne uczucie, które potrafi dotknąć psa nawet podczas snu. Nocna czkawka może obudzić psa, ale jeśli nie zaobserwujesz innych niepokojących objawów, takich jak świszczący oddech czy zmiana koloru dziąseł, to zwykle nie ma się czym martwić.
Warto wiedzieć: czkawka u psa może wystąpić również w sytuacjach wywołujących pozytywne emocje, na przykład szczęście związane z powrotem właściciela do domu. Zbyt duża ekscytacja może nawet doprowadzić do omdlenia psa, dlatego nie zaleca się zachęcania do nadmiernego pobudzenia, niezależnie od tego, czy ma ono pozytywny, czy negatywny charakter.
Czkawka u psa a robaki
Czkawka u psa może być wywoływana przez silne zarobaczenia. Pasożyty najprawdopodobniej drażnią ściany przewodu pokarmowego, a poprzez pobrane powietrze wraz z wdechem przemieszczają się. Uaktywniona przepona i mięśnie międzyżebrowe mają za zadanie ochronić płuca przed dostaniem się tam niepożądanych ciał obcych (w tym przypadku robaków), a w konsekwencji zakrztuszenia się czy uduszenia.
Chroń swojego psa przed robakami
Reklama
Więcej o tabletkach InPar na stronie: InPar odrobaczające tabletki dla psów
Czkawka a zmiana temperatury
Również nagła zmiana temperatury może powodować czkawkę. Podanie psu zbyt chłodnej lub bardzo ciepłej wody (pokarmu również) może wywołać czkawkę. To samo dotyczy temperatury otoczenia, w której przebywa zwierzę. Taki stan może przyczynić się do przeziębienia lub wyziębienia organizmu.
Czkawka u psa – case study
U 8-letniej suczki rasy Golden Retriever wystąpiła czkawka podczas znieczulenia ogólnego izofluranem, planowanego w ramach badania MRI. Mimo zwiększenia głębokości anestezji i wentylacji, odruch czkawkowy nie ustępował. Po wykluczeniu chorób płuc oraz podejrzeniu niepożądanej reakcji na izofluran, zastosowano inne protokoły – w tym infuzję propofolu i środki zwiotczające. Czkawka ustępowała tylko po zastosowaniu atrakurium, jednak powracała po osłabieniu działania leku.
Wnioski: Czkawka może być rzadką, ale poważną komplikacją anestezjologiczną u psów. Najskuteczniejszą metodą opanowania objawów było zastosowanie środków zwiotczających mięśnie (NMB), chociaż nie usuwały one przyczyny. Uważa się, że interakcje izofluranu z receptorami GABA mogą być odpowiedzialne za czkawkę u wrażliwych osobników.
Czkawka u psa a związek z chorobą Addisona
Czkawka u psa to rzadki, ale możliwy objaw glikokortykosteroidowej niewydolności nadnerczy, znanej też jako atypowa choroba Addisona (GDH). W przypadku opisanym w literaturze, pies zmagający się z przewlekłą czkawką i epizodami wymiotów oraz wzdęć, został ostatecznie zdiagnozowany z GDH. Zaburzenie to powoduje niedobór kortyzolu, bez typowych zmian elektrolitowych. U psów z takim niedoborem czkawka może mieć podłoże neurologiczne lub być wynikiem podrażnienia nerwu przeponowego czy błędnego.
Objawy towarzyszące czkawce u psa, które powinny zaniepokoić
W przypadku GDH objawy są bardzo niespecyficzne – mogą obejmować wzdęcia, wymioty, biegunkę, osłabienie czy utratę masy ciała. W przypadku Maggie – suczki opisanej w badaniu – czkawce towarzyszyły też nawracające wymioty i wzdęcia. Co ważne, u takich psów wyniki badań krwi mogą być początkowo prawidłowe, co utrudnia postawienie diagnozy. Czkawka była jedynym uporczywym i nietypowym objawem, który ostatecznie doprowadził do odkrycia rzadkiego schorzenia.
Czy czkawka u psa jest niebezpieczna?
Czkawka u psa, która trwa kilka minut i pojawia się sporadycznie, zwykle nie stanowi zagrożenia. To naturalna reakcja organizmu, zwłaszcza u szczeniąt. Jednak gdy czkawka u psa utrzymuje się zbyt długo, często nawraca lub towarzyszą jej niepokojące objawy – np. świszczący oddech, duszność, bezdech czy wymioty – może to być sygnał poważniejszego problemu zdrowotnego. U starszych psów przewlekła czkawka może wskazywać na schorzenia takie jak zapalenie płuc, refluks, zapalenie opon mózgowych, choroby trzustki, mocznicę czy niewydolność oddechową.
Warto wiedzieć: czkawka, której towarzyszą kaszel, wymioty, zasinienie dziąseł lub ogólne osłabienie, powinna być zawsze skonsultowana z lekarzem weterynarii. W takich przypadkach może być objawem choroby wymagającej pilnej diagnostyki i leczenia.
Co zrobić, gdy pies ma czkawkę?
Czkawka u psa zwykle nie wymaga interwencji, ale warto znać sposoby, które pomogą ją złagodzić. Poniżej znajdziesz praktyczne kroki, jak postępować w przypadku czkawki u psa w różnych sytuacjach.
-
Podawaj karmę w wolno jedzącej misce
Jeśli czkawka pojawia się po jedzeniu, zastosuj miskę spowalniającą lub matę węchową. Pomoże to ograniczyć połykanie powietrza.
-
Zadbaj o odpowiednią temperaturę posiłków
Unikaj podawania zimnej karmy. Jedzenie powinno mieć temperaturę pokojową, by nie podrażniać przewodu pokarmowego psa.
-
Zachęć psa do picia wody
Woda pomaga przerwać czkawkę. Pies powinien mieć do niej stały dostęp bez względu na rodzaj karmy.
-
Sprawdź skład nowej karmy
Jeśli czkawka pojawiła się po zmianie diety, porównaj skład nowej i starej karmy. Niektóre składniki mogą podrażniać żołądek psa.
-
Daj gryzak lub przekąskę do żucia
Żucie aktywuje ślinienie i przełykanie, co może pomóc w przerwaniu czkawki. Działa też relaksująco.
-
Zadbaj o wyciszenie psa po zabawie
Po intensywnej zabawie lub treningu pies powinien odpocząć co najmniej 60 minut, by uniknąć nadmiernych emocji, które mogą wywołać czkawkę.
-
Nie wzmacniaj emocji przy powitaniu
Unikaj gwałtownego entuzjazmu po powrocie do domu. Daj psu chwilę, by się wyciszył, zanim rozpoczniesz powitanie.
-
Dbaj o profilaktykę przeciwpasożytniczą
Zarobaczenie może wywoływać czkawkę. Badaj kał psa co 3 miesiące lub stosuj regularne odrobaczanie i ochronę przeciw pchłom i kleszczom.
Warto wiedzieć: Jeśli czkawka u psa pojawia się często, trwa długo lub towarzyszą jej inne objawy (kaszel, wymioty, osłabienie), konieczna jest konsultacja z lekarzem weterynarii.
Domowe sposoby na czkawkę u psa
Metody stosowane u ludzi nie są skuteczne na czkawkę u psa. Straszenie psa, zatykanie nosa czy podanie kostki cukru nie pomoże i może wywołać dodatkowy stres, czy problemy zdrowotne. Najlepszym domowym sposobem na czkawkę jest zachęcenie psa do napicia się wody, zapewnienie spokoju oraz zwyczajne przeczekanie.
Podsumowanie
Czkawka u psa nie jest niczym niezwykłym, to naturalny odruch obronny wykształcony w procesie ewolucji. Jeśli jednak masz podejrzenia, że czkawka nie przebiega w normalny sposób, podejrzewasz chorobę lub dostrzegasz inne dolegliwości, które jej towarzyszą, natychmiast udaj się na wizytę kontrolną do lekarza weterynarii.
FAQs
Czy czkawka u psa jest niebezpieczna?
W większości przypadków czkawka u psa jest nieszkodliwa i mija samoistnie. Jeśli jednak trwa długo lub występuje często, warto skonsultować się z weterynarzem.
Dlaczego pies ma czkawkę?
Czkawka u psa może być wynikiem szybkiego jedzenia, ekscytacji, stresu, połykania powietrza lub nagłych zmian temperatury jedzenia.
Jak pomóc psu, który ma czkawkę?
Pomóc może spokojne środowisko, masaż brzucha, lekkie rozproszenie uwagi lub woda. Jeśli objawy się powtarzają, skonsultuj się z lekarzem weterynarii.
Czy szczeniaki mają czkawkę częściej?
Tak, czkawka u szczeniąt jest bardzo częsta i zwykle wynika z niedojrzałości układu nerwowego. To naturalne zjawisko, które mija z wiekiem.
Źródła
H. Bloom, Maggie’s Mysterious Hiccups, https://www.vetmed.msstate.edu/sites/www.vetmed.msstate.edu/files/presentations/4.8.22%20Maggie’s%20Mysterious%20Hiccups%20%28Hayley%20Bloom%29.pdf (dostęp: 07.08.2025).
E. Vettorato, Hiccup-Like Response in a Dog Anesthetized with Isoflurane, https://www.researchgate.net/publication/304007698_Hiccup-Like_Response_in_a_Dog_Anesthetized_with_Isoflurane (dostęp: 07.08.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
