Choroby skóry u kota
Image by Freepik
W artykule przeczytasz
Jakie funkcje pełni skóra kota?
Skóra kota to nie tylko „okrycie” ciała, ale aktywny narząd, który codziennie pracuje na rzecz zdrowia całego organizmu. Tworzy barierę ochronną przed urazami, pasożytami, bakteriami, grzybami oraz czynnikami środowiskowymi, takimi jak chłód, wysoka temperatura czy promieniowanie UV. Odpowiada też za termoregulację – pomaga utrzymać stabilną temperaturę ciała, a dzięki gruczołom i prawidłowej strukturze naskórka wspiera utrzymanie właściwego nawilżenia skóry.
Kocia skóra bierze udział w utrzymaniu homeostazy, czyli równowagi wewnętrznej organizmu. Umożliwia odbieranie bodźców zewnętrznych, pomaga w regulacji gospodarki tłuszczowej i wodno-elektrolitowej, a jej kondycja mocno zależy od ogólnego stanu zdrowia kota. Zaburzenia pracy skóry – np. osłabienie bariery naskórkowej, stany zapalne czy niewłaściwa pielęgnacja – mogą prowadzić do rozwoju chorób dermatologicznych lub być pierwszym sygnałem poważniejszych problemów ogólnoustrojowych.
Jakie są objawy chorób skóry u kotów?
Choroby skóry u kotów potrafią wyglądać bardzo różnie, bo kocia skóra reaguje na większość schorzeń w podobny sposób — niezależnie od tego, czy problemem są alergie, pasożyty, infekcje, zaburzenia hormonalne czy choroby ogólnoustrojowe. Właśnie dlatego tak ważne jest obserwowanie każdego odstępstwa od normy.
Najczęstsze objawy chorób skóry u kotów to świąd i widoczne oznaki dyskomfortu: drapanie, intensywne lizanie, wygryzanie sierści czy potrząsanie głową. Często pojawiają się też wyłysienia (zwłaszcza symetryczne), zaczerwienienie skóry, strupy, grudki lub ranki. U wielu kotów widoczne jest matowienie sierści, łamliwość włosa, łuszczenie się skóry, a w bardziej zaawansowanych przypadkach także obrzęk, krosty, nadżerki czy krwawienie.
Warto pamiętać, że koty bardzo często wylizują się zamiast się drapać, dlatego świąd może być łatwy do przeoczenia. Jeśli zauważysz nagłe wyłysienia, tłustą lub odwrotnie — przesuszoną sierść, strupy na głowie czy szyi, zmiany na wargach albo intensywne lizanie brzucha i łap, to wyraźny sygnał, że skóra kota wymaga diagnostyki.
Gdzie najczęściej występują zmiany skórne u kota?
Zmiany skórne u kotów pojawiają się zwykle w kilku charakterystycznych miejscach. Najczęściej dotyczą głowy i szyi – to tam widzimy strupy, zaczerwienienie, owrzodzenia czy objawy intensywnego drapania. Często spotykane są też wyłysienia na brzuchu, bokach i udach, które wynikają z nadmiernego wylizywania. Zmiany alergiczne oraz pasożytnicze mogą pojawiać się na grzbiecie i nasadzie ogona, a infekcje bakteryjne i drożdżakowe często obejmują brodę, szyję i pachwiny.
Jeśli pojawiają się krosty, grudki, strupy lub nagłe ogniska łysienia w tych lokalizacjach, to zwykle sygnał, że kot zmaga się z alergią, infekcją lub pasożytami i wymaga diagnostyki dermatologicznej.
Jak diagnozuje się choroby skóry u kota?
Diagnostyka chorób skóry u kota opiera się na połączeniu dokładnego wywiadu, badania klinicznego i prostych testów dermatologicznych. Lekarz weterynarii najpierw sprawdza, kiedy pojawiły się objawy, czy kot się drapie, wylizuje lub wygryza sierść, a także czy w środowisku mogły pojawić się pasożyty, nowe pokarmy albo stres. Następnie ocenia rozmieszczenie zmian skórnych, bo ich lokalizacja często podpowiada przyczynę problemu.
W kolejnym kroku wykonuje się podstawowe badania:
- zeskrobiny skóry,
- trichogram (ocena włosów),
- cytologię,
- badanie w kierunku grzybicy,
- ototoskopię, jeśli zmiany obejmują uszy.
Złotym standardem jest odrobaczenie kota i zabezpieczenie przeciw pasożytom zewnętrznym. W przypadku podejrzenia alergii może zalecić dietę eliminacyjną. Gdy objawy są nietypowe lub przewlekłe, pomocne bywają biopsja skóry, badania krwi oraz diagnostyka chorób ogólnoustrojowych. Dzięki takiemu etapowemu podejściu można precyzyjnie ustalić przyczynę problemu i dobrać skuteczne leczenie.
Szukasz karmy dla kota alergika?
Reklama
Kliknij i sprawdź: Karma mokra dla kota VET RESPONSE HYPOALLERGENIC kaczka
Najważniejsze przyczyny chorób skóry u kota
Choroby skóry u kotów mogą wynikać zarówno z czynników zewnętrznych (pasożyty, alergeny, zakażenia), jak i wewnętrznych (choroby ogólnoustrojowe, zaburzenia odporności, problemy hormonalne czy stres). Kocia skóra reaguje zwykle według kilku typowych „wzorów”, dlatego identyczne objawy mogą mieć różne przyczyny — od alergii, przez infekcje, aż po choroby narządów wewnętrznych. Najczęściej źródłem problemów są: alergie (pchły, pokarm, środowisko), pasożyty, infekcje bakteryjne i drożdżakowe, dermatofitozy, zaburzenia pielęgnacji, stres oraz choroby przewlekłe wpływające na jakość skóry i sierści.
Choroby skóry wywołane przez pasożyty
Pasożyty zewnętrzne są jedną z najczęstszych przyczyn świądu u kotów. Do najważniejszych należą: pchły (najbardziej istotne dermatologicznie), Cheyletiella, Notoedres cati, Otodectes cynotis, Demodex cati i Demodex gatoi oraz larwy Neotrombicula.
- Alergiczne pchle zapalenie skóry (FAD) to najczęstsza pasożytnicza dermatoza kotów. Nieliczne ukąszenia mogą wywołać silne swędzenie, gródki z krostami, symetryczne wyłysienia czy nawet owrzodzenie górnej wargi.
- Notoedres cati (świerzb koci) powoduje bardzo intensywny świąd, charakterystyczne strupy na brzegach uszu i szybkie szerzenie się zmian na głowę i szyję.
- Otodectes cynotis (roztocza uszne) wywołują ciemnobrązową wydzielinę w uszach i często powodują świąd głowy i szyi.
- Demodex gatoi jest zakaźny i może powodować skrajny świąd nawet u kotów bez zaburzeń odporności, podczas gdy Demodex cati pojawia się głównie przy chorobach ogólnoustrojowych (FIV, FeLV, cukrzyca, hiperadrenokortycyzm lub stosowanie sterydów).
Objawy pasożytnicze to przede wszystkim: świąd, strupy, zadrapania, wygryzanie sierści, zaczerwienienie i ogniska alopecji. Leczenie polega na zastosowaniu pełnej profilaktyki przeciwpasożytniczej u wszystkich zwierząt w domu, a w przypadku demodekozy – na leczeniu przyczynowym choroby podstawowej.
Choroby skóry wywołane przez bakterie
Infekcje bakteryjne u kotów pojawiają się zwykle wtórnie — najczęściej to efekt alergii, pasożytów, zaburzeń odporności lub uszkodzenia bariery skórnej. Najczęstsze postacie bakteryjne to:
- powierzchowna piodermia (grudki, strupy, zaczerwienienie, grudki z krostami),
- ropne zmiany na twarzy i szyi, często przy alergiach,
- głębokie zakażenia, choć te u kotów są rzadsze.
U kotów infekcje bakteryjne często nie tworzą klasycznych „krost” jak u psów — zamiast tego widać wyłysienia, strupy, grudki i zgrubienia skóry. Wtórna piodermia może także towarzyszyć zakażeniom Malassezia. Leczenie obejmuje cytologię w celu potwierdzenia rozpoznania, terapię miejscową, a w cięższych przypadkach antybiotykoterapię dobraną przez lekarza.
Choroby skóry wywołane przez grzyby
Choroby grzybicze kotów wywoływane są przez 40 różnych grzybów. Za większość, bo aż 95% dermatofitoz u kotów odpowiedzialny jest Microsporum canis. Grzyb ten ma zdolność wykorzystywania keratyny jako jedynego źródła odżywczego i może się przenieść ze skóry na pazury i włosy. Jego zarodniki są bardzo odporne na działanie czynników zewnętrznych i mogą przetrwać w otoczeniu kota (w złuszczonym naskórku, na włosach) od roku do niemal 5 lat. Jedynie duża wilgotność i temperatura wynosząca około 100 st. C szybko go niszczy.
Grzyb Microsporum canis jest typowym dermatofitem zoofilnym, a więc atakuje przede wszystkim zwierzęta, najczęściej koty i przenosi się na ludzi. Okolicznościami sprzyjającymi grzybicy u kotów są wystawy, kontakty w celu krycia, wprowadzanie nowych zwierząt do hodowli czy pobyt w schronisku. Inną chorobą o podłożu grzybiczym jest liszaj u kota, kandydoza, malasezjoza czy rodotoruloza.
Choroby skóry wywołane przez wirusy
Wirusy mogą bezpośrednio powodować zmiany skórne lub jedynie predysponować kota do wtórnych zakażeń. Najczęstsze wirusy dermatologiczne u kotów to:
- FHV-1 (herpeswirus) — może wywołać owrzodzenia i strupy na pysku, zapalenie skóry twarzy.
- FCV (kaliciwirus) — zmiany nadżerkowe w jamie ustnej, czasem skórne owrzodzenia.
- FeLV — może powodować nowotwory skóry, immunosupresję i wtórne infekcje.
- FIV — predysponuje do przewlekłych infekcji, w tym bakteryjnych i drożdżakowych.
- Poxvirus (ospy kotów) — grudki, guzki i owrzodzenia, często na głowie, szyi i kończynach.
Warto dodać, że wirusy najczęściej nie są jedyną przyczyną zmian skórnych — często wpływają na osłabienie odporności, co prowadzi do problemów bakteryjnych, drożdżakowych lub pasożytniczych.
Image by wirestock on Freepik
Co zrobić, gdy zauważysz problemy skórne u kota?
Gdy tylko zauważysz świąd, wyłysienia, strupy lub inne niepokojące zmiany, najlepiej jak najszybciej umówić wizytę u lekarza weterynarii. Specjalista przeprowadzi dokładne badanie, dobierze odpowiednie testy i ustali, co jest przyczyną problemu — a to kluczowe, bo różne choroby skóry u kotów mogą wyglądać podobnie, ale wymagają zupełnie innego leczenia.
Unikaj samodzielnego podawania leków czy preparatów „na oko”. Produkty przeznaczone dla psów czy ludzi mogą być dla kota niebezpieczne, a niektóre substancje nawet toksyczne.
Warto też zadbać o profilaktykę: regularne zabezpieczanie kota przeciw pchłom i innym pasożytom, dbanie o higienę, odpowiednią dietę oraz komfortowe warunki życia. Dzięki temu możesz zmniejszyć ryzyko nawrotów i szybciej wychwycić pierwsze sygnały, że skóra kota wymaga wsparcia.
FAQ – pytania i odpowiedzi
Czy choroby skóry u kota mogą być zaraźliwe dla ludzi?
Tak, ale tylko niektóre. Najczęściej dotyczy to grzybicy (dermatofitozy), którą kot może przekazać człowiekowi poprzez kontakt ze skórą lub sierścią. Ryzyko jest większe u dzieci, seniorów i osób z obniżoną odpornością. Większość pozostałych chorób skóry u kotów nie przenosi się na ludzi, ale zawsze warto skonsultować nowe zmiany z lekarzem weterynarii.
Kiedy zmiany skórne u kota są powodem do pilnej wizyty u lekarza weterynarii?
Natychmiastowa konsultacja jest konieczna, jeśli pojawia się silny świąd, szybkie wyłysienia, krwawiące rany, pęcherze, rozległe strupy, ropnie, nagły obrzęk, a także gdy kot jest apatyczny, gorączkuje lub przestaje jeść. Alarmujące są też zmiany w okolicy pyska, oczu, uszu i łap, bo tam najszybciej dochodzi do powikłań.
Czy domowe sposoby pomagają na problemy skórne u kotów?
Domowe sposoby zwykle nie rozwiązują problemu, a często mogą go pogorszyć. Preparaty „ludzkie” lub „dla psów” bywają dla kota toksyczne. Domowe działania warto ograniczyć do podstaw: delikatnej higieny, usuwania strupków ciepłą wodą, wymiany misek na ceramiczne czy poprawy jakości powietrza w domu. O właściwe leczenie zawsze powinien zadbać weterynarz.
Jak odróżnić alergię od grzybicy u kota?
Alergie częściej powodują świąd, wygryzanie sierści, zaczerwienienie skóry i symetryczne wyłysienia. Grzybica natomiast daje bardziej okrągłe ogniska łysienia, ułamany włos, łupież i szary nalot. Wygląd zmian bywa jednak mylący — dlatego jedynym pewnym sposobem jest badanie u weterynarza, np. cytologia, trichogram lub testy pod kątem grzybicy.
Czy kot musi być zabezpieczony przeciw pchłom, jeśli nie wychodzi z domu?
Tak. Koty niewychodzące również mogą mieć pchły — pasożyty mogą zostać przyniesione na ubraniach, butach lub przez inne zwierzęta. Co więcej, nawet pojedyncze ugryzienie może wywołać alergiczne pchle zapalenie skóry, jedną z najczęstszych chorób dermatologicznych u kotów. Regularna profilaktyka to podstawa.
Źródła
Feline dermatology, https://www.zora.uzh.ch/server/api/core/bitstreams/a4ee4821-d2a5-4101-a8ec-4ebb0fe7aa91/content?trackerId=4b60b3311227d58c (dostęp: 15.11.2025).
T. Frymus, Wirusowe, bakteryjne, grzybicze i prionowe choroby kotów, Oficyna Wydawnicza Fundament, Warszawa 2019.
R. Halliwell i inni, Feline allergic diseases: introduction and proposed nomenclature, https://www.avve.us/academia/wp-content/uploads/2021/03/Feline-allergic-diseases-introduction-and-proposed.pdf (dostęp: 15.11.2025).
S. Paterson, Choroby skóry kotów, Wydawnictwo SIMA WLW, Warszawa 2004.
R. Spangenberg, Choroby kotów, Oficyna Wydawnicza Jerzy Mostowski, Bydgoszcz 2004.
L. Vogelnest, Skin as a marker of general feline health: Cutaneous manifestations of systemic disease, https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1098612X17723246 (dostęp: 15.11.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
