Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Kardiomiopatia przerostowa (HCM) u kota
Wygenerowano AI dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Czym jest Kardiomiopatia przerostowa u kota?
Kardiomiopatia przerostowa (HCM, hypertrophic cardiomyopathy) to najczęściej rozpoznawana choroba mięśnia sercowego u kotów. Polega na tym, że ściana serca (głównie lewej komory i przegrody międzykomorowej) stopniowo pogrubia się i traci elastyczność. To sprawia, że serce zaczyna pracować „na sztywno” — ma problem z prawidłowym rozkurczem i napełnianiem się krwią, przez co może dojść do zaburzeń hemodynamicznych oraz przeciążenia przedsionków.
U wielu kotów HCM rozwija się długo bezobjawowo (tzw. stadium przedkliniczne), ale część pacjentów trafia do lekarza dopiero w fazie ostrej — z powodu duszności, obrzęku płuc, płynu w jamie opłucnej albo zatoru tętniczego.
Wytyczne ACVIM dzielą przebieg choroby na stadia:
- A – koty predysponowane (np. rasy obciążone genetycznie),
- B1/B2 – koty z chorobą serca bez objawów (B2 = bardziej zaawansowane zmiany),
- C – koty objawowe (niewydolność serca, ATE),
- D – stadium oporne na leczenie.
jakie są pierwsze objawy kardiomiopatii przerostowej u kota?
To ważne: pierwsze objawy HCM często nie wyglądają jak „choroba serca”. Koty świetnie maskują osłabienie i same ograniczają aktywność, dlatego opiekun może długo nie zauważyć niczego niepokojącego.
Najczęściej spotykane wczesne objawy to:
- mniejsza aktywność, niechęć do zabawy,
- szybsze męczenie się,
- apatia, „dziwna spokojność”,
- chowanie się, niechęć do kontaktu,
- czasem gorszy apetyt.
Objawy bardziej typowe dla serca (często późniejsze) to:
- przyspieszony oddech (tachypnoe),
- duszność / utrudnione oddychanie,
- ciężki oddech „brzuchem”, pogorszenie tolerancji stresu.
W fazie ostrej w badaniu klinicznym często stwierdza się m.in. tachypnoe, duszność, blade błony śluzowe, trzeszczenia nad polami płucnymi, hipotermię oraz rytm cwałowy.
U części kotów występuje tzw. „occult HCM” – choroba jest obecna, ale serce w badaniu osłuchowym może brzmieć prawidłowo (bez szmeru). Dlatego jedynym pewnym sposobem wykrycia wczesnej HCM bywa echo serca, zwłaszcza u ras predysponowanych i kotów planowanych do zabiegów w znieczuleniu.
Przyczyny kardiomiopatii przerostowej u kota
HCM to choroba o złożonym podłożu — część przypadków ma tło genetyczne, część jest sporadyczna, a dodatkowo istnieje grupa kotów, u których obraz „HCM-podobny” może wynikać z innych chorób (tzw. fenotyp HCM do wykluczenia przy diagnostyce).
W praktyce przyczynę można ująć w 3 grupy:
- HCM pierwotna (najczęstsza)
To klasyczna HCM, gdzie dochodzi do pogrubienia mięśnia lewej komory bez uchwytnej przyczyny „zewnętrznej”.
- HCM o podłożu genetycznym
Wykazano genetyczne mutacje (szczególnie u wybranych ras) m.in. w genie MYBPC3 (Maine Coon – A31P; Ragdoll – R820W).
- Inne stany imitujące HCM (ważne do wykluczenia)
Zanim rozpozna się HCM, powinno się aktywnie wykluczyć inne powody przerostu lewej komory, np.:
- nadciśnienie,
- nadczynność tarczycy,
- inne przyczyny przeciążenia ciśnieniowego,
- przemijające pogrubienie mięśnia serca / obrzęk mięśnia sercowego,
- zapalenie mięśnia sercowego (np. toksoplazmoza),
- nacieczenia (np. chłoniak).
Jakie koty są narażone na kardiomiopatie prerostową?
CM może wystąpić u każdego kota (również dachowca), ale predyspozycje rasowe są dobrze znane. W materiałach wskazano m.in. takie rasy obciążone ryzykiem:
- Maine Coon
- Ragdoll
- Sphynx
- Chartreux
- British Shorthair
- Norwegian Forest Cat
- Persian
- oraz koty domowe krótkowłose (DSH).
U niektórych ras kotów opisano mutacje genetyczne związane z HCM (np. w genie MYBPC3), ale ujemny test genetyczny nie wyklucza choroby. To dlatego, że HCM może być wieloczynnikowa i nie wszystkie warianty genów są jeszcze poznane – w praktyce test jest wskazówką, a nie „wyrokiem”.
Diagnostyka HCM u kota – jak lekarz potwierdza chorobę?
Kardiomiopatię przerostową u kota potwierdza się przede wszystkim w badaniu echo serca (USG serca).
Ponieważ kardiomiopatia przerostowa bardzo często przez długi czas nie daje typowych objawów, samo osłuchiwanie serca nie wystarcza do postawienia diagnozy. Lekarz zaczyna od badania klinicznego i oceny oddechu, jednak kluczowe jest wykonanie echokardiografii, która pozwala zobaczyć pogrubienie ścian lewej komory, ocenić funkcję rozkurczową oraz wielkość lewego przedsionka. To ważne, bo powiększenie przedsionka zwiększa ryzyko zakrzepów i zatorów. U kotów z dusznością dodatkowo wykonuje się RTG klatki piersiowej, aby wykryć obrzęk płuc lub płyn w jamie opłucnej. EKG służy głównie do oceny arytmii, natomiast badania krwi (np. NT-proBNP) mogą wspierać diagnostykę i różnicować przyczyny duszności, ale nie zastępują echo serca.
Jak leczyć kota z kardiomiopatią przerostową?
HCM u kota nie da się wyleczyć całkowicie, ale da się skutecznie kontrolować jej przebieg i objawy.
Terapia zależy od stadium choroby: część kotów ma zmiany w sercu, ale przez długi czas nie wykazuje objawów i wtedy kluczowe są regularne kontrole kardiologiczne oraz monitorowanie zmian w echo serca. U pacjentów z większym ryzykiem powikłań lekarz może wdrożyć leczenie ograniczające możliwość tworzenia zakrzepów, ponieważ HCM zwiększa ryzyko zatoru tętniczego. Gdy pojawia się niewydolność serca (np. duszność, obrzęk płuc, płyn w klatce piersiowej), leczenie staje się pilne: często potrzebna jest tlenoterapia, leki odwadniające oraz stabilizacja krążeniowo-oddechowa. U niektórych kotów występują też zaburzenia rytmu serca, które wymagają osobnego podejścia. Rokowanie bywa bardzo różne — wiele kotów żyje latami w stabilnym stanie, ale u części dochodzi do ostrych zaostrzeń i groźnych powikłań.
Jak karmić kota z kardiomiopatią przerostową?
Kota z kardiomiopatią przerostową warto karmić tak, aby odciążyć układ krążenia i utrzymać prawidłową masę ciała. Najlepszą bazą jest pełnoporcjowa karma mokra, ponieważ poprawia nawodnienie i zwykle jest bardziej aromatyczna, co ma znaczenie, gdy apetyt spada.
W praktyce lepiej podawać 3–5 mniejszych posiłków dziennie niż jeden duży, a karmienie powinno odbywać się w spokojnym miejscu, bez stresu.
Bardzo ważna jest kontrola wagi – nadwaga zwiększa obciążenie serca i utrudnia oddychanie.
Unikaj dokarmiania jedzeniem dla ludzi, zwłaszcza słonych produktów (wędliny, sery), ponieważ nadmiar sodu może pogarszać stan kota.
Co z suplementami?
Suplementy mogą wspierać organizm kota z HCM, ale nie zastąpią leczenia i nie powinny być wprowadzane „w ciemno”. Najczęściej rozważa się kwasy omega-3 (EPA i DHA), które mogą działać przeciwzapalnie i wspierać pracę serca. Czasem spotyka się także L-karnitynę lub koenzym Q10 jako suplementację wspomagającą, jednak ich skuteczność bywa zależna od konkretnego przypadku.
Opieka domowa przy HCM – co realnie może zrobić opiekun?
Najważniejsze w domu jest kontrolowanie oddechu kota i szybka reakcja na objawy alarmowe.
Koty z HCM często nie sygnalizują choroby wprost, dlatego opiekun powinien obserwować subtelne zmiany: mniejszą aktywność, chowanie się, szybsze męczenie czy wzrost częstości oddechów w spoczynku. Najlepszą metodą monitoringu jest liczenie oddechów, gdy kot śpi — regularny wzrost może wskazywać na rozwijającą się niewydolność serca i wymaga pilnego kontaktu z weterynarzem. W codziennym życiu ważne jest też minimalizowanie stresu i utrzymywanie rutyny, bo stres może pogarszać tolerancję wysiłku i nasilać objawy. Duże znaczenie ma kontrola masy ciała oraz dobranie odpowiedniej diety ustalonej z lekarzem, zwłaszcza jeśli kot przyjmuje leki. Opiekun musi znać objawy zagrożenia życia, takie jak duszność, oddychanie z otwartym pyskiem czy nagły niedowład tylnych łap z bólem (podejrzenie zatoru).
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy HCM u kota zawsze jest chorobą genetyczną?
Nie zawsze. U części kotów (zwłaszcza w rasach predysponowanych) choroba ma tło dziedziczne, ale HCM może też wystąpić sporadycznie. Dodatkowo istnieją stany, które mogą naśladować HCM (np. nadciśnienie czy nadczynność tarczycy), dlatego lekarz często najpierw różnicuje przyczyny przerostu mięśnia sercowego.
Czy brak szmeru serca oznacza, że kot nie ma HCM?
Nie. U wielu kotów z wczesną lub „ukrytą” postacią HCM osłuchiwanie może nie wykazać szmeru. Szmer bywa zmienny (nasila się np. przy stresie), a czasem w ogóle nie występuje. Dlatego echo serca jest najpewniejszym badaniem potwierdzającym lub wykluczającym HCM.
Jakie objawy powinny skłonić do natychmiastowej wizyty u weterynarza?
Najpilniejsze są: duszność, oddychanie z otwartym pyskiem, sinienie dziąseł/języka, omdlenie oraz nagły silny ból i niedowład tylnych łap (możliwy zator tętniczy). W takich przypadkach nie czekaj — jedź do lecznicy całodobowej, bo w HCM czas ma kluczowe znaczenie.
Źródła naukowe
K. Burns, Feline Hypertrophic Cardiomyopathy and the Role of Nutrition, https://todaysveterinarynurse.com/wp-content/uploads/sites/3/2022/09/TVN-2022-04_Feline_Hypertrophic_Cardiomyopathy.pdf (dostęp: 11.01.2026).
J. Dukes-McEwan, Everything you would like to know about Feline Hypertrophic Cardiomyopathy (HCM): Reasons for Hope Part 1: Preclinical Presentation, https://livrepository.liverpool.ac.uk/3158489/1/download%20via%20WHOVA%20ISFM.pdf (dostęp: 11.01.2026).
F. Gaia de Sousa i inni, Clinical-Diagnostic and Therapeutic Advances in Feline Hypertrophic Cardiomyopathy, https://www.mdpi.com/2306-7381/12/3/289 (dostęp: 11.01.2026).
J. Gach i inni, Kardiomiopatia przerostowa u kotów – faza ostra wraz z powikłaniami tej choroby w kontekście najnowszych doniesień, https://dlaspecjalistow.pl/pl/p/file/d174037e6fc5949fe25a81708c7b61f8/str_13-16.pdf (dostęp: 11.01.2026).
R. Sapierzyński, O. Szaluś, M. Wojtczak, Kardiomiopatia przerostowa u kotów – diagnostyka morfologiczna, https://zycie-weterynaryjne.pl/wp-content/uploads/2023/12/ZW-01-2017-06.pdf
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
