Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Tularemia u kota
Wygenerowano AI dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Przyczyny: jak kot może zarazić się tularemią?
Tularemia u kota to choroba środowiskowa – kot łapie ją najczęściej wtedy, gdy ma kontakt z naturalnymi rezerwuarami bakterii Francisella tularensis lub z wektorami, które ją przenoszą. Innymi słowy: kot zaraża się tularemią głównie na zewnątrz, dlatego największe ryzyko dotyczy kotów wychodzących, szczególnie tych, które polują.
Najbardziej typowy scenariusz to kot, który:
- poluje na myszy, nornice i inne gryzonie,
- ma kontakt z królikiem lub zającem,
- lub zjada upolowaną zdobycz.
W jednym z opisów przypadków kot zachorował po tym, jak zjadł królika – to bardzo „modelowy” przykład drogi zakażenia pokarmowej i kontaktu z zakażonymi tkankami.
Drugą kluczową przyczyną są kleszcze, które mogą przenosić F. tularensis. Wytyczne ABCD podkreślają, że kleszcze są ważnym elementem cyklu epidemiologicznego tularemii – czyli bakteria krąży w środowisku także dzięki wektorom.
W epidemiologii tularemii mogą brać udział również inne stawonogi krwiopijne (np. pchły), a do zakażenia może dojść różnymi drogami: przez skórę, pokarmowo, a rzadziej także drogą inhalacyjną.
Objawy tularemii u kota
Najbardziej typowe objawy, które pojawiają się u większości chorych kotów to:
- gorączka (często wysoka i o ostrym początku),
- apatia / silne osowienie,
- brak apetytu (anoreksja).
Jeżeli te objawy występują u kota wychodzącego, który poluje albo miał kleszcze, należy udać się z kotem do lekarza.
Inne objawy, jakie mogą wystąpić u kota to m.in.: powiększone węzły chłonne; owrzodzenia jamy ustnej / języka; odwodnienie; pogorszenie stanu ogólnego z dnia na dzień; czasem żółtaczka.
Diagnostyka
Diagnostyka tularemii u kotów opiera się na połączeniu wywiadu + badania klinicznego + badań laboratoryjnych potwierdzających obecność bakterii lub odpowiedź immunologiczną.
- WYWIAD – Lekarz weterynarii zaczyna od ustalenia, czy kot miał realną możliwość ekspozycji. Podejrzenie tularemii rośnie, gdy:
- kot jest wychodzący i polujący,
- miał kontakt z gryzoniami / królikiem / zającem,
- właściciel usuwał z kota kleszcze,
- pojawiły się nagle: gorączka + apatia + brak apetytu oraz powiększone węzły chłonne.
- BADANIE KLIICZNE – W badaniu lekarz szuka objawów typowych dla tularemii, np.:
- gorączki, apatii, anoreksji,
- powiększonych węzłów chłonnych,
- owrzodzeń jamy ustnej/języka,
- objawów uogólnienia zakażenia (odwodnienie, żółtaczka).
- BADANIE LABORATORYJNE – To etap „oceny stanu pacjenta” i wykrycia typowych odchyleń. W opisach przypadków pojawiały się m.in.:
- leukopenia/panleukopenia,
- trombocytopenia,
- zaburzenia wątrobowe, hiperbilirubinemia, bilirubinuria.
Tuleramię można potwierdzić za pomocą testu PCR bądź za pomocą badania serologicznego, gdy obecne są przeciwciała.
Jak leczyć kota z tularemią?
Leczenie tularemii u kota polega na szybkim wdrożeniu odpowiednio dobranej antybiotykoterapii oraz leczeniu wspomagającym (nawodnienie, kontrola gorączki, wsparcie żywieniowe):
- za lek pierwszego wyboru u kotów z tularemią uznaje się gentamycynę (szczególnie w cięższych przypadkach),
- w zależności od sytuacji klinicznej rozważa się również inne schematy leczenia, m.in. doksycyklinę lub fluorochinolony,
- istotne jest, aby leczenie było prowadzone odpowiednio długo i pod kontrolą, ponieważ przy niektórych antybiotykach opisywano ryzyko nawrotu (w oparciu o dane z medycyny człowieka).
Wspomagająco lekarz weterynarii może zalecić płynoterapię, kontrolę bólu, gorączki, monitorowanie parametrów krwi i wparcie żywieniowe, gdy kot odmawia jedzenia.
Jak zabezpieczyć kota przed tularemią?
Aby zabezpieczyć kota przed tularemią, przede wszystkim warto ograniczyć polowanie i swobodne wędrówki – szczególnie o świcie i wieczorem – ponieważ do zakażenia może dojść podczas gryzienia, zabawy zdobyczą albo po jej zjedzeniu.
Kluczowa jest również regularna profilaktyka przeciwkleszczowa oraz kontrola sierści po powrocie do domu, ponieważ kleszcze odgrywają istotną rolę w epidemiologii tej choroby.
W domu należy zachować zasady higieny: nie dotykać „zdobyczy” kota gołymi rękami, używać rękawiczek i myć ręce po kontakcie z wydzielinami lub ranami, ponieważ tularemia jest zoonozą.
Jeśli u kota wychodzącego pojawi się gorączka, apatia, brak apetytu, powiększone węzły chłonne lub ropnie, najlepiej szybko skonsultować się z lekarzem weterynarii.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy istnieje szczepionka na tularemię dla kotów?
Nie. Dla kotów nie ma dostępnej szczepionki przeciw tularemii, dlatego profilaktyka opiera się głównie na ograniczeniu polowania oraz skutecznej ochronie przed kleszczami i innymi pasożytami zewnętrznymi.
Czy kot może przechodzić tularemię bezobjawowo?
Tak, jest to możliwe. U części kotów zakażenie może przebiegać skąpoobjawowo lub subklinicznie, a jedyną wskazówką bywa dodatnia serologia (obecność przeciwciał), co sugeruje kontakt z patogenem bez typowego obrazu ciężkiej choroby.
Źródła naukowe
M. Pennisi, GUIDELINE for Francisella tularensis infection, https://www.abcdcatsvets.org/guideline-for-francisella-tularensis-infection/?pdf=5079 (dostęp: 12.01.2026).
J. Woods, M. Crystal, R. Morton, R. Panciera, Tularemia in two cats, https://avmajournals.avma.org/view/journals/javma/212/1/javma.1998.212.01.81.pdf (dostęp: 12.01.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
