Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Ludzkie leki trujące dla kota
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Czy kot może zatruć się ludzkimi lekami z domowej apteczki?
Tak — kot może zatruć się ludzkimi lekami. Preparaty stosowane w medycynie człowieka należą od lat do 1.–2. najczęstszych przyczyn zatruć zwierząt, co potwierdzają dane Centrum Zatruć Zwierząt ASPCA (APCC).
Problem nie dotyczy rzadkich sytuacji, ale codziennych realiów domowych. U kotów dominują przede wszystkim zatrucia przypadkowe — połknięcie tabletki, pogryzienie blistra, zlizanie maści lub kremu naniesionego na skórę opiekuna, a także pomyłkowe podanie leku przeznaczonego dla człowieka. Drugą istotną grupą są błędy właścicieli, którzy celowo podają kotu „coś na ból” lub gorączkę, nie zdając sobie sprawy z ogromnych różnic metabolicznych między kotem a człowiekiem.
Kot zjadł paracetamol – co robić?
Paracetamol jest dla kota bezwzględnie toksyczny i nie istnieje żadna bezpieczna dawka tego leku. Nawet połknięcie fragmentu tabletki wymaga natychmiastowego kontaktu z lekarzem weterynarii i pilnej wizyty w lecznicy
Paracetamol u kotów bardzo szybko ulega przemianom do toksycznego metabolitu (NAPQI). Ze względu na skrajnie ograniczoną zdolność glukuronidacji i sulfacji dochodzi do gwałtownego spadku glutationu, ciężkich uszkodzeń erytrocytów oraz wątroby. Skutkiem są methemoglobinemia, niedotlenienie tkanek i szybka niewydolność oddechowa.
WARTO WIEDZIEĆ: Przebieg zatrucia u kotów jest znacznie cięższy i szybszy niż u psów – objawy mogą pojawić się w ciągu kilku godzin, a śmierć nawet w ciągu 18–36 godzin.
Objawy zatrucia paracetamolem u kota
- silna apatia i osłabienie
- wymioty, ślinotok
- duszność, przyspieszony oddech
- sinica lub brunatne zabarwienie dziąseł
- obrzęk pyska i łap
- hipotermia
- ciemne zabarwienie moczu (hemoglobinuria)
- drgawki, zaburzenia świadomości
- szybkie pogorszenie stanu ogólnego
Kot zjadł ibuprofen – co robić?
ibuprofen ma u kotów bardzo wąski margines bezpieczeństwa, a jego stosowanie jest dla tego gatunku przeciwwskazane. Nawet jednorazowe połknięcie tabletki wymaga natychmiastowego kontaktu z lekarzem weterynarii i szybkiego transportu kota do lecznicy.
Ibuprofen należy do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) i działa poprzez hamowanie cyklooksygenazy (COX), co prowadzi do spadku syntezy prostaglandyn. U kotów skutkuje to szybkim uszkodzeniem błony śluzowej przewodu pokarmowego, zaburzeniem przepływu nerkowego i ryzykiem ostrej niewydolności nerek. Dodatkowo lek podlega krążeniu wątrobowo-jelitowemu, co wydłuża jego działanie toksyczne i nasila objawy. Dawki toksyczne dla kotów są istotnie niższe niż dla psów, a przebieg zatrucia bywa gwałtowny.
Objawy zatrucia Ibuprofenem u kota
- wymioty, często z domieszką krwi
- biegunka lub smoliste stolce
- silna bolesność jamy brzusznej
- brak apetytu, apatia
- osłabienie, odwodnienie
- zaburzenia koordynacji ruchów
- drgawki, śpiączka (przy wysokich dawkach)
- objawy niewydolności nerek (skąpomocz lub bezmocz)
Czy leki antydepresyjne dla ludzi są trujące dla kotów?
Tak — leki antydepresyjne stosowane u ludzi mogą być dla kotów trujące i należą do najczęstszych przyczyn zatruć lekami na receptę u zwierząt.
Literatura weterynaryjna wskazuje, że szczególne ryzyko stwarzają trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TCA), inhibitory monoaminooksydazy (MAOI) oraz selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Substancje te silnie oddziałują na ośrodkowy układ nerwowy i układ krążenia, a u kotów mają wąski margines bezpieczeństwa. Objawy zatrucia mogą pojawić się szybko i obejmować zaburzenia neurologiczne, arytmie, drgawki oraz ciężkie zaburzenia ogólnoustrojowe, zwłaszcza gdy dochodzi do interakcji kilku leków jednocześnie.
Na czym polega zespół serotoninowy u kota?
Zespół serotoninowy to ciężki, potencjalnie zagrażający życiu stan wynikający z nadmiernego pobudzenia układu serotoninergicznego. U kota może rozwinąć się po przyjęciu wysokiej dawki jednego leku (np. SSRI) lub po jednoczesnym spożyciu kilku preparatów działających na serotoninę. Objawia się gwałtownymi zmianami zachowania (pobudzenie lub apatia), drżeniami mięśni, niezbornością, drgawkami, hipertermią, ślinotokiem, biegunką oraz zaburzeniami ciśnienia krwi.
Czy leki nasercowe dla ludzi są trujące dla kota?
Leki nasercowe stosowane u ludzi mogą być dla kotów trujące i stanowią realne zagrożenie nawet po jednorazowym spożyciu.
W literaturze weterynaryjnej opisano liczne przypadki zatruć kotów po przypadkowym połknięciu leków właściciela, szczególnie z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACEI), beta-blokerów oraz blokerów kanałów wapniowych. Substancje te silnie wpływają na układ krążenia, a u kotów szybko prowadzą do zaburzeń regulacji ciśnienia i pracy serca. Nawet niewielka dawka może wywołać gwałtowne niedociśnienie, bradykardię lub groźne arytmie, a preparaty o przedłużonym uwalnianiu mogą powodować opóźnione, trudniejsze do opanowania objawy. Ryzyko zwiększa się dodatkowo u kotów starszych oraz z chorobami nerek lub serca, dlatego każda ekspozycja na leki nasercowe z domowej apteczki powinna być traktowana jako sytuacja pilna wymagająca konsultacji weterynaryjnej.
Kiedy zabrać kota do weterynarza?
Kota należy zabrać do weterynarza natychmiast, jeśli istnieje choćby podejrzenie kontaktu z ludzkimi lekami – nawet wtedy, gdy nie widać jeszcze objawów. Wiele zatruć rozwija się szybko i początkowo przebiega skrycie. Pilnej konsultacji wymagają sytuacje, w których kot zjadł tabletkę, pogryzł blister, polizał maść lub doszło do pomyłkowego podania leku. Wymioty, apatia, duszność, drgawki czy zmiana koloru dziąseł to sygnały alarmowe. W takich przypadkach liczą się pierwsze godziny, a zwlekanie może znacząco pogorszyć rokowanie.
Leczenie kota po zatruciu ludzkimi lekami
Leczenie kota po zatruciu ludzkimi lekami polega na jak najszybszym ograniczeniu wchłaniania toksyny oraz intensywnym leczeniu podtrzymującym, a w wybranych przypadkach na zastosowaniu swoistej odtrutki. Skuteczność terapii w dużej mierze zależy od czasu, jaki upłynął od kontaktu z lekiem, oraz od rodzaju przyjętej substancji.
W praktyce klinicznej pierwszym krokiem jest ocena stanu ogólnego kota i decyzja, czy możliwe jest wywołanie wymiotów lub wykonanie płukania żołądka – dotyczy to wyłącznie pacjentów bezobjawowych, krótko po narażeniu. Często stosuje się także węgiel aktywowany, niekiedy w dawkach powtarzanych, zwłaszcza gdy lek podlega krążeniu wątrobowo-jelitowemu. U kotów zatrutych paracetamolem kluczowe znaczenie ma szybkie podanie N-acetylocysteiny jako odtrutki.
Niezależnie od przyczyny zatrucia wdraża się intensywną płynoterapię, monitorowanie pracy serca, nerek i oddychania oraz leczenie objawowe – przeciwdrgawkowe, przeciwwymiotne i ochronne dla przewodu pokarmowego. W wielu przypadkach konieczna jest hospitalizacja i ścisła obserwacja przez co najmniej 24 godziny.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Jakie leki dla ludzi są najczęściej trujące dla kota?
Najczęściej problem robią leki przeciwbólowe/przeciwgorączkowe (np. paracetamol, ibuprofen, naproksen) oraz część leków psychiatrycznych (np. SSRI).
Po jakim czasie pojawiają się objawy zatrucia lekami u kota?
To zależy od leku i dawki — czasem objawy startują szybko (godziny), czasem rozwijają się wolniej. Przy podejrzeniu zatrucia traktuj to jak pilne.
Literatura naukowa
U. Latek, M. Chłopecka, M. Mendel, Zatrucia psów i kotów lekami stosowanymi w medycynie człowieka, https://magwet.pl/39370,zatrucia-psow-i-kotow-lekami-stosowanymi-w-medycynie-czlowieka?srsltid=AfmBOopfJ0_-BBZV5Tb3zfY50WW9Sg-zO1GXIbCzkT2q1MJbH0WyQSoo (dostęp: 23.02.2026).
M. Murphy, Toxin exposures in dogs and cats: Drug and household products, https://avmajournals.avma.org/view/journals/javma/205/4/javma.1994.205.04.557.pdf (dostęp: 23.02.2026).
V. Steenbergen, ACETAMINOPHEN AND CATS A Dangerous Combination, https://www.aspcapro.org/sites/default/files/a-vettech_0103.pdf (dostęp: 23.02.2026).
T. Wismer, ANTIDEPRESSANT DRUG OVERDOSES, https://www.aspcapro.org/sites/default/files/d-wismer-tox_brief-may_vt_06.pdf (dostęp: 23.02.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
