Zapalenie ucha u kota
W artykule przeczytasz
Jakie objawy daje zapalenie ucha u kota?
Zapalenie ucha u kota objawia się najczęściej świądem, bólem, drapaniem i wydzieliną w uchu, ale w zależności od tego, czy dotyczy ucha zewnętrznego, środkowego czy wewnętrznego – obraz kliniczny może się różnić od prostych objawów skórnych aż po zaburzenia równowagi i utratę słuchu.
Możliwe przyczyny zapalenia ucha u kota
Najczęstszymi przyczynami zapalenia ucha u kota są pasożyty (zwłaszcza świerzbowiec uszny Otodectes cynotis), infekcje bakteryjne i grzybicze (Staphylococcus, Pseudomonas, Malassezia), a także choroby alergiczne, ciała obce i polipy w przewodzie słuchowym. Do rozwoju choroby mogą prowadzić również urazy mechaniczne, nadmierna wilgotność w uchu oraz schorzenia ogólnoustrojowe, które obniżają odporność zwierzęcia.
W praktyce klinicznej najczęściej spotyka się zapalenia wtórne, czyli takie, w których pierwotna przyczyna (np. alergia czy obecność pasożyta) wywołuje stan zapalny, a następnie namnażają się bakterie lub drożdżaki, utrwalając problem.
- U młodych kotów dominują infestacje Otodectes cynotis, które powodują charakterystyczną, ciemną wydzielinę o wyglądzie kawowych fusów.
- Z kolei u kotów dorosłych częstą przyczyną przewlekłych problemów są alergie pokarmowe lub środowiskowe, które prowadzą do nadprodukcji woskowiny i wtórnych infekcji.
- Polipy zapalne w obrębie ucha i nosogardzieli to kolejna typowa przyczyna, szczególnie u młodych zwierząt.
Warto pamiętać: nieleczone lub niedoleczone zapalenie zewnętrzne może szerzyć się w głąb ucha i prowadzić do poważnych powikłań w postaci otitis media czy interna.
Rozpoznanie zapalenie ucha
Diagnostyka zapalenia ucha u kota obejmuje: wywiad, otoskopię, cytologię, posiew, badania obrazowe i – w razie potrzeby – myringotomię i badania dodatkowe.
- Pierwszym krokiem jest dokładny wywiad z opiekunem – lekarz pyta o czas trwania objawów, wcześniejsze choroby skóry, alergie, nawroty czy stosowane wcześniej leczenie.
- Następnie wykonuje się badanie otoskopowe, które pozwala ocenić stan przewodu słuchowego zewnętrznego, obecność wydzieliny, ciał obcych, pasożytów, polipów czy nowotworów oraz wygląd błony bębenkowej (jej kolor, grubość, przejrzystość i integralność). W wielu przypadkach badanie to wymaga sedacji, ponieważ koty odczuwają ból i stres przy manipulacji w uchu.
- Kluczowym etapem jest badanie cytologiczne materiału pobranego z ucha – pozwala ono zidentyfikować bakterie, drożdżaki (Malassezia), komórki zapalne, pasożyty czy cechy przewlekłego stanu zapalnego. Cytologia jest uważana za złoty standard i powinna być wykonywana przy każdym przypadku zapalenia ucha.
- W przypadkach przewlekłych, opornych na leczenie lub z podejrzeniem udziału bakterii opornych (np. Pseudomonas), wykonuje się także posiew i antybiogram, aby dobrać skuteczną terapię.
- Gdy istnieje podejrzenie, że proces zapalny objął głębsze struktury, sięga się po diagnostykę obrazową – RTG, tomografię komputerową (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI). Szczególnie CT uznawane jest za złoty standard w ocenie zapalenia ucha środkowego, ponieważ pozwala stwierdzić obecność płynu w puszce bębenkowej, zmiany w kościach czy polipy.
- W niektórych przypadkach wykonuje się także myringotomię (nakłucie błony bębenkowej), aby pobrać materiał z ucha środkowego.
U kotów z nawracającymi problemami konieczne są także badania dodatkowe: testy alergiczne, badania endokrynologiczne, badania krwi czy biopsje zmian, które pozwalają ustalić pierwotną przyczynę choroby.
Jak leczy się zapalenie ucha u kota
Leczenie zapalenia ucha u kota obejmuje oczyszczanie przewodu słuchowego, miejscowe krople dobrane do przyczyny, leczenie ogólne w cięższych przypadkach oraz terapię choroby pierwotnej. Przy przewlekłych lub powikłanych postaciach konieczne bywa leczenie chirurgiczne.
- Pierwszym krokiem jest dokładne oczyszczenie przewodu słuchowego. Usunięcie woskowiny, wydzieliny i resztek zapalnych pozwala zmniejszyć liczbę drobnoustrojów i przygotować ucho do podania leków. Często wymaga to sedacji, bo koty źle znoszą manipulacje w bolesnym uchu.
- Następnie lekarz wdraża leczenie miejscowe – stosuje krople do uszu dobrane na podstawie wyników cytologii i/lub posiewu. Zwykle są to preparaty złożone, zawierające:
- leki przeciwzapalne (glikokortykosteroidy),
- antybiotyki przy infekcjach bakteryjnych,
- leki przeciwgrzybicze przy obecności Malassezia,
- środki przeciwpasożytnicze przy świerzbowcu (Otodectes cynotis).
- W cięższych przypadkach, gdy stan zapalny obejmuje ucho środkowe lub występuje silny ból, wdraża się także leczenie ogólne – antybiotyki i leki przeciwzapalne podawane doustnie lub w iniekcjach.
- W przypadku zapalenia ucha środkowego lub wewnętrznego, oprócz farmakoterapii, konieczne może być płukanie ucha środkowego po myringotomii, a w przewlekłych, nawracających infekcjach także zabiegi chirurgiczne, takie jak otwarcie i oczyszczenie puszki bębenkowej czy usuwanie polipów.
- Bardzo ważne jest również leczenie przyczyny pierwotnej – np. kontrola alergii, eliminacja pasożytów, usunięcie polipów czy wykluczenie chorób endokrynologicznych. Bez tego zapalenie będzie nawracać, nawet jeśli objawy chwilowo ustąpią.
Opiekun kota odgrywa kluczową rolę – powinien regularnie podawać przepisane leki, kontrolować stan uszu i zgłaszać się na wizyty kontrolne. W niektórych przypadkach konieczne jest też długoterminowe stosowanie preparatów do czyszczenia uszu w domu, aby zapobiegać nawrotom.
FAQs
Jak rozpoznam, że kot ma zapalenie ucha?
Najczęstsze objawy to potrząsanie głową, częste drapanie uszu, nieprzyjemny zapach i ciemna lub ropna wydzielina. Kot może też przechylać głowę, być bardziej drażliwy przy dotyku i unikać głaskania w okolicy uszu. W zaawansowanych przypadkach pojawiają się problemy z równowagą.
Czy zapalenie ucha u kota można leczyć domowymi sposobami?
Nie. Domowe środki czyszczące czy „ludowe metody” mogą tylko pogorszyć stan ucha. Leczenie zawsze musi być dostosowane do przyczyny — np. pasożytów, bakterii, grzybów czy alergii — dlatego konieczna jest wizyta u lekarza weterynarii i zastosowanie odpowiednich leków (kropli, antybiotyków lub środków przeciwpasożytniczych).
Źródła
L. Jacobson, Diagnosis and medical treatment of otitis externa in the dog and cat, https://journals.jsava.aosis.co.za/index.php/jsava/article/download/581/557 (25.09.2025).
M. Mascarenhas, Nonpolyp-associatedotitis mediaincats:Thelittleweknow, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9514504/pdf/VMS3-8-1853.pdf (25.09.2025).
Otitis media and interna with or without polyps in cats, https://www.pure.ed.ac.uk/ws/portalfiles/portal/311448432/Article_after_2nd_revisions_final.pdf (25.09.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
