Anaplazmoza u psa
https://unsplash.com/photos/riZjFy__tlg
W artykule przeczytasz
- Choroba odkleszczowa wywoływana przez Anaplasma platys lub Anaplasma phagocytophilum – bakterie Gram-ujemne z rodziny Anaplasmataceae.
- A. phagocytophilum atakuje granulocyty, powodując anaplazmozę granulocytarną – może zakażać także ludzi.
- A. platys atakuje płytki krwi, wywołując cykliczną małopłytkowość psów.
- Główne wektory w Europie: Ixodes ricinus (dla A. phagocytophilum) i Rhipicephalus sanguineus (dla A. platys).
- Rezerwuary: gryzonie, przeżuwacze domowe i dzikie, prawdopodobnie ptaki.
- Seroprewalencja w Europie sięga nawet 70%.
- Choroba często przebiega bezobjawowo lub samoistnie ustępuje.
Co to jest anaplazmoza?
Anaplazmoza u psa jest chorobą wywoływaną przez bakterie z rodzaju Anaplasma, konkretnie przez gatunki Anaplasma phagocytophilum oraz Anaplasma platys. Te gram-ujemne bakterie charakteryzują się zdolnością do namnażania się w komórkach swojego żywiciela.
W zależności od konkretnego patogenu, choroba ta może przyjmować jedną z dwóch form:
- Anaplazmoza granulocytarna wywoływana jest przez phagocytophilum, która atakuje granulocyty, czyli rodzaj białych krwinek. W tym przypadku, bakterie infekują i niszczą te komórki, co może prowadzić do uszkodzenia różnych narządów, takich jak śledziona, wątroba czy nerki.
- Anaplazmoza trombocytarna, spowodowana przez platys, charakteryzuje się atakiem na płytki krwi, co skutkuje ich zmniejszoną liczbą i może prowadzić do pojawienia się wybroczyn na błonach śluzowych zwierzęcia.
Ważne: anaplazmoza przenoszona jest przez kleszcze, co oznacza, że psy mogą zostać nią zarażone niezależnie od wieku, płci czy rasy, choć najczęściej dotyka zwierzęta w wieku 6-8. lat.
Anaplasma phagocytophilum to niewielka bakteria o pleomorficznym kształcie, która wykazuje wysoki tropizm do granulocytów. Po dostaniu się do ich wnętrza na drodze endocytozy namnaża się, a po podziale tworzy morule obserwowane głównie w neutrofilach, rzadziej w eozynofilach. W wyniku lizy granulocytu dochodzi do uwolnienia bakterii i rozprzestrzenienia się jej po całym organizmie drogą naczyń krwionośnych i chłonnych.
| Kategoria | Anaplasma phagocytophilum | Anaplasma platys |
|---|---|---|
| Nazwa choroby u psów | Psia anaplazmoza granulocytarna | Zakaźna cykliczna małopłytkowość psów |
| Objawy kliniczne | Apatia, gorączka, brak apetytu, limfadenopatia, obrzęk i sztywność stawów, kulawizna | Gorączka, limfadenopatia, wybroczyny (petechiae), wylewy podskórne (ecchymoses), blade błony śluzowe |
| Wyniki badań laboratoryjnych | Małopłytkowość, łagodna niedokrwistość, neutrofilowe zapalenie wielostawowe | Małopłytkowość, leukocytoza |
| Występowanie w USA | Regiony: północno-wschodni, północno-środkowy (Upper Midwest) oraz zachodni | Regiony południowe |
| Wektor (kleszcz) | Ixodes scapularis i Ixodes pacificus (głównie) | Rhipicephalus sanguineus (podejrzewany) |
| Główni żywiciele rezerwuarowi | Mysz białonoga, wiewiórki (redwood chipmunks), szczury drzewne (woodrats) | Psy |
| Znaczenie dla zdrowia publicznego | Zoonoza (może zakażać ludzi) | Potencjalnie zoonotyczna |
| Rozpoznania różnicowe | Inne choroby odkleszczowe (np. borelioza, ehrlichioza), immunozależne zapalenie wielostawowe, niedokrwistość hemolityczna | Inne choroby odkleszczowe (np. ehrlichioza), immunozależna małopłytkowość |
Źródło: K. Duncan, K. W. Burton, Diagnosing and Managing Anaplasma Infection in Dogs, „Today veterinary practice”, May/June 2024.
Jak pies może zarazić się anaplazmozą?
Pies zaraża się anaplazmozą głównie przez ukąszenie zainfekowanego kleszcza, należącego do rodzaju Ixodes spp, który pełni rolę głównego wektora tej choroby.
Żywicielem pośrednik dla A. platys są z kolei kleszcze z gatunku Rhipicephalus sanguineus. Natomiast żywicielem pośrednim dla A. phagocytophilum są kleszcze z gatunku Ixodes ricinus.
Kleszcze te są zdolne do przenoszenia bakterii Anaplasma na psy, a także na inne zwierzęta, takie jak konie, bydło, koty, lisy czy owce. Aby doszło do skutecznego zarażenia, kleszcz musi żerować na skórze zwierzęcia zazwyczaj przez okres od 24. do 48. godzin. Po tym czasie bakterie mogą zostać przeniesione do organizmu psa, gdzie zaczynają się namnażać, atakując białe krwinki oraz komórki układu krwiotwórczego. Okres inkubacji, czyli czas od zarażenia do pojawienia się pierwszych objawów choroby, wynosi od 7. do 14. dni.
Jakie są objawy anaplazmozy u psa?
A. phagocythophilum i A. platys często nie powodują ostrych i przewlekłych objawów, dlatego mogą być stwierdzane w rozmazach przypadkowo np. podczas badania dawców krwi lub przy wykonywaniu kontrolnych badań morfologicznych. Jeśli jednak dają objawy, z reguły są one nieswoiste.
Warto wiedzieć: zakażenia bezobjawowe są powszechne — nawet do 60% psów seropozytywnych nie wykazuje oczywistych objawów choroby.
U psów zarażony A. phagocythophilum mogą pojawić się takie objawy, jak:
- apatia
- gorączka
- spadek apetytu
- bladość błon śluzowych
- wymioty
- biegunka
- przyspieszony oddech
- kulawizny
- powiększenie węzłów chłonnych
- powiększenie wątroby i / lub śledziony
U psów zarażonych A. platys mogą pojawić się takie objawy, jak:
- gorączka
- osowiałość
- powiększenie węzłów chłonnych
- wydzielina z nosa
- wybroczyny w jamie ustnej i nosowej
- jadłowstręt
- spadek masy ciała
Diagnostyka i rozpoznanie
Pierwszym etapem w procesie diagnozowania anaplazmozy u psa jest szczegółowy wywiad z właścicielem zwierzęcia, zwracający uwagę na ewentualne ukąszenia przez kleszcze oraz pobyt psa na terenach, gdzie choroba występuje endemicznie.
Podstawowymi narzędziami diagnostycznymi w kierunku anaplazmozy u psów są badania krwi i analiza moczu. Badania krwi zwykle obejmują morfologię, ocenę rozmazu, profil biochemiczny, badania serologiczne w kierunku przeciwciał oraz testy PCR. Jeśli pies kuleje, zazwyczaj wykonuje się również zdjęcia rentgenowskie i analizę płynu stawowego.
Mikroskopowe badanie rozmazu krwi jest bardziej skuteczne, podczas wykrywania A. phagocytophilum niż to samo badanie w przypadku podejrzenia A. platys.
Zabezpiecz swojego psa przed pasożytami
Reklama
Test na anaplazmozę
Szczególnie przydatny jest test PCR (reakcja łańcuchowa polimerazy), który charakteryzuje się wysoką czułością i umożliwia nie tylko potwierdzenie obecności patogenu w organizmie, ale również identyfikację konkretnego gatunku bakterii odpowiedzialnego za chorobę. Materiałem do tego badania może być krew, śledziona lub szpik kostny psa. Test PCR jest również przydatny w monitorowaniu przebiegu leczenia.
Dodatkowo, w praktyce weterynaryjnej stosuje się szybkie testy serologiczne, takie jak ELISA, które pozwalają na wykrycie w organizmie psa specyficznych przeciwciał przeciwko anaplazmie. Należy jednak pamiętać, że te testy mogą być użyteczne głównie w wykrywaniu anaplazmozy wywołanej przez A. phagocytophilum, a ich wyniki wymagają potwierdzenia za pomocą bardziej precyzyjnych metod, takich jak PCR, ze względu na możliwość wystąpienia reakcji krzyżowych lub współzakażeń z innymi patogenami.
Wstępna diagnoza może być postawiona na podstawie obecności przeciwciał w szybkich testach serologicznych, ale dla pewności zaleca się wykonanie testu PCR. Jest to szczególnie ważne, ponieważ riketsje, czyli bakterie wywołujące anaplazmozę, utrzymują się we krwi jedynie przez około 8 dni od zakażenia, co oznacza, że brak ich obecności w rozmazie krwi nie wyklucza choroby.
Warto wiedzieć: wykonanie dodatkowych badań, takich jak morfologia krwi, badania biochemiczne oraz USG jamy brzusznej, pozwala uzyskać pełniejszy obraz stanu zdrowia psa oraz wykluczyć inne choroby odkleszczowe, takie jak borelioza czy erlichioza.
Czy anaplazmoza u psa jest uleczalna?
Lekiem z wyboru jest zwykle doksycylina w dawce 10 mg/kg m.c. doustnie co 24 godziny przez 4-6 tygodni, jeśli nie jest znany dokładny gatunek będący źródłem choroby. W przypadku wykrycia A. phagocytophilum lub A. platys leczenie trwa zwykle 10-21 dni.
Dodatkowo zaleca się leczenie wspomagające, w postaci płynoterapii, leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych. W przypadku złych wyników morfologii krwi konieczna może być transfuzja.
Powikłania
Nawet prawidłowo przeprowadzone leczenie nie chroni psa przed możliwymi powikłaniami. Anaplazmoza może doprowadzić do powikłań w postaci trwałego porażenia nerwów. Powikłania immunologiczne mogą prowadzić do niedokrwistości hemolitycznej, małopłytkowości, czy niewydolności nerek lub wątroby. Psy z powikłaniami wymagają hospitalizacji i intensywnego leczenia.
Rokowania
Rokowania w przypadku anaplazmozy u psa zależą od stanu pacjenta i od stopnia nasilenia objawów przed rozpoczęciem leczenia. Znaczna poprawa następuje zwykle już w ciągu 24-48. godzin od rozpoczęcia leczenia, a rokowania co do poprawy stanu zdrowia psa przy szybko postawionej diagnozie i odpowiednim leczeniu są dobre.
- Pacjent: samiec, buldog francuski, 10 lat, 14 kg.
- Powód wizyty: planowa sanacja jamy ustnej. Brak profilaktyki przeciwkleszczowej.
- Przebieg po zabiegu: liczne wymioty, szybkie odwodnienie → kroplówka (krystaloidy) + maropitant.
- Badania krwi: ciężka małopłytkowość (40 → 23 G/l), płytki olbrzymie; morule nieobecne.
- Diagnostyka chorób odkleszczowych: serologia dodatnia dla Anaplasma phagocytophilum; test Coombsa ujemny.
- Rozpoznanie wstępne (DDx): anaplazmoza vs. małopłytkowość immunologiczna.
- Rozpoznanie ostateczne: anaplazmoza granulocytarna (A. phagocytophilum) z małopłytkowością.
- Leczenie: płynoterapia, maropitant; wsparcie żołądkowo-jelitowe (sukralfat, ranitydyna/omeprazol, metronidazol); deksametazon; imidokarb 6 mg/kg (dzień 0 i dzień 14); żywienie do- i następnie doustne (małe porcje diety GI Low Fat).
- Reakcja na leczenie: od 3. dnia brak wymiotów, stopniowy powrót apetytu.
- Wynik końcowy: po 14 dniach morfologia w normie, płytki 375 G/l; pies w dobrej kondycji.
- Wnioski dla opiekuna: brak ochrony przed kleszczami zwiększa ryzyko chorób odkleszczowych; szybka diagnostyka i terapia pozwalają na pełny powrót do zdrowia.
Jak chronić psa przed anaplazmozą?
Najważniejszym elementem profilaktyki jest stosowanie preparatów przeciwko pchłom i kleszczom. Na rynku istnieją różnego rodzaju środki w postaci kropel spot-on na kark, tabletek czy obroży przeciw kleszczom. Dodatkowo po każdym spacerze należy przeglądać sierść swojego pupila. W przypadku podejrzenia zarażenia, należy niezwłocznie udać się do gabinetu weterynaryjnego po fachową pomoc!
FAQs
Czy można zarazić się anaplazmozą od psa?
Człowiek nie może zarazić się anaplazmozą od psa. Ludzka anaplazmoza granulocytarna dotyka jednak ludzi, którzy mogą zostać nią zarażeni przez kleszcze z gatunku Ixodes ricinus. Według danych PZH, w Polsce występują pojedyncze przypadki tej choroby.
Czy anaplazmoza jest groźna?
Tak, choroba może powodować poważne problemy zdrowotne, w tym uszkodzenia stawów i przewlekłe osłabienie organizmu, jeśli nie zostanie szybko wyleczona.
Jaki jest czas leczenia anaplazmozy u psa?
W przypadku wykrycia A. phagocytophilum lub A. platys leczenie trwa zwykle 10-21 dni.
Źródła
K. Duncan, K. W. Burton, Diagnosing and Managing Anaplasma Infection in Dogs, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2024/04/TVP-2024-0506_Anaplasmosis.pdf (dostęp: 12.08.2025).
R. Ruiz de Gopegui Fernandez, Choroby zakaźne psów, wyd. edra Urban&Partner, Wrocław 2017.
Ł. Adaszek, Rozpoznanie anaplazmozy granulocytarnej psów – krok po kroku, „Magazyn Weterynaryjny” 2018/07.
E. Kuchar, Anaplazmoza, https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-bakteryjne/157139,anaplazmoza (dostęp: 12.08.2025).
A. Wiatrowska, Znieczulenie wziewne przyczyną ujawnienia się anaplazmozy u psów – przypadki kliniczne z Teneryfy, https://magwet.pl/37590,znieczulenie-wziewne-przyczyna-ujawnienia-sie-anaplazmozy-u-psow-przypadki-kliniczne-z-teneryfy?srsltid=AfmBOoonukPvkzFvOny6BsST0VL49wZ3DgPVZXucAxatnCnzreb_gFRP (dostęp: 12.08.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
