Reklama

GRONKOWIEC U PSA – zarażenie, objawy, leczenie

By Joel Mills – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=935085

Gronkowce to bakterie powszechnie bytujące we florze bakteryjnej skóry ludzi, ale także psów. Niekiedy mogą one prowadzić do poważnych chorób. Dlaczego?

Data publikacji: 22 czerwca 2023

Gronkowiec u psa – czym jest ta choroba?

Gronkowce, czyli stafylokoki to bakterie Gram-dodatnie, które pod mikroskopem wyglądają, jak drobne ziarenka, zalegające nierównomiernie w skupiskach, przypominających grona. Stąd ich łacińska nazwa Staphylococcus, oznaczająca grona ziarenek. W związku z tym, że są to bakterie warunkowo tlenowe, to ich głównym miejscem bytowania u psów jest skóra oraz błony śluzowe.

Pierwszego odkrycia gronkowców dokonał w 1882 roku Aleksander Ogston, a już dwa lata później Friedrich Rosenbach wyizolował dwa ich gatunki:

Gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus)
Gronkowiec biały (Staphylococcus albus)

Do klasyfikacji tej należy również dodać gronkowca pośredniego (Staphylococcus intermedius), którego opisał Hajek w 1976 roku. Od 2005 roku, gdy opisano gatunek Staphylococcus pseudintermedius, większość schorzeń, za które, jak sądzono, odpowiada gronkowiec pośredni, przypisano do pseudintermedius.

Obecnie wyróżnia się niemal 50 gatunków gronkowców i niemal wszystkie są chorobotwórcze, jednak tylko niewiele z nich stanowi zagrożenie dla psów.

Gronkowiec u psa – jak dochodzi do zarażenia?

Gronkowce stanowią zwykle naturalny element flory bakteryjnej skóry psa. Zwierzęta, których układ odpornościowy działa prawidłowo nie miewają jednak praktycznie żadnych objawów gronkowców.

Pies może ”złapać” gronkowca niemal wszędzie:

W wodzie
W glebie
Po kontakcie z innymi psami, które mają gronkowca, np. karmiącej suki
Z powietrza
W pożywieniu
Na przedmiotach

Dodatkowo gronkowce bardzo dobrze radzą sobie w środowisku zewnętrznym, gdzie znoszą działania dezynfekcyjne.

Gronkowiec u psa – gdzie dochodzi do namnażania?

Gronkowce u dorosłych psów kolonizują przede wszystkim błony śluzowe nosa, odbytu, a także kanał słuchowy, przestrzenie między palcami oraz pachwiny. Do zanieczyszczenia sierści dochodzi zwykle poprzez przeniesienie z błon śluzowych.

Dlaczego pies ma gronkowca?

Kluczowa rolę w podatności na choroby, wywołane przez gronkowce u psów, odgrywa odporność zwierzęcia. Zdrowe psy mogą być przez wiele lat nosicielami gronkowca bezobjawowo. Jednak gdy odporność psa jest obniżona a dodatkowo dojdzie do uszkodzenia powłoki skórnej bakterie te mogą zacząć szybko się namnażać, powodując różne choroby.

W zależności od uszkodzenia skóry, gronkowce mogą wywołać różne choroby. Dla przykładu:

Uszkodzenie skóry przy cewnikowaniu może doprowadzić do zapalenia pęcherza moczowego
Wskutek intensywnego łojotoku może dojść do zapalenia mieszków włosowych

Jednak najczęściej gronkowiec u psa wywołuje ropne zapalenie skóry.

Poza urazami mechanicznymi, jak zadrapania, czy nacięcia oraz zaburzeniami miejscowymi i ogólnymi, jak łojotok, immunosupresja, do zarażenia może dojść przy okazji innych zakażeń skóry np. gdy pies cierpi na nużycę bądź dermatofitozę.

Nie bez znaczenia pozostaje jednak zjadliwość danego gatunku gronkowca. Coraz częściej w diagnostyce tych bakterii spotyka się gatunki antybiotykooporne, co może mieć związek z wcześniejszymi wieloma kuracjami antybiotykami, które przechodził pies w swojej historii leczenia różnych chorób.

Gronkowiec u psa – objawy

Zarówno w przypadku gronkowców metycylinoopornych, jak i wrażliwych na metycylinę objawy kliniczne są bardzo podobne. Najczęstszymi są objawy zlokalizowane na skórze.

Zmiany chorobowe początkowo rozwijają się powoli, od zaczerwienienia skóry, po wykwity, grudki, aż do ropni.

U psów z powierzchniowym ropnym zapaleniem skóry pojawiają się grudki, krosty, strupy, złuszczenia naskórka, rumień oraz utrata włosów.

U psów z głęboką ropowicą skóry mogą pojawić się guzki, pęcherze, grube strupy bądź ropnie.

Zmiany występują zwykle w okolicach błon śluzowych: przy wargach, nosie, odbycie, napletku, w kanale słuchowym, a także w przestrzeniach międzypalcowych oraz w pachwinach.

Jak wygląda gronkowiec u psa?

Gronkowiec skórny u psa daje zwykle objawy charakterystyczne dla ropnego zapalenia skóry. W zależności od gatunku gronkowca i rozwoju choroby mogą to być sączące i ropiejące zmiany, bądź delikatniejsze zaczerwienienia i wykwity na skórze. Oględzin powinien jednak dokonać lekarz weterynarii.

Gronkowiec złocisty u psa

Autorstwa Janice Carr – https://www.cdc.gov/mrsa/mrsa_initiative/skin_infection/mrsa_photo_9994.html, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=5296993

Gronkowiec złocisty – Staphylococcus aureus – to bakteria, która występuje zarówno u ludzi, jak i u psów. Zasiedla ona zwykle skórę i przewód nosowy, nie wywołując jednak problemów zdrowotnych. Niestety coraz więcej gronkowców staje się odpornych na metycylinę – methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA).

Psy zarażają się gronkowcem złocistym poprzez kontakt z innymi nosicielami, a także podejmując bakterie ze środowiska. Także MRSA może być przenoszony z ludzi na zwierzęta.

Czynnikami szczególnie predysponującymi psy do zarażenia się gronkowcem złocistym są:

Kontakt z opiekunek, który odbywał leczenie szpitalne
Długi pobyt psa w lecznicy
Zabiegi chirurgiczne
Słaby układ odpornościowy

Mimo wszystko gronkowiec złocisty jest raczej rzadką przyczyną chorób u psów. Gdyby jednak zdarzyło się, że pies jest nosicielem MRSA należy zachować szczególne środki ostrożności:

Myć ręce po każdym kontakcie z psem
Nie stykać się z błonami śluzowymi psa
Uniemożliwić psu lizanie ludzi
Odizolować psa od innych zwierząt
Regularnie prac wszystkie tekstylia, z którymi pies ma kontakt

Gronkowiec Staphylococcus pseudointermedius u psa

Staphylococcus pseudointermedius to gronkowiec, który występuje u 37-92% zdrowych psów, zarówno na skórze, jak i w jamie ustnej (57%) oraz w odbycie (52%). Jego nosicielstwo może być okresowe, przejściowe lub trwałe. Ten gronkowiec również może wykazywać oporność na mecytylinę (MRSP), a analizy pokazują, że liczbą psów zarażonych taką oporną bakterią wzrasta.

Psy zarażają się gronkowcem pseudointermedius poprzez kontakt z innymi nosicielami, a także podejmując bakterie ze środowiska. Do transmisji MRSP może dojść z ludzi na psy i z psów na ludzi.

Podatność na zakażenie tym gronkowcem u psa zależy od kondycji układu odpornościowego oraz współwystępujących chorób, np. cukrzycy lub nowotworów. Psy cierpiące na atopowe zapalenie skóry, u których diagnozuje się alergię pokarmową są bardziej podatne na zakażenia. U zwierząt takich kolonizacja tym gatunkiem gronkowca nasila się.

W literaturze wskazuje się również na zdolność Staphylococcus pseudointermedius do rozwoju w postaci biofilmu – szczególnie trudnego do zwalczania, ponieważ wykazuje silną oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe i antybiotykoterapie. Co ciekawe to właśnie antybiotykoterapie przechodzone przez psy w przeszłości powodują silną oporność pseudointermedius na ten rodzaj leków i sprzyjają występowaniu chorób skóry, w tym głębokich ropnych zapaleń skóry i tkanki podskórnej u psów.

Gronkowiec u psa – choroby

Kolonie gronkowców mogą wywołać choroby powłoki skórnej ciała psa, ale także każdego innego narządu, często obecne są w infekcjach oczu, uszu, dróg oddechowych, kościach, stawach, układzie moczowym, prowadząc do:

Zapalenia ucha zewnętrznego u psa
Ropnego zapalenia skóry
Bakteriemii
Zapalenia spojówek
Zapalenia zastawek serca i osierdzia
Komicy moczowej
Zapalenie kości

Gronkowiec u psa – rozpoznanie

W celu rozpoznania biologicznej obecności gronkowca lekarz weterynarii zlecić może badanie cytologiczne, które może jednocześnie ułatwić interpretację wyników badania bakteriologicznego.

Badanie bakteriologiczne może być przeprowadzone na próbkach, które pochodzą z:

Biopsji punktowej lub wymazu
krwi lub moczu
bioptatu z głęboko położonych miejsc np. fragmentów kości
aspiratów z dróg oddechowych

Gronkowiec u psa – leczenie

Jeżeli pies jest zarażony szczepem MRSA oraz MRSP, to opiekun powinien zostać uprzedzony o możliwości przeniesienia bakterii na ludzi.

Szczepy wrażliwe na mecytylinę poddają się zwykle leczeniu za pomocą powszechnie stosowanych antybiotyków, a rokowanie jest dobre.

W przypadku MRSA i MRSP konieczne jest dobranie leku na podstawie antybiogramu.

W każdym przypadku to lekarz weterynarii decyduje o sposobie leczenia.

Czy pies może zarazić się gronkowcem od człowieka?

Tak, dochodzi wtedy do tzw. odwrotnej antropozoonozy.

Czy człowiek może zarazić się gronkowcem od psa?

Tak, dochodzi wtedy do zarażenia zoonotycznego.

Redakcja

Bibliografia

K. Coyner, Postępowanie w przypadku zakażeń skóry gronkowcami metycylinoopornymi u małych zwierząt, „Weterynaria po Dyplomie” 2013/06.

A. Marszalik, D. Chrobak-Chmiel, A. Golke, A. Sałamaszyńska-Guz, K. Dembele, Staphylococcus pseudointermedius – czy wiemy o nim wszystko?, „Życie weterynaryjne”, 2018/93.

K. Skiersinis, Gronkowiec u psa, objawy, leczenie infekcji, źródło: cowsierscipiszczy.pl/gronkowiec-psa/#gronkowiec-co-to-jest (data dostępu: 22.06.2023).