Jak pozbyć się pcheł u kota?
W artykule przeczytasz
Czym są pchły?
Pchła kocia (Ctenocephalides felis) to najczęściej występujący pasożyt zewnętrzny u kotów. Jest to owad bezskrzydły, o bocznie spłaszczonym ciele, który żywi się krwią zwierząt za pomocą aparatu gębowego kłująco-ssącego. Charakterystyczna trzecia para odnóży umożliwia pchłom wykonywanie niezwykle wysokich i dalekich skoków, co ułatwia im przenoszenie się z jednego żywiciela na drugiego. Samica pchły kociej potrafi składać nawet do 50 jaj dziennie, a z nich w ciągu 2–11 dni wykluwają się larwy. Większość cyklu życiowego pcheł przebiega nie na zwierzęciu, lecz w jego otoczeniu, gdzie rozwijają się kolejne stadia.
Jak wygląda pchła kocia?
Dorosła pchła kocia jest niewielka, ale widoczna gołym okiem. Samica osiąga długość 2–3,25 mm, samiec 2–2,5 mm. Ciało pasożyta jest ciemnobrązowe, a na głowie i tułowiu znajdują się charakterystyczne grzebienie: pronotalne i genalne, które są ważnym elementem identyfikacyjnym gatunku.
By Katja ZSM – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=38976825
Jak wyglądają jaja pcheł u kota?
Jaja pcheł są zwykle białego lub szarego koloru, zwykle trudno znaleźć je na kocie, ponieważ po złożeniu odpadają od kota do środowiska. Bywają jednak sytuacje, w których u kotów z gęstą sierścią, jaja pozostają na żywicielu aż do wylęgnięcia.
By Auguste Le Roux – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3158051
Jak wyglądają larwy pcheł?
Larwy pcheł mają wydłużone ciało, długości 2–5 mm, o jasnym zabarwieniu i ciemniejszej głowie. Nie lubią światła, dlatego chowają się głęboko w dywanach, posłaniach czy szczelinach podłóg. Żywią się głównie resztkami organicznymi oraz kałem dorosłych pcheł, który jest dla nich niezbędnym źródłem składników odżywczych. W sprzyjających warunkach przechodzą w stadium poczwarki w ciągu kilku dni, czekając na odpowiedni moment, by przekształcić się w dorosłe pchły.
Chcesz zwalczyć pchły lub kleszcze u kota?
Reklama
Po czym poznać, że kot ma pchły?
Rozpoznanie pchły u kota nie zawsze jest proste. Czasem już kilka pasożytów może wywołać silne objawy, zwłaszcza u kotów wrażliwych lub uczulonych na ślinę pcheł. Typowe symptomy to świąd, intensywne drapanie, wyłysienia i połamane włosy. Na skórze mogą pojawić się zaczerwienienia, a na grzbiecie w okolicy lędźwiowej często rozwija się stan zapalny, który może rozszerzyć się na uda i brzuch. W wielu przypadkach dochodzi do wtórnych ropnych zapaleń skóry spowodowanych drapaniem i wygryzaniem.
W przebiegu przewlekłym skóra kota staje się cieńsza, pojawia się akantoza (rozrost warstwy kolczystej naskórka), nadmierne rogowacenie i lichenizacja skóry1.
Wyczesywanie kota jest nie tylko formą prewencji, ale i sposobem diagnostycznym. Podczas czesania można zauważyć dorosłe pchły w sierści. Jaja są dużo mniejsze i zazwyczaj niewidoczne gołym okiem.
Warto wiedzieć: inwazję pcheł można też wykryć, sprawdzając obecność tzw. kału pcheł. To zasuszona krew, którą łatwo potwierdzić prostym testem bibułowym.
Jak kot może zarazić się pchłami?
Pchły to wyjątkowo skoczne owady – dzięki budowie ciała potrafią przeskoczyć nawet 350 razy długość własnego ciała i 220 razy jego wysokość. To sprawia, że łatwo przenoszą się na koty i inne zwierzęta.
Największa aktywność pcheł przypada na ciepłe miesiące (18–27°C, wilgotność 70–90%). To wtedy z poczwarek wykluwają się dorosłe samce i samice, które natychmiast szukają żywiciela.
Do infestacji najczęściej dochodzi u kotów wychodzących, które mają kontakt z miejscami bytowania innych zwierząt. Dorosłe pchły (Ctenocephalides felis) występują nie tylko u kotów, ale też u psów, królików, fretek i wielu dzikich ssaków. Ryzyko rośnie również w skupiskach zwierząt, np. w hotelach dla kotów czy w schroniskach.
Warto wiedzieć: Kot niewychodzący także może mieć pchły. Pasożyty mogą zostać przyniesione do mieszkania na ubraniu człowieka lub na innym zwierzaku odwiedzającym dom.
Quiz: Czy Twój kot jest zagrożony pchłami?
Dlaczego wynik ma znaczenie?
- 95% populacji pcheł rozwija się w środowisku domowym.
- Odkurzanie przed opryskiem pobudza wylęg, dzięki czemu spray działa skuteczniej.
- Po dużej inwazji rozważ odrobaczenie na Dipylidium caninum (po konsultacji z lekarzem).
Czy pchły są niebezpieczne dla kota?
Pchła kocia (Ctenocephalides felis) to nie tylko źródło dyskomfortu, ale także poważnych zagrożeń zdrowotnych dla kota. Pasożyt ten może przenosić choroby, wywoływać reakcje alergiczne, a nawet doprowadzić do anemii u młodych lub osłabionych zwierząt.
Pchły a tasiemiec Dipylidium caninum
Larwy pcheł mogą zarazić się jajami tasiemca, ponieważ w tym stadium mają aparat gębowy typu gryzącego. Jeśli kot połknie dorosłą pchłę podczas wylizywania sierści, pasożyt przedostaje się do jego organizmu i rozwija w jelitach w postaci tasiemca. Dlatego koty z pchłami są często również nosicielami tego pasożyta.
Pchły a choroby wirusowe
Kocie pchły mogą przenosić parwowirusa kotów, który powoduje panleukopenię – ciężką i niebezpieczną chorobę zakaźną. To kolejny powód, dla którego inwazja pcheł wymaga szybkiej reakcji.
Alergiczne pchle zapalenie skóry
U kotów wrażliwych na ślinę pcheł rozwija się silna reakcja alergiczna. Już jedno ukąszenie może wywołać intensywny świąd i zmiany skórne określane jako pchle atopowe zapalenie skóry. Może ono być pierwotnym czynnikiem prowadzącym do przewlekłych problemów dermatologicznych.
Anemia u kociąt i kotów osłabionych
Każda dorosła pchła żywi się krwią żywiciela. W przypadku młodych kociąt, zwierząt starszych lub o obniżonej odporności liczne ukąszenia mogą prowadzić do poważnej utraty krwi i w konsekwencji do niedokrwistości.
Jak pozbyć się pcheł u kota?
Po potwierdzeniu obecności pcheł należy zastosować najskuteczniejsze preparaty na pchły dla kota, czyli środki przeznaczone wyłącznie dla tego gatunku. Można je kupić u lekarza weterynarii lub w dobrych sklepach zoologicznych. Wybór odpowiedniego produktu zależy od wieku, wagi i stanu zdrowia kota, dlatego zawsze warto skonsultować się ze specjalistą.
Za najbardziej skuteczne w codziennej profilaktyce i leczeniu uznaje się preparaty spot-on (krople) oraz tabletki doustne. Dodatkowym wsparciem mogą być szampony przeciwpchelne, choć stosuje się je rzadziej.
Krople na pchły dla kota – kiedy i jak stosować
Krople na pchły są wygodnym i skutecznym rozwiązaniem. Zawierają substancje czynne, takie jak fipronil, które działają miejscowo i przez dłuższy czas chronią kota przed pasożytami. Aplikuje się je bezpośrednio na skórę, najczęściej na karku między łopatkami oraz w okolicy lędźwi. Ważne jest, by kota nie kąpać 2–3 dni przed podaniem preparatu ani przez kilka dni po jego zastosowaniu.
Tabletki na pchły dla kota – zalety i wady
Tabletki przeciwpchelne działają systemowo – substancja czynna dostaje się do krwiobiegu kota, a pchły giną po ugryzieniu. To dobre rozwiązanie dla zwierząt, które nie mają problemu z połykaniem tabletek. Wadą jest to, że niektóre koty potrafią wypluć tabletkę. W takim przypadku można ją rozkruszyć i podać z karmą, o ile producent dopuszcza taką formę podania.
Szampon na pchły dla kota – czy warto stosować?
Szampony przeciwpchelne działają głównie doraźnie – pomagają usunąć dorosłe pchły w momencie kąpieli. Nie mają jednak długotrwałego działania, dlatego w praktyce stosuje się je rzadziej. Większość kotów źle znosi kąpiel, dlatego w walce z pchłami dużo częściej sięga się po krople lub tabletki.
Chcesz zwalczyć pchły lub kleszcze u kota?
Reklama
Jak pozbyć się pcheł z domu?
Skuteczne zwalczanie pcheł nie kończy się na leczeniu kota. Aż 95% stadiów rozwojowych pcheł (jajo, larwa, poczwarka) znajduje się w środowisku – w dywanach, szczelinach podłóg, na posłaniach czy w meblach tapicerowanych. Dlatego w walce z pchłami kluczowe znaczenie ma dokładne sprzątanie mieszkania i regularna profilaktyka.
Odkurzanie, pranie i sprzątanie środowiska
Najważniejszym narzędziem w walce z pchłami w domu jest odkurzacz. Należy regularnie sprzątać miejsca, w których kot spędza najwięcej czasu – posłania, kanapy, dywany, kocie legowiska. Woreczek lub pojemnik z odkurzacza trzeba od razu opróżnić, by larwy nie rozwijały się dalej. Równie ważne jest częste pranie wszystkich tekstyliów, z którymi kot ma kontakt, najlepiej w wysokiej temperaturze.
Preparaty do stosowania w domu (spraye, IGR)
Aby zwiększyć skuteczność, warto sięgnąć po preparaty do oprysku środowiska, np. spraye przeciwpchelne lub środki z regulatorami wzrostu owadów (IGR). Stosuje się je w trudno dostępnych miejscach – pod meblami, w szczelinach podłóg czy w narożnikach pomieszczeń, gdzie jaja i larwy pcheł najczęściej się ukrywają.
Domowe sposoby na pchły u kota
Niektórzy opiekunowie kotów zalecają, by skorzystać z octu lub cytryny, które po rozcieńczeniu należy użyć, podczas wyczesywania sierści kota. Są to jednak delikatne sposoby, których skuteczność przy dużych inwazjach nie będzie odpowiednia. Dodatkowo zapach octu może być dla kota nie do zniesienia. Rozpylanie olejku lawendowego lub cydrowego to sposoby, które mogą ewentualnie odstraszyć pchły, ale nie zwalczyć. Dlatego takie działania nie mogą być alternatywą dla leków, które zwalczają pchły.
FAQs
Czy pchły z kota przejdą na człowieka?
Ludzie nie są preferowanymi żywicielami pcheł. Pchły mogą czasowo wskoczyć na człowieka, mogą nas również pogryźć, ale preferowanym żywicielem jest kot bądź pies. Mimo wszystko pchły z kota mogą przechodzić na człowieka. W przypadku dzieci istnieje ryzyko połknięcia takiej pchły, która może być nosicielem jaj tasiemca.
Skąd kot niewychodzący ma pchły?
Pchły możesz „wnosić” na ubraniach, mogą też przyjść z klatki schodowej lub od gości/psów. W blokach problem bywa całoroczny.
Czy muszę odrobaczyć kota po inwazji pcheł?
Tak, warto. Pchły przenoszą tasiemca (Dipylidium caninum). Po opanowaniu pcheł podaj preparat przeciw tasiemcom zgodnie z zaleceniem lekarza wet.
Źródła
D. Bowman, Parazytologia Weterynaryjna, wyd. edra urban&partner, Wrocław 2021.
J. Gundłach, A. Sadzikowski, Parazytologia i parazytozy zwierząt, PWRiL, Warszawa 2004.
1 ESCCAP, Zwalczanie pasożytów zewnętrznych u psów i kotów, Wydanie siódme – styczeń 2022 r.
2 facebook.com/LasyPanstwowe/posts/10155853911227630/
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
