Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Zapalenie dziąseł u psa
Image by master1305 on Freepik
W artykule przeczytasz
Co to jest zapalenie dziąseł?
Zapalenie dziąseł u psa to wczesny, odwracalny stan zapalny tkanek otaczających zęby, wywołany głównie przez płytkę bakteryjną, która nie została regularnie usunięta.
Dziąsła to sprężysta tkanka, która otacza szyjki zębów i łączy się bezpośrednio z kością szczęki oraz żuchwy. Pełnią funkcję stabilizującą i ochronną – razem z innymi strukturami tworzą tzw. przyzębie, czyli aparat utrzymujący zęby w prawidłowej pozycji.
Po każdym posiłku na zębach i przy linii dziąseł zaczyna odkładać się płytka nazębna – lepki biofilm złożony z bakterii, resztek pokarmu, glikoprotein śliny oraz komórek zapalnych. Jeśli nie zostanie mechanicznie usunięta, uruchamia kaskadę zmian zapalnych, które postępują etapami:
- Zapalenie dziąseł (gingivitis) – pierwszy, odwracalny etap
- Zapalenie przyzębia (periodontitis) – etap zaawansowany, nieodwracalny
Nieleczone zapalenie dziąseł może w ciągu tygodni lub miesięcy przejść w zapalenie przyzębia, czyli stan zapalny głębszych struktur odpowiedzialnych za utrzymanie zębów.
Zapalenie dziąseł może rozwijać się nawet wtedy, gdy na zębach psa nie widać jeszcze kamienia. Wystarczy cienka warstwa niewidocznej płytki bakteryjnej przy linii dziąseł, aby w ciągu kilkunastu dni pojawił się stan zapalny.
Jakie są objawy zapalenia dziąseł u psa?
Najwcześniejszym i najczęściej zauważanym objawem zapalenia dziąseł u psa jest nieprzyjemny zapach z pyska, ale pierwszym objawem klinicznym pozostaje krwawienie dziąseł, zwłaszcza podczas jedzenia lub dotyku.
Zapalenie dziąseł u psa rozwija się stopniowo, dlatego początkowo objawy bywają subtelne. Wraz z narastaniem stanu zapalnego pojawiają się zarówno zmiany miejscowe w jamie ustnej, jak i objawy behawioralne wynikające z bólu.
Najczęstsze objawy to:
- nieświeży, gnilny zapach z pyska (często pierwszy zauważalny sygnał);
- zaczerwienione, obrzęknięte dziąsła, szczególnie przy szyjkach zębów;
- krwawienie z dziąseł – przy jedzeniu, żuciu lub dotyku (najwcześniejszy objaw kliniczny);
- obecność płytki bakteryjnej lub umiarkowanego kamienia nazębnego;
- nadmierne ślinienie się;
- mlaskanie, ocieranie pyska łapą, niechęć do dotykania pyska;
- spadek apetytu lub wybiórcze jedzenie (pies unika twardych kęsów);
- ból w obrębie jamy ustnej;
- nadżerki i owrzodzenia błony śluzowej;
- wysięk ropny w bardziej zaawansowanych przypadkach.
Uwaga: zwiększone pragnienie może się pojawiać wtórnie (ból, stan zapalny), ale nie jest objawem swoistym dla zapalenia dziąseł.
Zrób szybki „test linii dziąseł”: unieś delikatnie wargę i sprawdź, czy przy zębach dziąsła są różowe i gładkie. Jeśli widzisz zaczerwienienie, obrzęk, krwawienie albo żółtawy nalot przy szyjkach zębów – umów kontrolę stomatologiczną.
Co dzieje się w miarę postępu choroby?
Wraz z utrzymującym się stanem zapalnym dochodzi do uszkodzenia połączenia nabłonka dziąsłowego z powierzchnią zęba. Umożliwia to bakteriom wnikanie pod linię dziąseł i prowadzi do:
- pogłębiania się kieszonek dziąsłowych,
- nasilenia krwawienia,
- utrwalenia bólu i dyskomfortu.
Na tym etapie zapalenie dziąseł przestaje być wyłącznie problemem powierzchownym i może przechodzić w zapalenie przyzębia, które jest już procesem nieodwracalnym.
Jakie są przyczyny zapalenia dziąseł u psa?
Zapalenie dziąseł nie pojawia się nagle. Rozwija się w wyniku zaburzenia równowagi między biofilmem bakteryjnym w jamie ustnej a mechanizmami obronnymi organizmu psa. Kluczową rolę odgrywa brak mechanicznego usuwania płytki nazębnej.
Do najważniejszych czynników ryzyka należą:
- niewłaściwa higiena jamy ustnej lub jej brak – brak szczotkowania umożliwia szybkie odkładanie się płytki bakteryjnej;
- predyspozycje rasowe – szczególnie psy ras małych i miniaturowych, u których krótka szczęka i żuchwa sprzyjają stłoczeniu zębów;
- wiek psa – ryzyko zapalenia dziąseł rośnie wraz z wiekiem, ale pierwsze zmiany mogą pojawić się już u młodych dorosłych psów;
- predyspozycje genetyczne – niektóre psy reagują silniejszym stanem zapalnym na tę samą ilość bakterii;
- wady zgryzu i nieprawidłowe ustawienie zębów – utrudniają samooczyszczanie jamy ustnej;
- obniżony lub zaburzony status immunologiczny – osłabiona odpowiedź obronna sprzyja przewlekłemu zapaleniu;
- dieta oparta głównie na miękkim pokarmie – brak mechanicznego ścierania płytki nazębnej;
- czynniki zakaźne – bakterie bytujące w płytce nazębnej, zwłaszcza beztlenowe, inicjują i podtrzymują stan zapalny.
Jak diagnozuje się zapalenie dziąseł?
Zapalenie dziąseł u psa rozpoznaje lekarz weterynarii na podstawie badania jamy ustnej, jednak najdokładniejsza diagnostyka chorób przyzębia wymaga badania stomatologicznego i zdjęć RTG w znieczuleniu ogólnym.
Wstępne rozpoznanie zapalenia dziąseł możliwe jest już podczas klinicznego badania jamy ustnej, obejmującego ocenę:
- koloru i obrzęku dziąseł,
- obecności płytki bakteryjnej i kamienia nazębnego,
- krwawienia przy dotyku lub żuciu,
- zapachu z pyska.
Takie badanie pozwala wykryć wczesne zapalenie dziąseł, ale nie daje pełnego obrazu stanu przyzębia.
Postępowanie medyczne
Podstawowym zabiegiem u psów z zapaleniem dziąseł jest usunięcie kamienia nazębnego z koron i kieszonek dziąsłowych oraz powierzchni korzeni zębów, czyli skaling. Nieprawidłowo wykonany skaling może jednak doprowadzić do zwiększenia szorstkości powierzchni zębów, uszkodzenia szkliwa i cementu. Prowadzi to do opóźnionego gojenia tkanek przyzębia oraz szybszej akumulacji płytki nazębnej.
Prawidłowo wykonany skaling powinien odbywać się bez wywierania nacisku na powierzchnię zębów, gdyż maksymalna wibracja ultradźwiękowego skalera przypada na 1-2 mm od końcówki grota skalera. Dodatkowo nie wykonuje się zabiegu końcówką grota, a jedynie boczną częścią skalera. Po usunięciu kamienia nazębnego u psa należy wypolerować korony za pomocą specjalnej szczotki i pasty polerskiej. Podczas skalingu należy również zastosować środki antyseptyczne, które redukują ilość baterii w jamie ustnej.
Jeżeli zapalenie dziąseł przeszło w etap zapalenia przyzębia, to konieczne może być leczenie antybiotykami, ale miejscowo, np. maścią z metronidazolem, klindamycyną lub doksycykliną. Pomagają one zmniejszyć zapalenie dziąseł u psa oraz zredukować głębokość kieszonek dziąsłowych.
W przypadku ostrego zapalenia przyzębia leki mogą być podawane na klika dni przed skalingiem, by ograniczyć ilość bakterii w jamie ustnej w dniu zabiegu. Ich podawanie po zabiegu również powinno być zwykle kontynuowane, by ograniczyć ryzyko wystąpienia bakteriemii.
Antybiotykoterapia wskazana jest u psów osłabionych, z obniżoną odpornością, z zaburzeniami endokrynologicznymi, chorobami układu krążenia.
Do czego może doprowadzić nieleczone zapalenie dziąseł?
Przewlekły stan zapalny w jamie ustnej powoduje stałe przenikanie bakterii i mediatorów zapalnych do krwi. Badania wskazują, że u psów z zaawansowanymi chorobami przyzębia częściej obserwuje się:
- uszkodzenie nerek (m.in. kłębuszkowe zapalenie nerek),
- zmiany w sercu (zwiększone ryzyko zapalenia wsierdzia),
- obciążenie wątroby,
- nasilenie ogólnego stanu zapalnego organizmu.
Natomiast w obrębie jamy ustnej skutki nieleczonego zapalenia dziąseł obejmują:
- zapalenie przyzębia (periodontitis) – nieodwracalne uszkodzenie więzadeł i kości;
- powstawanie głębokich kieszonek dziąsłowych z namnażaniem bakterii beztlenowych;
- rozchwianie i utratę zębów;
- ropnie, przetoki ustno-nosowe i martwicę kości w ciężkich przypadkach;
- przewlekły ból jamy ustnej, który często nie jest oczywisty dla opiekuna;
- silny, gnilny zapach z pyska;
- bakteriemię, czyli przedostawanie się bakterii do krwiobiegu.
Jak zapobiegać zapaleniu dziąseł u psa?
Najskuteczniejszą metodą zapobiegania zapaleniu dziąseł u psa jest regularne mechaniczne usuwanie płytki bakteryjnej, przede wszystkim poprzez codzienne szczotkowanie zębów, uzupełniane odpowiednią dietą, gryzakami dentystycznymi i okresową kontrolą weterynaryjną.
Jeśli w jamie ustnej psa doszło już do powstania kamienia nazębnego, domowe metody nie są w stanie go usunąć. W takiej sytuacji konieczne jest profesjonalne czyszczenie stomatologiczne. Dlatego kluczową rolę w ochronie zdrowia jamy ustnej odgrywa profilaktyka prowadzona na co dzień.
Najważniejsze elementy profilaktyki:
- Codzienne szczotkowanie zębów psa
To złoty standard zapobiegania zapaleniu dziąseł. Należy stosować wyłącznie pasty przeznaczone dla psów (enzymatyczne, bez fluoru) oraz szczoteczki lub naparstki dopasowane do wielkości pyska. - Preparaty wspomagające higienę jamy ustnej
Dodatki do wody pitnej lub żele stomatologiczne mogą ograniczać namnażanie bakterii, ale nie zastępują szczotkowania. Ich skuteczność jest największa jako uzupełnienie codziennej higieny. - Preparaty na bazie alg brunatnych
Naturalne suplementy z alg morskich mogą zmniejszać odkładanie się płytki nazębnej oraz ograniczać krwawienie i zaczerwienienie dziąseł. Stosuje się je jako dodatek do karmy lub wody. - Przysmaki i gryzaki dentystyczne
Długotrwałe żucie:- wspomaga mechaniczne ścieranie płytki,
- stymuluje wydzielanie śliny,
- ogranicza namnażanie bakterii odpowiedzialnych za nieświeży oddech.
- Zabawki do gryzienia i odpowiednia dieta
Regularne gryzienie wspiera naturalne oczyszczanie zębów, ale nie zastępuje higieny aktywnej. Stałe żywienie wyłącznie miękkim pokarmem sprzyja odkładaniu się płytki bakteryjnej.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy zapalenie dziąseł u psa może przejść samo?
Rzadko. Jeśli przyczyną jest płytka bakteryjna i kamień, stan zapalny zwykle się nasila. Domowa higiena może spowolnić problem, ale przy zaawansowaniu często potrzebny jest skaling i leczenie u weterynarza.
Kiedy zapalenie dziąseł u psa wymaga pilnej wizyty?
Gdy pies przestaje jeść, ma silny ból pyska, intensywne krwawienie, wyraźny obrzęk, ropną wydzielinę, „guz” na dziąśle albo bardzo brzydki zapach mimo higieny.
Źródła naukowe
M. Gołyńska, I. Polkowska, A. Sobczyńska-Rak, Choroby przyzębia u psów, „Życie weterynaryjne”, 2014/89.
C. Harvey, PERIODONTAL DISEASE IN DOGS, https://www.vetsmall.theclinics.com/article/S0195-5616%2898%2950105-2/pdf (dostęp: 14.12.2025).
B. Niemiec, K. Stewart, Current Concepts in Periodontal Disease, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2022/03/TVP-2020-0102_Periodontal_Disease.pdf (dostęp: 14.12.2025).
A. Pietranice, A. Bauer, J. Stella, C. Croney, Preventing Periodontal Disease in Dogs, https://www.extension.purdue.edu/extmedia/VA/VA-20-W.pdf (dostęp: 14.12.2025).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
