Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Dlaczego pies je kupy?
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Czym jest koprofagia?
Koprofagia u psów to najczęściej zachowanie o podłożu ewolucyjnym i społecznym, a nie objaw choroby ani niedoborów żywieniowych.
Polega na zjadaniu własnych odchodów lub kału innych zwierząt i – jak pokazują badania weterynaryjne – występuje u znacznej części psów, także dorosłych. Aktualna wiedza naukowa nie potwierdza związku koprofagii z jakością karmy, zaburzeniami trawienia czy niedoborami składników odżywczych. Psy koprofagiczne nie różnią się pod względem strawności diety ani parametrów fermentacji jelitowej od psów, które tego zachowania nie wykazują.
Psy mają znacznie mniej kubków smakowych niż ludzie. To, co dla nas jest odrażające, dla psa może być neutralne lub nawet atrakcyjne zapachowo.
Z czego wynika koprofagia u psa?
Koprofagia u psów wynika głównie z uwarunkowań ewolucyjnych i uczenia społecznego, a nie z chorób, niedoborów czy błędów żywieniowych.
Badania pokazują, że zjadanie kału to zachowanie odziedziczone po dzikich psowatych, którego pierwotnym celem było utrzymanie czystości i ograniczenie ryzyka pasożytów w miejscu bytowania. U suk opiekujących się miotem zjadanie odchodów szczeniąt pełni funkcję higieniczną i ochronną – usuwa zapachy, które mogłyby zwabić drapieżniki. U dorosłych psów mechanizm ten może utrzymywać się w zmodyfikowanej formie, szczególnie w odniesieniu do świeżych odchodów, które nie zawierają jeszcze inwazyjnych stadiów pasożytów. Kluczowe znaczenie ma też uczenie się przez obserwację – psy znacznie częściej wykazują koprofagię, jeśli mieszkają z innym psem jedzącym kał.
Co istotne, badania nie potwierdzają związku tego zachowania z jakością karmy, strawnością diety ani niedoborami składników odżywczych. Koprofagia nie jest również typowym objawem nudy czy zaburzeń kompulsywnych, choć brak kontroli środowiska i dostęp do odchodów może ją utrwalać.
U wilków i dzikich psów jedzenie odchodów szczeniąt było zachowaniem higienicznym – pomagało ukryć zapach przed drapieżnikami. U psów domowych ten instynkt czasem po prostu „zostaje”.
Inne przyczyny jedzenia kupy przez psu
Choć koprofagia u psów najczęściej nie ma podłoża chorobowego, w rzadkich przypadkach może towarzyszyć poważnym zaburzeniom zdrowotnym. Dotyczy to głównie schorzeń przewodu pokarmowego, które realnie upośledzają trawienie i wchłanianie składników odżywczych, takich jak zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki czy zespół krótkiego jelita. W takich sytuacjach pies może wykazywać silną polifagię – je bardzo dużo, chudnie, a jedzenie kału jest jednym z wielu objawów niedożywienia komórkowego, a nie próbą „uzupełniania witamin”.
Koprofagia może sporadycznie pojawić się także przy inwazjach pasożytów, zaburzeniach neurologicznych (np. wodogłowiu) lub chorobach metabolicznych, takich jak cukrzyca czy nadczynność kory nadnerczy, które powodują niepohamowany apetyt i sięganie po przedmioty niejadalne. Warto jednak podkreślić, że są to sytuacje wyjątkowe i zawsze towarzyszą im inne, wyraźne objawy kliniczne.
Przyczyny behawioralne i psychiczne
Psy żyjące w nieodpowiednich warunkach – w zbyt małej przestrzeni, w stłoczeniu lub bez wystarczającej ilości ruchu i bodźców umysłowych – mogą wykształcać zachowania kompensacyjne. Jednym z nich bywa koprofagia, która w takich okolicznościach może się utrwalać. Zjadanie kału bywa interpretowane jako reakcja na przewlekły stres, nadmiar napięcia w grupie, brak kontroli nad otoczeniem lub potrzeba rozładowania frustracji.
Szukasz nowej karmy dla swojego psa?
Reklama
Dlaczego szczeniaki jedzą odchody?
U szczeniąt zjadanie kupy może mieć także charakter eksploracyjny i wynikać z naturalnej ciekawości środowiska.
Tego typu zachowanie szczeniaka może być również konsekwencją nieprawidłowej nauki czystości. W przebiegu nauki czystości pies najprawdopodobniej był karcony za załatwianie się w domu. Szczeniak skarcony za swój występek zaczyna ukrywać się, by oddać mocz, a odchody zjadają. Pies zaczyna zachowywać się kompulsywnie i je kupy, aby zniszczyć dowody niepożądanego zachowania.
Kiedy jedzenie kup u psa wymaga wizyty u weterynarza?
Jedzenie kup u psa wymaga wizyty u weterynarza wtedy, gdy pojawia się nagle lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy. Zgłoś się do lekarza weterynarii, jeśli koprofagii towarzyszy choć jeden z poniższych sygnałów:
- nagła zmiana zachowania – pies wcześniej nie jadł kału, a problem pojawił się gwałtownie;
- utrata masy ciała, mimo prawidłowego lub wzmożonego apetytu;
- polifagia – pies jest stale głodny, pochłania jedzenie i niejadalne przedmioty;
- przewlekłe biegunki, luźne lub tłuszczowe stolce, wzdęcia;
- osłabienie, apatia, pogorszenie kondycji sierści;
- podejrzenie pasożytów, cukrzycy, chorób trzustki lub zaburzeń hormonalnych;
- koprofagia u psa dorosłego połączona z innymi objawami klinicznymi.
W takich sytuacjach jedzenie kału nie jest problemem behawioralnym, lecz może być objawem choroby wymagającej diagnostyki. Jeśli natomiast pies jest ogólnie zdrowy, aktywny i nie wykazuje innych symptomów, koprofagia zwykle nie wymaga leczenia weterynaryjnego, a raczej odpowiedniego zarządzania środowiskiem i zachowaniem.
Jakie badania są konieczne, gdy pies je odchody?
Jeśli pies jest aktywny, ma prawidłową masę ciała i dobre samopoczucie, koprofagia zwykle nie wymaga diagnostyki. Gdy jednak pojawiają się sygnały ostrzegawcze, weterynarz może zlecić poniższe badania.
Podstawowe badania
- Badanie kału (parazytologiczne) – w kierunku pasożytów jelitowych.
- Morfologia krwi – ocena stanu ogólnego, anemii, infekcji.
- Biochemia krwi – wątroba, nerki, glukoza, elektrolity.
Badania ukierunkowane
- cPLI / TLI – przy podejrzeniu chorób trzustki (np. niewydolności zewnątrzwydzielniczej).
- Profil hormonalny – gdy występuje polifagia, chudnięcie lub nadmierne pragnienie (np. cukrzyca, choroby nadnerczy).
- Badanie USG jamy brzusznej – przy przewlekłych biegunkach, spadku masy ciała, bólu brzucha.
Jeśli pies nie chudnie, nie ma biegunek, nie jest apatyczny, a jedzenie kału ma charakter stały i wybiórczy, najczęściej jest to zachowanie niechorobowe i nie wymaga rozbudowanej diagnostyki.
W pierwszej kolejności upewnij się, że pies jest zdrowy. Jeśli koprofagii towarzyszy chudnięcie, biegunki lub niepohamowany apetyt, skonsultuj się z lekarzem weterynarii. Gdy pies jest w dobrej kondycji, jedzenie kału najczęściej ma charakter behawiorowy i nie wymaga leczenia farmakologicznego.
Najskuteczniejszą metodą jest zarządzanie środowiskiem. Regularnie sprzątaj odchody w domu i ogrodzie, a kuwetę kota ustaw w miejscu niedostępnym dla psa (np. za bramką). Na spacerach kontroluj psa na smyczy i reaguj, zanim sięgnie po kał.
Psy często uczą się koprofagii przez obserwację innych zwierząt. Jeśli w domu jest więcej psów, dopilnuj, aby żaden z nich nie miał dostępu do odchodów. Im szybciej zachowanie zostanie przerwane, tym mniejsze ryzyko jego utrwalenia.
Zamiast karania stosuj trening oparty na nagradzaniu. Ucz psa komend takich jak „zostaw” lub „do mnie” i nagradzaj za ignorowanie odchodów. Karanie i reagowanie emocjonalne mogą nasilać problem.
Jeśli mimo kontroli środowiska problem się utrzymuje, pomoc behawiorysty pozwoli dobrać indywidualną strategię pracy z psem. Badania pokazują, że preparaty „na koprofagię” mają niską skuteczność, a trwałe efekty daje konsekwentne zarządzanie i trening.
Nigdy nie karz psa po fakcie. Pies nie łączy kary z wcześniejszym zachowaniem, a stres może… nasilić koprofagię.
Podsumowanie
Koprofagia u psów to zjawisko powszechne, które w większości przypadków nie jest objawem choroby ani niedoborów, lecz zachowaniem uwarunkowanym ewolucyjnie i społecznie. Badania pokazują, że kluczową rolę odgrywa dostęp do odchodów oraz uczenie się przez obserwację innych zwierząt, a nie dieta czy zaburzenia trawienia. Wizyta u weterynarza jest potrzebna tylko wtedy, gdy jedzeniu kału towarzyszą inne niepokojące objawy.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy jedzenie kup przez psa jest normalne?
U szczeniąt bywa przejściowe i często wynika z ciekawości lub instynktu. U dorosłych psów zwykle sygnalizuje problem – behawioralny lub zdrowotny.
Czy pies jedząc kupy może zachorować?
Tak. Odchody mogą zawierać pasożyty, bakterie i toksyny. Regularna koprofagia zwiększa ryzyko infekcji.
Jak oduczyć psa jedzenia kup?
Kluczowe są: korekta diety, eliminacja nudy, trening reakcji na komendę „zostaw” i szybkie sprzątanie odchodów.
Kiedy iść do weterynarza?
Jeśli zachowanie pojawia się nagle, nasila się lub towarzyszą mu biegunki, chudnięcie lub apatia.
Literatura naukowa
A. Amaral i inni, Canine coprophagic behavior is influenced by coprophagic cohabitant, https://www.premierpet.com.br/wp-content/uploads/2020/11/2018-Canine-coprophagic-behavior-is-influenced-by-coprophagic-cohabitant.pdf (dostęp: 04.02.2026).
M. Ceregrzyn, R. Lechowski, B. Barszczewska, Podstawy żywienia psów i kotów, wyd. Edra, Wrocław 2019.
D. Gudi, Żywienie i dietetyka psów i kotów, wyd. Edra, Wrocław 2021.
B. Hart i inni, The paradox of canine conspecific coprophagy, https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1002/vms3.92 (dostęp: 04.02.2026).
A. More, Czego chcą psy, wyd. Galaktyka, Łódź 2019.
T. Vendramini i inni, Evaluation of the Influence of Coprophagic Behavior on the Digestibility of Dietary Nutrients and Fecal Fermentation Products in Adult Dogs, https://www.mdpi.com/2306-7381/9/12/686 (dostęp: 04.02.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
