Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Zapalenie stawów u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Jaki dochodzi do zapalenie stawów u psa?
Do zapalenia stawów u psa dochodzi wtedy, gdy w obrębie stawu zostaje zaburzona jego naturalna równowaga. Najczęściej problem zaczyna się w błonie maziowej, która odpowiada za produkcję płynu stawowego. Gdy zostaje ona podrażniona lub pobudzona, zaczyna wytwarzać substancje zapalne, które zmieniają skład mazi, zwiększają jej gęstość i utrudniają prawidłowy ruch stawu. W efekcie staw traci swoje właściwości ochronne, a chrząstka stawowa przestaje być skutecznie odżywiana. Proces ten może mieć charakter ostry lub przewlekły i nie zawsze na początku daje wyraźne objawy, dlatego bywa długo niezauważony.
Czy zapalenie stawów u psa może mieć podłoże immunologiczne lub zakaźne?
Tak, zapalenie stawów u psa bardzo często ma podłoże immunologiczne lub zakaźne.
- W przypadku zapalenia immunologicznego układ odpornościowy psa reaguje nieprawidłowo i atakuje własne tkanki stawu, co prowadzi do jałowego stanu zapalnego.
- W zapaleniu zakaźnym do wnętrza stawu dostają się drobnoustroje, najczęściej bakterie, które wywołują silną reakcję zapalną.
Oba mechanizmy różnią się przebiegiem i wymagają zupełnie innego leczenia, dlatego ich rozróżnienie jest jednym z najważniejszych etapów diagnostyki weterynaryjnej.
Zapalenie stawów u psa nie zawsze zaczyna się w chrząstce. W wielu przypadkach pierwszym miejscem, w którym uruchamia się proces chorobowy, jest błona maziowa – cienka tkanka wyściełająca staw, która decyduje o jakości „smarowania” i odżywiania stawu.
Zapalenie stawów a zwyrodnienie – czy to to samo?
Zapalenie stawów i choroba zwyrodnieniowa stawów to nie to samo, choć bardzo często występują razem. Zapalenie stawu jest procesem, który może pojawić się nagle i mieć różne przyczyny, natomiast zwyrodnienie to przewlekła choroba strukturalna, polegająca na stopniowym uszkadzaniu chrząstki i przebudowie stawu. W praktyce zmiany zwyrodnieniowe często prowadzą do wtórnego zapalenia, a przewlekły stan zapalny może przyspieszać rozwój zwyrodnienia. Dlatego u wielu psów oba te problemy wzajemnie się napędzają.
Jakie są pierwsze objawy zapalenia stawów u psa?
Pierwsze objawy zapalenia stawów u psa bywają subtelne i łatwe do przeoczenia. Często pojawiają się okresowo i nasilają po odpoczynku lub wysiłku. Z czasem stają się coraz bardziej widoczne, ponieważ stan zapalny utrudnia prawidłową pracę stawu i powoduje ból. Wczesne rozpoznanie jest bardzo ważne, ponieważ szybkie leczenie może ograniczyć dalsze uszkodzenia struktur stawowych.
Najczęstsze wczesne objawy to:
- sztywność po śnie lub dłuższym leżeniu;
- kulawizna, która może się nasilać po wysiłku;
- mniejsza chęć do ruchu i zabawy;
- ostrożniejsze wstawanie lub siadanie.
Sztywność, kulawizna i ból – kiedy iść do weterynarza?
Niepokojące są objawy, które utrzymują się dłużej niż kilka dni, nasilają się lub nawracają. Szczególną uwagę należy zwrócić na nagłą kulawiznę bez wyraźnego urazu, bolesność stawu przy dotyku oraz sztywność, która nie ustępuje po „rozchodzeniu”. Alarmujące są także objawy ogólne, takie jak apatia czy gorączka, ponieważ mogą świadczyć o zapaleniu o podłożu zakaźnym lub immunologicznym. W takich sytuacjach nie warto zwlekać z wizytą u lekarza weterynarii.
Jak wygląda diagnostyka zapalenia stawów u psa u weterynarza?
Diagnostyka zapalenia stawów opiera się na kilku etapach. Lekarz rozpoczyna od badania klinicznego i oceny chodu psa, a następnie zleca badania dodatkowe. Kluczowe znaczenie ma obrazowanie stawów, najczęściej RTG, które pozwala ocenić zmiany strukturalne. W przypadku podejrzenia zapalenia bardzo ważna jest punkcja stawu i analiza płynu stawowego, dzięki której można określić charakter procesu zapalnego. Często wykonuje się również badania krwi, aby sprawdzić, czy zapalenie ma charakter ogólnoustrojowy.
Jak leczyć zapalenie stawów u psa i czy da się je wyleczyć?
Leczenie zapalenia stawów u psa zależy od jego przyczyny. W niektórych przypadkach możliwe jest całkowite opanowanie stanu zapalnego, w innych celem terapii jest jego kontrola i poprawa komfortu życia psa. Leczenie obejmuje farmakoterapię przeciwzapalną i przeciwbólową, a przy zapaleniach zakaźnych – leczenie przyczynowe. Równolegle wdraża się rehabilitację, odpowiedni ruch i modyfikację trybu życia psa. W zapaleniach przewlekłych leczenie ma charakter długofalowy i wymaga regularnej kontroli weterynaryjnej.
U psów z problemami stawów kluczowe bywa utrzymanie mięśni. To mięśnie stabilizują staw jak „naturalny gorset”, więc dieta z odpowiednią ilością białka pomaga nie tylko w sylwetce, ale też w kontroli obciążeń podczas ruchu.
Jak karmić psa z zapaleniem stawów?
Podstawą diety na stawy jest pełnoporcjowa karma dostosowana do wieku i aktywności psa, o umiarkowanej kaloryczności. W żywieniu dużą rolę odgrywają składniki wspierające metabolizm stawów oraz działające przeciwzapalnie. Dieta nie zastępuje leczenia, ale może wspomagać jego efekty i spowalniać pogłębianie się problemów ze stawami.
- Kontrola masy ciała
Utrzymanie prawidłowej wagi to fundament – nadwaga zwiększa obciążenie stawów i nasila ból. Jeżeli pies ma nadwagę, warto rozważyć karmę o niższej kaloryczności i wyższej zawartości białka, by utrzymać masę mięśniową przy redukcji tkanki tłuszczowej. - Kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA i DHA)
Kwasy tłuszczowe z ryb morskich działają przeciwzapalnie i wspierają ruchomość stawów. Dieta bogata w EPA i DHA pomaga redukować procesy zapalne w stawach i jest polecana przy zapaleniu stawów. - Wspierające składniki w karmie
Wybieraj karmy lub dodatki zawierające:
- Glukozaminę i chondroitynę – wspierają strukturę chrząstki;
- Przeciwutleniacze (witamina C, E) – pomagają ograniczać stres oksydacyjny;
- Białko wysokiej jakości – utrzymuje masę mięśniową, która stabilizuje stawy.
- Suplementacja i dodatki dietetyczne
Oprócz diety można rozważyć dodatki takie jak olej rybi, omułek nowozelandzki lub prebiotyki wspierające ogólną odporność organizmu. Zawsze konsultuj suplementację z weterynarzem.
Profilaktyka
Profilaktyka zapalenia stawów polega na ograniczaniu czynników, które mogą prowadzić do przeciążenia lub podrażnienia stawów.
Kluczowe znaczenie ma utrzymanie prawidłowej masy ciała, regularny, ale umiarkowany ruch oraz szybka reakcja na pierwsze objawy kulawizny czy sztywności.
Ważne jest także odpowiednie żywienie szczeniąt ras dużych oraz regularne kontrole weterynaryjne u psów starszych.
Choć nie każdemu przypadkowi zapalenia stawów da się zapobiec, właściwa profilaktyka pozwala znacząco zmniejszyć ryzyko jego rozwoju i ciężkiego przebiegu.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy dieta weterynaryjna jest konieczna?
Nie zawsze. Może pomóc, bo zwykle ma kontrolowaną kaloryczność i dodatki wspierające stawy. Ale jeśli pies ma prawidłową masę ciała i dostaje dobrze zbilansowaną karmę + sensowne wsparcie (np. omega-3), często też osiągniesz dobry efekt. Dobór zależy od wagi, wieku i chorób towarzyszących.
Czy pies z zapaleniem stawów powinien jeść mniej białka?
Zwykle nie. Wiele psów korzysta na odpowiedniej ilości białka, bo łatwiej utrzymać mięśnie stabilizujące stawy. Ograniczenia białka rozważa się głównie przy konkretnych problemach zdrowotnych (np. choroby nerek) i wtedy dietę ustala weterynarz.
Czy kolagen, żelatyna albo „rosołek na stawy” wystarczą?
To dodatki, które mogą uzupełniać dietę, ale same w sobie nie są leczeniem zapalenia. Ważniejsze jest utrzymanie prawidłowej masy ciała, sensowny bilans energii i składników oraz wsparcie przeciwzapalne (np. EPA/DHA).
Jak bezpiecznie zmienić karmę psu z problemami stawów?
Stopniowo: mieszaj starą i nową karmę przez 7–10 dni (u wrażliwych psów nawet 14). Szybkie zmiany zwiększają ryzyko biegunki i utrudniają ocenę, czy nowa dieta faktycznie pomaga.
Literatura naukowa
M. Ceregrzyn, B. Barszczewska, R. Lechowski R., Podstawy żywienia psów i kotów, Wyd. Edra&Urban, Wrocław 2019.
M. McKenna, Canine immune-mediated polyarthritis, https://www.veterinaryirelandjournal.com/images/pdf/small/sa_dec_2020.pdf (dostęp: 26.012026).
B. Mielke, Septic arthritis: diagnosis, management and prognosis, https://www.veterinaryirelandjournal.com/images/pdf/small/sa_mar_2018.pdf (dostęp: 26.012026).
R. W. Nelson, C. G. Couto, Choroby wewnętrzne małych zwierząt, tom. 3, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2009.
G. Richter, Księga zdrowia psa i kota. Zintegrowana opieka i żywienie, Wyd. Galaktyka, Łódź 2018.
A. Specht, Canine Immune-Mediated Polyarthritis: Meeting the Diagnostic and Therapeutic Challenges, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2022/03/TVP-2019-0910_Immune_Mediated_Polyarthritis.pdf (dostęp: 26.012026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
