Chora wątroba u psa
pixabay.com/photos/domestic-animal-dog-vizsla-5173354/
W artykule przeczytasz
Zweryfikowane przez eksperta
Jakie funkcje spełnia wątroba?
Wątroba to największy gruczoł w organizmie psa i prawdziwe centrum dowodzenia metabolizmem. Jej głównym zadaniem jest oczyszczanie krwi z toksyn, leków i produktów przemiany materii, ale to dopiero początek listy.
Wątroba psa:
- reguluje metabolizm węglowodanów, tłuszczów i białek – zamienia składniki pokarmowe w energię, magazynuje glikogen i przekształca amoniak w mocznik,
- produkuje żółć, niezbędną do trawienia tłuszczów i wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K),
- magazynuje witaminy i mikroelementy, m.in. żelazo, miedź i witaminy z grupy B,
- bierze udział w krwiotworzeniu – usuwa zużyte erytrocyty i leukocyty, a w pewnych warunkach potrafi nawet wytwarzać nowe komórki krwi,
- neutralizuje hormony i leki, utrzymując równowagę hormonalną i chroniąc organizm przed toksycznymi metabolitami.
Szukasz karmy dla psa z chorą wątrobą?
Reklama
Kliknij i sprawdź: Karma weterynaryjna sucha dla psa VET RESPONSE GASTROINTESTINAL
Jaką chorobę wątroby może mieć pies?
Wątroba to niezwykle ważny narząd, dlatego każda jej choroba odbija się na całym organizmie. U psów najczęściej diagnozuje się zapalenia, niewydolność oraz zaburzenia związane z odkładaniem tłuszczu lub miedzi.
Do typowych schorzeń należą:
Zapalenie wątroby u psa
To najczęstsza choroba wątroby, obejmująca różne postacie:
- Reaktywne zapalenie wątroby – pojawia się jako efekt innych stanów zapalnych (np. trzustki, jelit czy dróg żółciowych).
- Ostre zapalenie wątroby (acute hepatitis) – może być wywołane infekcjami wirusowymi (np. CAV-1), bakteriami (Leptospira spp.) lub toksynami (leki, grzyby, ksylitol). Objawy pojawiają się nagle – pies wymiotuje, traci apetyt, staje się apatyczny.
- Przewlekłe zapalenie wątroby (chronic hepatitis) – rozwija się powoli, często bezobjawowo przez miesiące. Występuje częściej u ras predysponowanych, takich jak doberman, labrador retriever, cocker spaniel, Bedlington terrier czy West Highland white terrier. Z czasem prowadzi do włóknienia i marskości.
Stłuszczenie wątroby
Dochodzi do gromadzenia tłuszczu w hepatocytach, co zaburza pracę całego narządu. Może towarzyszyć otyłości, cukrzycy, chorobom trzustki lub niedożywieniu.
Niewydolność wątroby
Występuje, gdy zniszczona tkanka wątrobowa nie jest w stanie pełnić swoich funkcji. Objawia się żółtaczką, osłabieniem, wymiotami i zaburzeniami neurologicznymi (encefalopatia wątrobowa).
Marskość wątroby
To końcowe stadium przewlekłych zapaleń – wątroba twardnieje, kurczy się i przestaje się regenerować. Występuje wodobrzusze, spadek apetytu, utrata masy ciała i problemy z krzepnięciem krwi.
Zespolenie wrotno-oboczne
Wrodzona lub nabyta wada naczyniowa, w której krew omija wątrobę i nie jest oczyszczana z toksyn. W efekcie pojawiają się objawy neurologiczne, ospałość i spowolnienie wzrostu.
Encefalopatia wątrobowa u psa
To jedno z najpoważniejszych powikłań chorób wątroby. Kiedy narząd przestaje usuwać amoniak z krwi, toksyna trafia do mózgu i zaczyna uszkadzać neurony.
Typowe objawy to:
- otępienie, dezorientacja,
- nagłe pobudzenie lub apatia,
- drgawki i napady padaczki,
- senność lub utrata przytomności.
Jakie objawy może mieć pies z chorą wątrobą?
Chora wątroba u psa często przez długi czas nie daje wyraźnych objawów. Dopiero gdy jej funkcje są poważnie zaburzone, pojawiają się symptomy widoczne dla opiekuna. Mogą one dotyczyć układu pokarmowego, nerwowego i ogólnej kondycji zwierzęcia.
Objawy ze strony układu pokarmowego:
- wymioty i biegunka,
- brak apetytu lub całkowita niechęć do jedzenia,
- spadek masy ciała,
- wzdęcia i powiększony obrys brzucha (tzw. wodobrzusze).
Objawy ogólne:
- apatia i osłabienie,
- powiększona wątroba (wyczuwalna przy badaniu),
- żółtaczka (zażółcenie skóry, dziąseł i białek oczu),
- ciemny mocz i jasny, szary kał,
- obrzęki, skłonność do krwawień, siniaki,
- wzmożone pragnienie (polidypsja).
Objawy neurologiczne (encefalopatia wątrobowa):
- zmiany zachowania (dezorientacja, otępienie),
- drgawki i tiki,
- zaburzenia równowagi,
- senność, a w ciężkich przypadkach – śpiączkę.
Co może być przyczyną chorej wątroby u psa?
Przyczyny chorób wątroby u psów są bardzo zróżnicowane — od zatruć i infekcji, po czynniki genetyczne i błędy żywieniowe. Wątroba reaguje na każdy stan, który zaburza metabolizm lub wprowadza do organizmu toksyny.
Do najczęstszych przyczyn chorej wątroby u psa zalicza się:
Zatrucia i działanie toksyn
Wątroba jako główny „filtr” organizmu jest narażona na kontakt z substancjami toksycznymi.
Szkodliwe działanie mogą wywołać:
- leki stosowane bez nadzoru weterynarza (np. karprofen, fenobarbital, paracetamol, amiodaron),
- ksylitol, alkohol, pestycydy, metale ciężkie, trutki na gryzonie,
- zatrucia pokarmowe – spleśniała karma, grzyby, cebula, czosnek czy awokado.
Infekcje wirusowe i bakteryjne
Niektóre choroby zakaźne bezpośrednio atakują wątrobę:
- adenowirus typu 1 – wywołuje zakaźne zapalenie wątroby psów,
- Leptospira spp. – bakteria odpowiedzialna za leptospirozę, która uszkadza zarówno wątrobę, jak i nerki,
- inne infekcje (np. Toxoplasma gondii, Clostridium piliforme) mogą również prowadzić do zmian wątrobowych.
Czynniki genetyczne i wrodzone
Niektóre rasy psów mają predyspozycje do zaburzeń metabolizmu miedzi, co powoduje jej odkładanie w wątrobie i stopniowe niszczenie komórek.
Dotyczy to m.in. Bedlington terrierów, Dobermanów, Labradorów, Skye terrierów, West Highland white terrierów i Cocker spanieli.
U młodych psów przyczyną może być także wrodzone zespolenie wrotno-oboczne (shunt) – wada naczyniowa, przez którą krew omija wątrobę i nie jest oczyszczana.
Czynniki dietetyczne i metaboliczne
Nieprawidłowe żywienie również może obciążać wątrobę.
Do ryzyka zalicza się:
- otyłość i dieta z nadmiarem tłuszczu,
- niedobory witamin z grupy B, E, cynku i selenu,
- długotrwałe głodówki lub gwałtowne zmiany diety,
- zaburzenia hormonalne, takie jak zespół Cushinga czy cukrzyca.
Jak diagnozuje się choroby wątroby u psa?
Diagnoza chorób wątroby opiera się na badaniu klinicznym, analizie krwi i badaniach obrazowych. Już samo powiększenie wątroby i nieprawidłowy wynik jednego z enzymów może wskazywać na zaburzenia pracy tego narządu.
Badanie kliniczne
Weterynarz ocenia wielkość, kształt i bolesność wątroby poprzez omacanie jamy brzusznej. W razie potrzeby wykonuje USG lub RTG.
Badania krwi
Do oceny funkcji wątroby u psa wykorzystuje się zestaw testów biochemicznych:
- ALT (Alat) – najważniejszy i najbardziej specyficzny wskaźnik uszkodzenia komórek wątroby.
- AST – enzym mniej specyficzny, interpretowany razem z ALT.
- ALP – fosfataza zasadowa, rośnie m.in. przy zastoju żółci i chorobach dróg żółciowych.
- GGT – wskazuje na problemy z wątrobą lub pęcherzykiem żółciowym.
- Bilirubina – jej wzrost prowadzi do żółtaczki, ale może też towarzyszyć anemii hemolitycznej.
- GLDH – wrażliwy marker ostrego lub przewlekłego zapalenia oraz toksycznych uszkodzeń wątroby.
Jak długo regeneruje się wątroba u psa?
Wątroba ma wyjątkową zdolność do samoregeneracji – jako jeden z nielicznych narządów potrafi odbudowywać swoje komórki (hepatocyty). To dlatego nawet po poważnym uszkodzeniu może częściowo odzyskać pełną sprawność.
Na co dzień wątroba psa jest narażona na działanie toksyn, leków i produktów przemiany materii, dlatego procesy naprawcze zachodzą w niej nieustannie. Dzięki dużej rezerwie funkcjonalnej organizm długo radzi sobie z obciążeniem, a objawy choroby pojawiają się dopiero, gdy zniszczonych zostanie około 70–80% miąższu wątroby.
Leczenie chorej wątroby u psa
Sposób leczenia chorej wątroby u psa zależy od zdiagnozowanej jednostki chorobowej. Szczegółowe opisy chorób i sposób leczenia przedstawiamy w poradniku: choroby wątroby u psa.
Jednocześnie warto przywołać często występujące zapalenie wątroby u psa.
Leczenie ostrego zapalenia wątroby zależy od czynnika, który je wywołał.
Stosuje się zwykle antybiotyki o małej toksyczności, dożylne wlewy dekstrozy i glukozy, witaminy z grupy B i C, metioninę (1-2 tabl. Co 6 godzin), cholinę (1-2 kaps, 3 x dziennie) dla średniej wielkości psa. Przy wyraźnych objawach uszkodzenia wątroby podaje się Encorton w dawce 1 mg na 1 kg m.c. 2 x dziennie; Cocarboxylazę 1-2 x dziennie po 50 mg podskórnie lub dożylnie. Niekiedy stosuje się doustnie lub dożylnie preparat Essentiale w dawce 1-3 kapsułki na psa o masie 20-25 kg1. W niektórych przypadkach lekarz może również zalecić hepatil dla psa.
W przypadku uszkodzenia wątroby metalami ciężkimi podaje się BAL w dawce 5 mg na 1 kg m.c. 4 razy na dobę przez 1-2 dni, a następnie 1 raz dziennie przez 5 dni2.
W leczeniu zapalenia wątroby w okresie rekonwalescencji bardzo ważne jest żywienie, które powinno nie obciążać dodatkowo wątroby.
Jak karmić psa z chorą wątrobą?
Pies z chorą wątrobą wymaga diety lekkostrawnej, ubogiej w tłuszcz i dobrze zbilansowanej pod względem białka. Celem takiego żywienia jest odciążenie wątroby, ograniczenie produkcji toksyn (zwłaszcza amoniaku) i wspieranie regeneracji komórek wątrobowych.
Najlepiej sprawdzają się specjalistyczne karmy weterynaryjne typu “hepatic” lub indywidualnie dobrana dieta domowa opracowana przez dietetyka. Kluczowe zasady to:
- umiarkowana ilość białka o wysokiej jakości biologicznej (np. jaja, chude mięso drobiowe, twaróg),
- ograniczenie tłuszczu i unikanie ciężkostrawnych produktów,
- podawanie małych, częstych posiłków – 3–5 razy dziennie,
- wzbogacenie diety w antyoksydanty i witaminy z grupy B, E, C oraz cynk i selen,
- stosowanie dodatków wspierających regenerację wątroby, takich jak S-adenozylometionina (SAMe), sylimaryna czy kwas ursodeoksycholowy (UDCA).
Jak zapobiegać chorobom wątroby u psa?
Profilaktyka chorób wątroby u psa polega przede wszystkim na ochronie przed toksynami, odpowiednim żywieniu i regularnych badaniach kontrolnych. Wątroba długo kompensuje uszkodzenia, dlatego wykrycie zmian we wczesnym stadium jest kluczowe.
Najważniejsze zasady profilaktyki to:
- Regularne badania krwi i USG jamy brzusznej – raz w roku u psów dorosłych, a częściej u ras predysponowanych (doberman, labrador, cocker spaniel, terriery).
- Bezpieczne stosowanie leków – nigdy nie podawaj psu preparatów przeznaczonych dla ludzi (np. paracetamolu, ibuprofenu), a przy długiej terapii weterynaryjnej kontroluj poziom ALT i ALP.
- Ochrona przed toksynami i chemią domową – trzymaj z dala od psa trutki, nawozy, pestycydy i spleśniałą karmę.
- Prawidłowe żywienie – lekkostrawna karma z dobrej jakości białkiem i ograniczonym tłuszczem chroni komórki wątroby przed przeciążeniem.
- Profilaktyka chorób zakaźnych – regularne szczepienia (np. przeciw adenowirusowi typu 1 i leptospirozie) zmniejszają ryzyko zapalenia wątroby.
- Utrzymanie prawidłowej masy ciała – otyłość zwiększa ryzyko stłuszczenia i stanów zapalnych wątroby.
FAQs
Czy chora wątroba u psa jest wyleczalna?
Często tak, jeśli przyczynę wykryjesz wcześnie i wdrożysz leczenie (dieta hepatic, leki osłonowe, czasem antybiotyk). Przy zmianach przewlekłych celem jest kontrola choroby.
Co może jeść pies z chorą wątrobą?
Dieta o kontrolowanej ilości białka dobrej jakości, umiarkowanych tłuszczach, z łatwostrawnymi węglowodanami; gotowe karmy hepatic lub domowa dieta ułożona przez dietetyka.
Kiedy jechać pilnie do weterynarza?
Przy żółtaczce, drgawkach, nagłych wymiotach, silnej apatii, czarnych stolcach lub ciemnym moczu — to mogą być sygnały stanu nagłego.
Bibliografia
Common inflammatory liver diseases in the dog (part 1), https://www.veterinaryirelandjournal.com/images/pdf/small/sa_oct_2016.pdf (dostęp: 31.10.2025).
Y. Lawrence i inni, DIAGNOSIS & TREATMENT Canine Chronic Hepatitis, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2016/06/T1503F02.pdf (dostęp: 31.10.2025).
M. Lenarcik, R. Lechowski, Choroby układu pokarmowego psów i kotów, Wyd. SGGW-AR, Warszawa 1991.
1 Tamże, s. 74.
2 Tamże, s. 74.
B. Reddy, S. Namdeo, V. Shreeya, T. Das, M. Kumar, D. Katam, Nutritional management of liver diseases in dogs and cats, https://www.thepharmajournal.com/archives/2023/vol12issue1/PartO/12-1-2-698.pd (dostęp: 31.10.2025).
G. Richter, Księga zdrowia psa i kota. Zintegrowana opieka i żywienie, Wyd. Galaktyka, Łódź 2018.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
