Ospa u kota
Ospa kotów to zakaźna choroba wywołana wirusem CPXV, który należy do rodziny Poxviridae. Choć początkowo sądzono, że to odrębny wirus, badania potwierdziły, że jest on blisko spokrewniony z wirusem ospy krowiej. Choroba została po raz pierwszy opisana w Wielkiej Brytanii w 1978 roku, a jej przypadki są najczęściej notowane w Anglii, Niemczech, Austrii i Holandii. W Polsce do tej pory nie zdiagnozowano infekcji, ale jej pojawienie się jest prawdopodobne.
W artykule przeczytasz
Jak dochodzi do zarażenia ospą wśród kotów?
Głównym źródłem zakażenia dla kotów są dzikie gryzonie, zwłaszcza w sezonie jesiennym, gdy ich populacja rośnie. Koty, które polują, są bardziej narażone na infekcję, ponieważ wirus przenika do organizmu przez rany na łapach lub wokół jamy ustnej. Zakażenie między kotami jest rzadkie i zazwyczaj przebiega bezobjawowo. Istnieje także ryzyko przeniesienia wirusa na ludzi, zwłaszcza poprzez kontakt ze zmianami skórnymi.
Objawy ospy kotów
Początkowe objawy mogą być niezauważalne lub mylone z ranami odniesionymi podczas polowania lub walki z innymi kotami. Pierwsze zmiany skórne zwykle pojawiają się wokół pyska i na łapach i przypominają małe ranki lub ukąszenia. Po około tygodniu mogą rozprzestrzenić się na całe ciało, a najczęściej występują w okolicach głowy, szyi i łap.
Przebieg choroby jest często bezobjawowy lub łagodny, zwłaszcza u kotów z dobrą odpornością. Jednak w niektórych przypadkach pojawiają się charakterystyczne zmiany skórne – początkowo jako małe, czerwone grudki, które później przekształcają się w pęcherzyki, a następnie wrzody pokryte strupami. Najczęściej występują one wokół pyska, oczu, nosa, na uszach, szyi oraz łapach. U części kotów, zwłaszcza tych z osłabionym układem immunologicznym, choroba może przyjąć uogólnioną formę i objąć także narządy wewnętrzne, takie jak płuca, wątroba czy jelita. Może temu towarzyszyć gorączka, duszność, biegunka, a w skrajnych przypadkach martwicowe zapalenie płuc.
Dodatkowo mogą wystąpić:
- zapalenie spojówek,
- gorączka,
- apatia i brak apetytu,
- silny świąd i owrzodzenia wynikające z drapania zmian,
- sporadycznie duszność, biegunka lub objawy neurologiczne.
Zmiany skórne ustępują po 4-5 tygodniach, ale w niektórych przypadkach choroba może przyjąć cięższą formę i prowadzić do zmian w narządach wewnętrznych, takich jak płuca, oskrzela i wątroba. Najcięższy przebieg obserwuje się u kotów z obniżoną odpornością, na przykład zakażonych wirusem FIV lub FeLV.
Diagnozowanie: jak rozpoznać wirus ospy u kota?
Diagnoza tej choroby jest trudna na podstawie samych objawów klinicznych. Wymaga przeprowadzenia badań laboratoryjnych, takich jak:
- analiza wycinków lub zeskrobin ze zmian skórnych,
- hodowla wirusa na komórkach płodowych kota lub linii komórkowych,
- badania serologiczne w celu wykrycia przeciwciał przeciw wirusowi.
Jak wyleczyć kota z ospy?
U wielu kotów chorych na ospę dochodzi do samowyleczenia w ciągu 1-2 miesięcy. Gdy lekarz weterynarii podejmie decyzję o leczeniu, to sprowadza się ono do wspomagania organizmu kota:
- antybiotyki o szerokim spektrum działania (w celu zapobiegania zakażeniom bakteryjnym),
- płyny nawadniające,
- miejscowe środki dezynfekujące.
Mimo silnego świądu w leczeniu tej choroby nie wolno stosować glikokortykosteroidów, ponieważ mogą one zaostrzyć objawy i doprowadzić do rozprzestrzenienia się wirusa w organizmie.
Profilaktyka i środki ostrożności
Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia, warto ograniczyć kontakt kota z dzikimi gryzoniami oraz dbać o higienę miejsc, w których przebywa zwierzę. W razie podejrzenia infekcji należy unikać dotykania zmian skórnych bez rękawiczek, ponieważ wirus może przenieść się na ludzi. Szczególnie narażone są dzieci oraz osoby z osłabioną odpornością.
Kocia ospa: zagrożenie dla ludzi
Ospa kotów jest zoonozą, co oznacza, że może przenieść się z kota na człowieka. Najczęściej chorują dzieci, osoby młode oraz osoby z obniżoną odpornością, w tym ozdrowieńcy i seniorzy. Do zakażenia dochodzi zazwyczaj przez bezpośredni kontakt z chorym kotem, zwłaszcza poprzez podrapanie lub ugryzienie. Objawy u ludzi pojawiają się po 7-12 dniach i obejmują zmiany skórne na rękach, gorączkę, powiększenie węzłów chłonnych, złe samopoczucie, a czasem także biegunkę.
Szczególnie narażeni na infekcję są weterynarze oraz osoby, które nie były szczepione przeciw ospie prawdziwej, ponieważ szczepionka ta zawierała antygeny chroniące również przed wirusem CPXV. Zakażenia między ludźmi nie zostały potwierdzone, a obecnie nie istnieje zatwierdzona metoda leczenia tej choroby u ludzi. Aby zmniejszyć ryzyko infekcji, warto stosować rękawice ochronne i dezynfekować powierzchnie, z którymi miało kontakt zakażone zwierzę.
Podsumowując
Ospa kotów to choroba, którą trudno zdiagnozować bez specjalistycznych badań, ale odpowiednie leczenie i profilaktyka mogą pomóc w skutecznym zwalczaniu infekcji i ochronie przed jej rozprzestrzenianiem się. W przypadku niepokojących objawów zawsze należy skonsultować się z lekarzem weterynarii.
Źródła
M. Horzinek, V. Schmidt, H. Lutz, Praktyka kliniczna: Koty, wyd. Galaktyka, Łódź 2004.
A. Platt-Samoraj, Nie zapominajmy o ospie kotów – aktualna sytuacja, https://magwet.pl/37080,nie-zapominajmy-o-ospie-kotow-aktualna-sytuacja?srsltid=AfmBOoojJ27HRZsVcXW0trwzuN_TqVsyE8t4zyuTqkJZiUEcJho3NOrx (dostęp: 13.02.2025).
J. Wójcik, Ospa kotów jako zoonoza, „Medycyna weterynaryjna”, nr 50/1994, s. 533-536.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
