Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Jak sprawdzić czy kleszcz znaleziony u psa był zarażony?
Zdjęcie wypromptowane dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Co zrobić od razu po znalezieniu kleszcza u psa?
Gdy znajdziesz kleszcza u psa, najpierw usuń go jak najszybciej i możliwie najbezpieczniej, bo skrócenie czasu żerowania może ograniczyć ryzyko przeniesienia części patogenów.
Po usunięciu obejrzyj miejsce wcięcia, zdezynfekuj skórę i przez kolejne dni obserwuj psa. Niepokoić powinny zwłaszcza apatia, gorączka, brak apetytu, kulawizna czy ciemny mocz. Same testy i sam wygląd kleszcza nie dają pełnej odpowiedzi, dlatego późniejszą ocenę zawsze łączy się z objawami klinicznymi.
Do usunięcia kleszcza użyj narzędzia, które pozwala chwycić go tuż przy skórze:
- cienkiej pęsety,
- haczyka,
- lassa,
- specjalnej karty.
Czy warto zachować kleszcza po wyjęciu?
Tak. Najlepiej włożyć usuniętego kleszcza do szczelnego pojemnika lub woreczka i zapisać datę usunięcia. To może być przydatne przy konsultacji, zwłaszcza jeśli później pojawią się objawy.
Czy można sprawdzić, czy kleszcz u psa był zarażony?
Tak, można laboratoryjnie sprawdzić kleszcza pod kątem obecności materiału genetycznego wybranych patogenów, ale taki wynik nie daje odpowiedzi, czy pies zachoruje. Dodatni wynik u kleszcz trzeba zawsze zestawić z objawami psa, historią ekspozycji i ewentualnymi badaniami krwi.
Kleszcza można badać m.in. w kierunku Borrelia, Anaplasma, Babesia i Rickettsia, bo to jedne z najważniejszych patogenów odkleszczowych opisywanych u psów; w zależności od gatunku kleszcza i panelu testowego uwzględnia się też Ehrlichia. W Polsce największe znaczenie mają przede wszystkim Anaplasma, Babesia, Borrelia i Rickettsia, dlatego to właśnie one są najczęściej brane pod uwagę przy ocenie ryzyka.
Po czym poznać, że pies mógł zarazić się od kleszcza?
Takiego ryzyka nie ocenia się po samym wyglądzie kleszcza, ale po samopoczuciu psa i objawach, które pojawiają się po ukąszeniu.
Typowe objawy, które mogą sugerować zakażenie po kleszczu, to:
- gorączka,
- apatia,
- osłabienie,
- brak apetytu,
- kulawizna,
- bolesność mięśni i stawów,
- wymioty,
- biegunka,
- blade błony śluzowe,
- niedokrwistość,
- ciemny mocz,
- wybroczyny,
- krwawienia.
Po ilu dniach od ukąszenia mogą pojawić się objawy?
To zależy od choroby, ale objawy mogą pojawić się już po kilku dniach od ukąszenia, a w innych przypadkach dopiero po 2–4 tygodniach lub później. Część zakażeń daje szybki początek objawów, a część rozwija się wolniej; dodatkowo testy serologiczne mogą jeszcze długo pozostawać ujemne, bo serokonwersja bywa opóźniona nawet do około 3 tygodni.
Jakie choroby może przenosić kleszcz u psa?
Kleszcz u psa może przenosić kilka groźnych chorób odkleszczowych. Najczęściej wymienia się babeszjozę, boreliozę, anaplazmozę i ehrlichiozę, a w niektórych sytuacjach także zakażenia wywoływane przez Rickettsia. To, jakie patogeny są zagrożeniem, zależy od gatunku kleszcza, regionu, sezonu i historii ekspozycji psa.
Z punktu widzenia opiekuna psa najważniejsze są przede wszystkim:
- Babesia spp. – wywołują babeszjozę; w Polsce szczególne znaczenie ma Babesia canis.
- Borrelia burgdorferi – odpowiada za boreliozę z Lyme.
- Anaplasma phagocytophilum i Anaplasma platys – powodują anaplazmozę.
- Ehrlichia canis i inne gatunki Ehrlichia – odpowiadają za ehrlichiozę.
- Rickettsia spp. – również należą do ważnych patogenów odkleszczowych opisywanych u psów.
Jak zmniejszyć ryzyko chorób odkleszczowych u psa?
Ryzyko chorób odkleszczowych u psa zmniejsza przede wszystkim systematyczna profilaktyka przeciwkleszczowa i szybkie usuwanie pasożytów ze skóry.
Warto łączyć kilka działań naraz:
- stosować zalecone przez lekarza weterynarii środki przeciwkleszczowe,
- regularnie kontrolować skórę i sierść psa po spacerach,
- usuwać kleszcze bez zwłoki,
- u psów z grup ryzyka rozważyć także rutynowe testowanie.
Przy boreliozie wskazano dodatkowo, że w rejonach zagrożonych pomocne może być połączenie szczepienia i starannej kontroli kleszczy. Im mniej wcięć i im krótszy czas żerowania kleszcza, tym mniejsze ryzyko ekspozycji na patogeny.
Jakie są najczęstsze błędy opiekunów
Najczęstsze błędy zaczynają się od zbyt długiego zwlekania z usunięciem kleszcza, bo czas żerowania może zwiększać ryzyko transmisji części patogenów.
Drugim częstym problemem jest fałszywe poczucie bezpieczeństwa po pojedynczym teście albo odwrotnie — panika po dodatnim wyniku bez objawów. Z artykułów naukowych jasno wynika, że żaden pojedynczy test nie potwierdza samodzielnie choroby odkleszczowej, a wynik zawsze trzeba oceniać razem z objawami, historią ekspozycji, regionem i dodatkowymi badaniami.
Błędem jest też ignorowanie pierwszych symptomów, takich jak apatia, gorączka, brak apetytu, kulawizna czy ciemny mocz.
Błędem jest również, zgniatanie kleszcza, używanie przypadkowych narzędzi albo zbyt nerwowe wyciąganie, co może doprowadzić do zwrócenia patogenów zawartych w kleszczu do ciała psa.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy każdy kleszcz u psa przenosi choroby?
Nie, nie każdy kleszcz jest nosicielem patogenów. Problem polega jednak na tym, że nie da się tego wiarygodnie ocenić po samym wyglądzie pasożyta, dlatego po każdym ukąszeniu warto obserwować psa i zwracać uwagę na jego samopoczucie. Jeśli pojawią się objawy takie jak apatia, gorączka, brak apetytu czy kulawizna, trzeba skontaktować się z weterynarzem.
Czy ujemny wynik testu po kleszczu oznacza, że pies jest zdrowy?
Nie zawsze. W części zakażeń wynik może być początkowo ujemny, zwłaszcza jeśli badanie wykonano zbyt wcześnie. Dlatego lekarz weterynarii ocenia nie tylko sam test, ale też objawy psa, czas od ukąszenia, historię ekspozycji i wyniki innych badań. Jeśli pies źle się czuje, sam ujemny test nie powinien usypiać czujności.
Źródła naukowe i badania
A. Kocoń, M. Nowak-Chmura, M. Asman, M. Kłyś, Review of ticks attacking domestic dogs and cats, and their epidemiological role in the transmission of tick-borne pathogens in Poland, https://www.aaem.pl/pdf-161552-88197?filename=88197.pdf (dostęp: 17.03.2026).
S. Myers, Diagnostic Testing for Tick-Borne Diseases: Recommendations and Interpretation of Results, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2024/12/TVP-2025-0102_Tick-Borne-Disease.pdf (dostęp: 17.03.2026).
L. Starkey, Canine tick-borne diseases, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2016/06/T1507C06.pdf (dostęp: 17.03.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
