Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Leptospiroza u psa
Wygenerowano AI dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Co to jest leptospiroza u psa?
Leptospiroza u psa to bakteryjna choroba zakaźna, wywoływana przez krętki z rodzaju Leptospira, które wnikają do organizmu przez błony śluzowe lub uszkodzoną skórę. Bakterie te szybko rozprzestrzeniają się z krwią po całym ciele, mogą uszkadzać nerki, wątrobę, naczynia krwionośne i płuca, a w ciężkich przypadkach prowadzić do niewydolności wielonarządowej.
Leptospiroza występuje na całym świecie, a jej częstość zależy od warunków środowiskowych — największe ryzyko notuje się tam, gdzie teren jest wilgotny, podmokły, popowodziowy lub z dużą populacją gryzoni. Co istotne, choroba nie dotyczy wyłącznie psów pracujących czy żyjących na zewnątrz — zakażają się także psy domowe, ponieważ Leptospira potrafi przetrwać w wodzie i glebie nawet kilka tygodni w sprzyjających warunkach.
Bakterie Leptospira potrafią przetrwać w wodzie nawet kilka miesięcy. Dlatego psy, które lubią kąpać się w stawach lub pić z kałuż, mają wyższe ryzyko zakażenia.
Jakie objawy daje leptospiroza?
Objawy leptospirozy u psa są zróżnicowane i wynikają z uszkodzenia narządów wewnętrznych przez bakterie Leptospira, obejmując najczęściej gorączkę, osłabienie, zaburzenia ze strony nerek i wątroby, objawy żołądkowo-jelitowe, zmiany w oddawaniu moczu oraz w ciężkich przypadkach symptomy krwotoczne i oddechowe.
Okres inkubacji bakterii u zwierząt może wynosić od 5 do 15 dni. Niektóre psy przechodzą chorobę bezobjawowo, a inne w postaci łagodnej bądź ciężkiej. Przebieg choroby zależy od cech osobniczych: wieku, odporności oraz rodzaju szczepu, jaki zaraził organizm.
Wyróżnia się 3 postaci leptospirozy u psów, dla których wskazać można pewne charakterystyczne objawy:
- Leptospiroza żółtaczkowa u psa
- Osłabienie
- Gorączka
- Brak apetytu
- Zapalenie spojówek
- Zażółcenie błon śluzowych, a następnie skóry (żółtaczka)
- Leptospiroza mocznicowa u psa
- Gorączka
- Bolesność okolicy lędźwiowej
- Wzmożone pragnienie
- Wybroczyny na błonach śluzowych
- Wymioty i biegunka
- Początkowo wielomocz, następnie skąpomocz i mocznica
- Niekiedy chroniczne zapalenie wątroby
- Leptospiroza posocznicowa (nadostra)
- Duszności na skutek zapalenia płuc i zwapnienia opłucnej
- Wybroczyny na wargach
- Może dojść do zapalenia opon mózgowych i mózgu
- Może dojść do zapalenie mięśnia sercowego
Mimo wyodrębnienia typów leptospirozy objawy kliniczne są zazwyczaj różnorodne – nie ma jednego objawu, który pozwoliłbym określić wystąpienie choroby.
Jak rozprzestrzenia się leptospiroza?
Głównymi nosicielami patogenów są gryzonie (myszy i szczury), u których nie występują objawy kliniczne. Gryzonie przenoszą tę chorobę głównie na zwierzęta gospodarskie: bydło, owce, świnie, konie, kozy, ale również na psy i koty.
Po przedostaniu się do środowiska bakterie mogą przetrwać tygodniami w wodzie, wilgotnej glebie i błocie, skąd trafiają do organizmu kolejnych psów przez błony śluzowe, skórę z mikrourazami lub podczas picia skażonej wody.
Jak psy zarażają się leptospirozą?
Psy zarażają się leptospirozą, gdy bakterie Leptospira przedostają się do organizmu przez błony śluzowe pyska, nosa, spojówek lub przez mikrourazy skóry. Najczęściej dochodzi do tego podczas picia, lizania lub wąchania skażonej wody, gleby albo podłoża zanieczyszczonego moczem zakażonych zwierząt (głównie gryzoni, ale też psów, kotów czy zwierząt gospodarskich).
Zakażenie jest możliwe również poprzez kontakt z krwią, mlekiem, moczem lub nasieniem chorego zwierzęcia, a rzadziej przez spożycie zakażonych tkanek czy zakażenie śródmaciczne szczeniąt w łonie matki.
Po wniknięciu do organizmu Leptospira szybko przemieszcza się z krwią po całym ciele, dzięki budowie spiralnej i rzęskom, które umożliwiają jej aktywny ruch w płynach ustrojowych. Gdy bakterie zasiedlą nerki, pies zaczyna je wydalać z moczem, stając się źródłem zakażenia dla innych zwierząt i ludzi — nawet zanim pojawią się wyraźne objawy.
Jakie psy są najbardziej narażone?
Na leptospirozę może zachorować każdy pies, niezależnie od wieku, rasy czy trybu życia, ale ryzyko wzrasta u zwierząt, które mają częstszy kontakt z wodą, glebą lub miejscami bytowania gryzoni — głównego rezerwuaru bakterii. Zakażenia częściej obserwuje się u psów dorosłych, psów pracujących i mieszkających na terenach wiejskich, choć przypadki u psów domowych, nawet tych niewychodzących poza osiedle, nie są rzadkością.
Najbardziej narażone są psy:
- polujące, myśliwskie i pracujące w terenie
- mieszkające na wsi lub w pobliżu gospodarstw i stawów
- przebywające w środowisku wilgotnym, podmokłym, popowodziowym
- korzystające z naturalnych zbiorników wodnych (stawy, rowy, rzeki)
- puszczane luzem bez nadzoru (kontakt z padliną, gryzoniami, kałużami)
Jednocześnie zagrożone są też psy miejskie, zwłaszcza te spacerujące po parkach, skwerach i terenach rekreacyjnych, gdzie przebywają szczury lub duża liczba innych psów. Bakterie Leptospira mogą przetrwać w kałużach i wilgotnej glebie nawet kilka tygodni, co sprawia, że nawet krótkie „zakropienie” nosa w kałuży potrafi być źródłem zakażenia.
Jak przebiega leczenie leptospirozy?
Leczenie leptospirozy u psa jest dwutorowe — obejmuje zarówno eliminację bakterii, jak i wsparcie uszkodzonych narządów. Terapia zwykle rozpoczyna się natychmiast po podejrzeniu choroby, bez czekania na ostateczne wyniki, ponieważ szybkie działanie znacząco poprawia rokowanie.
Leczenie przyczynowe (antybiotykoterapia)
- najczęściej stosowana jest doksycyklina (lek z wyboru), która zwalcza bakteriemię i ogranicza nosicielstwo
- we wczesnej fazie lub przy wymiotach stosuje się często penicyliny potasowe/prokainowe, a po stabilizacji przechodzi na doksycyklinę doustnie
- terapia trwa zwykle 14 dni lub dłużej, w zależności od odpowiedzi organizmu
Leczenie objawowe i wspomagające
- płynoterapia dożylna — wyrównanie odwodnienia, elektrolitów i wsparcie diurezy
- hepatoprotekcja i wsparcie nerek (preparaty osłonowe, dieta nerkowa/wątrobowa)
- leki przeciwwymiotne, witaminy z grupy B oraz, jeśli konieczne, leki wspierające krzepliwość
Zaawansowane metody leczenia (w ciężkich przypadkach)
- przetoczenie krwi lub osocza przy zaburzeniach krzepnięcia
- dializoterapia (hemodializa / dializa otrzewnowa), gdy nerki czasowo tracą wydolność
- wsparcie oddechowe przy zajęciu płuc (maski tlenowe, hospitalizacja)
Czy istnieje szczepienie dla psa na leptospirozę?
Szczepienie przeciwko leptospirozie jest podstawowym działaniem profilaktycznym. Pierwsze szczepienie, za pomocą szczepionek z 4 serotypami Leptospir, wykonuje się u szczeniąt w 9-12. tygodniu życia, kolejne po 3-4 tygodniach i następne raz do roku.
Szczepienia na leptospirozę zawierają się zwykle w szczepionkach skojarzeniowych z antygenami na parwowirozę, nosówkę, parainfluenzę i chorobę Rubartha.
Czas ochrony poszczepiennej wynosi zwykle od kilku miesięcy do roku w zależności od rodzaju i składu szczepionki.
Po wizytach w lasach, na działkach lub miejscach z gryzoniami umyj psu łapy i brzuch. To drobny zabieg, który obniża ryzyko zakażeń bakteryjnych.
Ile kosztuje leczenie leptospirozy u psa?
Łączny koszt leczenia może wynieść od 800–1500 zł przy lekkim przebiegu, a w ciężkich przypadkach nawet 3000–8000 zł (dializa + hospitalizacja).
Poniżej znajdziesz orientacyjne widełki cenowe, oparte na średnich stawkach z Polski (bez wskazywania konkretnych klinik).
| Etap leczenia / diagnostyki | Orientacyjny koszt |
|---|---|
| Wizyta + badanie kliniczne | 120–220 zł |
| Podstawowa diagnostyka krwi i moczu | 150–350 zł |
| Test PCR (krew/mocz) | 180–350 zł za próbkę |
| Test MAT (serologia) | 120–250 zł |
| Płynoterapia (dobowa) | 150–300 zł |
| Hospitalizacja (1 doba) | 200–600 zł |
| Leki, antybiotyki, suplementy | 100–300 zł |
| Transfuzja krwi/osocza | 400–800 zł |
| Dializa / hemodializa | od 900–2500 zł za zabieg |
Jak opiekować się psem po leczeniu?
Po zakończonym leczeniu leptospirozy pies potrzebuje okresu rekonwalescencji. Kluczowe są regularne kontrole krwi i moczu: pierwsza po 7–14 dniach od zakończenia leczenia, kolejna po 4–6 tygodniach, a następne co 3 miesiące przez pierwszy rok (gdy były zmiany narządowe), z oceną m.in. ALT, AST, ALP, bilirubiny, mocznika, kreatyniny i ewentualnych zmian w moczu.
W tym czasie warto stosować dietę kliniczną renal/hepatic, podawać mniejsze porcje 3–4 razy dziennie, unikać tłustych i ciężkostrawnych produktów, dbać o nawodnienie i konsultować ewentualne suplementy (np. B-complex, omega-3, hepatoprotektory).
Do aktywności wraca się stopniowo — najpierw krótkie spacery na smyczy, potem wydłużanie dystansu przez kolejne tygodnie, a pełne obciążenie dopiero po kontroli krwi.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy pies po przebytej leptospirozie może nadal zarażać?
Tak. Po zakończeniu leczenia część psów może jeszcze przez pewien czas wydalać bakterie z moczem, nawet jeśli nie ma już objawów. Dlatego zaleca się kontrolne badania moczu (czasem PCR) oraz unikanie kontaktu z kałużami i terenami, gdzie mogą przebywać inne zwierzęta. W tym okresie warto dbać o higienę i mycie rąk po spacerach.
Czy leptospiroza jest groźna dla człowieka?
Tak. Leptospiroza to choroba odzwierzęca (zoonoza), więc człowiek może się nią zarazić np. przez kontakt z moczem, krwią lub skażoną wodą. U wielu osób przebiega jak grypa, ale w ciężkich przypadkach może uszkadzać nerki, wątrobę i płuca, prowadząc nawet do zagrożenia życia. Ryzyko zakażenia jest większe u osób mających kontakt ze zwierzętami, w hodowlach, na terenach podmokłych lub podczas kąpieli w naturalnych zbiornikach wodnych. Regularne mycie rąk, unikanie kałuż oraz szczepienia psów znacząco zmniejszają ryzyko zachorowania.
Źródła naukowe
Ł. Adaszek, Leptospiroza psów, Uniwersytet Przyrodniczy Lublin, https://www.up.lublin.pl/files/weterynaria/epizootiologia/choroby-psow-kotow/leptospiroza.pdf (dostęp: 26.12.2025).
K. Boatrigh, Jak rozpoznać leptospirozę u psów, https://magwet.pl/wpd/40392,jak-rozpoznac-leptospiroze-u-psow?srsltid=AfmBOooKMjSHLmYqc5VEPmB6qcB9SndY-w-8R3ecTGrR5Ro92MuZFl4Y (dostęp: 26.12.2025).
M. Bowles, Leptospiroza psów – kiedy ją podejrzewać i jak leczyć? https://magwet.pl/wpd/18535,leptospiroza-psow-kiedy-ja-podejrzewac-i-jak-leczyc?srsltid=AfmBOoq0Iw3AjwvNVVhWQMNSpmhnajWRZ1qd-bvVPRKRFTzIuhLU1Hl0 (dostęp: 26.12.2025).
M. Czerwiński, Leptospiroza – dlaczego warto szczepić psy?!, https://www.veterynaria.pl/news/hodowcy-artykuly/leptospiroza-dlaczego-warto-szczepic-psy (dostęp: 26.12.2025).
Z. Gliński, K. Kostro, Leptospiroza – groźna choroba zwierząt i zoonoza, „Życie weterynaryjne” 2013, numer 88, s. 835-841.
E. Mikulska-Skupień, M. Szweda, Leptospiroza psów – choroba niedoceniana przez lekarzy weterynarii. Cz. II. Rozpoznanie, leczenie i zapobieganie, https://magwet.pl/17638,leptospiroza-psow-choroba-niedoceniana-przez-lekarzy-weterynarii-cz-ii-rozpoznanie-leczenie-i (dostęp: 26.12.2025).
R. Ruiz de Gopegui Fernandez, Choroby zakaźne psów, wyd. edra Urban&Partner, Wrocław 2017.
Główny Inspektorat Sanitarny, Leptospiroza, https://www.gov.pl/web/gis/leptospiroza (dostęp: 26.12.2025).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
