Dieta dla psa z przewlekłą niewydolnością nerek
Jakie są obecnie zalecane poziomy fosforu, białka i EPA w karmach dla psów nerkowców? Opracowałem te informacje w poniższym artykule.
W artykule przeczytasz
Dlaczego dieta w leczeniu przewlekłej niewydolności nerek u psa jest taka ważna?
Leczenie dietetyczne stanowi podstawowy element postępowania u psów z przewlekłą chorobą nerek (PChN), ponieważ pozwala spowolnić postęp choroby, zmniejszyć objawy mocznicy oraz poprawić jakość i długość życia psa.
W przypadku PChN dochodzi do stopniowego i nieodwracalnego uszkadzania nefronów, co prowadzi do zaburzeń elektrolitowych, kwasicy metabolicznej i gromadzenia toksycznych produktów przemiany materii. Dieta pełni zatem funkcję nie tylko wspierającą, ale wręcz terapeutyczną – ma na celu odciążenie nerek, zmniejszenie produkcji toksyn i zapobieganie wtórnym powikłaniom, takim jak nadczynność przytarczyc czy zwapnienia tkanek miękkich.
W praktyce oznacza to, że żywienie psa z chorymi nerkami musi być oparte na formule niskobiałkowej, niskofosforowej i wzbogaconej o kwasy tłuszczowe omega-3, zwłaszcza EPA. Każdy z tych składników wspiera inny aspekt organizmu dotkniętego chorobą – od funkcji metabolicznych, przez stabilizację gospodarki wapniowo-fosforanowej, po działanie przeciwzapalne i poprawę filtracji kłębuszkowej. Co więcej, dobrze dobrana dieta poprawia apetyt i zapobiega dalszej utracie masy mięśniowej, co jest kluczowe w długoterminowej opiece paliatywnej.
Jaki powinien być skład diety dla psów z chorymi nerkami?
Dieta nerkowa dla psa powinna charakteryzować się niską zawartością białka i fosforu, kontrolowanym poziomem sodu i potasu oraz obecnością kwasów tłuszczowych omega-3, w szczególności EPA i DHA. Skład takiej diety ma kluczowe znaczenie w spowalnianiu postępu przewlekłej choroby nerek (PChN), łagodzeniu objawów mocznicy i utrzymaniu stabilnego stanu ogólnego pacjenta.
- Białko w diecie powinno być ograniczone, ale pochodzić z surowców o wysokiej wartości biologicznej – tak, aby dostarczyć niezbędnych aminokwasów bez nadmiernego obciążania nerek produktami przemiany azotowej.
- Fosfor, który przyczynia się do rozwoju wtórnej nadczynności przytarczyc i zwapnień tkanek miękkich, powinien być mocno zredukowany.
- Tłuszcz, jako główne źródło energii, pozwala utrzymać masę mięśniową przy mniejszym udziale białka w diecie.
- Wspierające działanie mają również wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA), które wykazują właściwości przeciwzapalne i poprawiają hemodynamikę kłębuszkową.
W składzie diety nerkowej należy także uwzględnić potrzeby związane z zaburzoną gospodarką wodno-elektrolitową i zwiększoną utratą witamin – szczególnie tych rozpuszczalnych w wodzie. Dieta powinna zawierać odpowiedni poziom potasu, wapnia, witamin z grupy B oraz być podawana w postaci mokrej lub półpłynnej, by wspierać nawodnienie.
Warto wiedzieć: według orientacyjnych zaleceń, idealna karma nerkowa dla psa powinna zawierać 6–9 g białka, 0,1–0,3 g fosforu i 0,1–0,3 g EPA na każdy megadżul (MJ) energii metabolicznej. Te wartości pozwalają zbilansować dietę tak, by była skuteczna i bezpieczna nawet w zaawansowanych stadiach choroby.
Zalecany skład suchej karmy dla psa z chorobą nerek (% suchej masy)
| Składnik | Zalecany zakres (%) | Uwagi |
|---|---|---|
| Białko ogólne | 10,2 – 15,3% | Wysoka wartość biologiczna, łatwostrawne |
| Fosfor | 0,17 – 0,51% | Preferowane jak najniższe wartości |
| EPA (omega-3) | 0,17 – 0,51% | Olej rybny, siemię lniane |
| Tłuszcz ogólny | 14 – 22% | Główne źródło energii, wspiera masę mięśniową |
| Sód (Na) | 0,05 – 0,2% | Dieta niskosodowa – dla kontroli ciśnienia |
| Potas (K) | 0,24 – 0,4% | Utrzymanie równowagi elektrolitowej |
Jak zachęcić psa z chorymi nerkami do jedzenia?
Utrata apetytu to jeden z najczęstszych i najbardziej problematycznych objawów u psów cierpiących na przewlekłą chorobę nerek (PChN). Może być wynikiem mocznicy, nudności, odwodnienia, nadciśnienia, bólu jamy ustnej lub nieprzyjemnych skojarzeń z jedzeniem. Ponieważ odpowiednie żywienie jest kluczowe dla spowolnienia postępu choroby i poprawy komfortu życia, zwiększenie dobrowolnego pobrania karmy staje się jednym z głównych celów leczenia paliatywnego.
Pierwszym krokiem jest wyeliminowanie czynników, które mogą zniechęcać psa do jedzenia — jak ból, nudności czy odwodnienie. Gdy stan ogólny psa się ustabilizuje, warto zadbać o atrakcyjną formę podania karmy.
- U wielu psów sprawdza się podgrzewanie mokrej karmy, które uwalnia aromaty i poprawia smakowitość.
- Dobrym rozwiązaniem jest też podawanie kilku małych porcji dziennie zamiast jednej dużej, a także karmienie ręczne lub serwowanie posiłku w spokojnym, znanym otoczeniu.
Jeśli pies przez długi czas odmawia jedzenia, można stopniowo wprowadzać karmę nerkową – najpierw mieszając ją z dotychczasową karmą, a następnie zwiększając udział nowej diety.
Czasem pomocne okazują się różne tekstury i smaki dostępnych karm weterynaryjnych – warto je testować.
W trudnych przypadkach lekarz weterynarii może zalecić leki pobudzające apetyt, a u pacjentów przewlekle odmawiających pokarmu – sondę do karmienia (przełykową lub żołądkową), co pozwala na długoterminowe żywienie i kontrolę diety.
Warto wiedzieć: psy z PChN częściej cierpią na awersje smakowe, dlatego nagła zmiana karmy może pogłębić niechęć do jedzenia. Proces przejścia na dietę nerkową powinien być stopniowy, najlepiej pod kontrolą lekarza lub dietetyka weterynaryjnego. Kluczowe są cierpliwość, obserwacja i szybka reakcja na zmiany w apetycie.
Czego nie powinien jeść pies z chorymi nerkami?
Psy z przewlekłą chorobą nerek (PChN) nie powinny spożywać produktów bogatych w białko niskiej jakości, fosfor, sód ani sztucznych dodatków, które mogą obciążać osłabione nerki i przyspieszać rozwój choroby. Właściwe ograniczenie tych składników odgrywa kluczową rolę w spowolnieniu postępu niewydolności nerek oraz w łagodzeniu jej objawów klinicznych, takich jak mocznica, nadciśnienie czy wtórna nadczynność przytarczyc.
Do produktów zakazanych lub wysoce niewskazanych należą przede wszystkim:
- mięsa czerwone i podroby (np. wątroba, nerki) – zawierają dużo fosforu i azotu,
- produkty mleczne i żółte sery – wysoki poziom fosforu i sodu,
- kości i ryby w puszce – mogą zawierać znaczne ilości fosforanów i soli,
- przysmaki dla ludzi – takie jak wędliny, chipsy, resztki z obiadu, konserwy, które są często przesolone i zawierają konserwanty,
- suche karmy ogólnego przeznaczenia – często mają zbyt dużo białka i fosforu jak na potrzeby psa z PChN.
Dieta psa z niewydolnością nerek powinna być lekkostrawna i oparta na składnikach, które nie zwiększają ilości toksyn azotowych w organizmie, nie zakłócają równowagi elektrolitowej i wspierają nawodnienie.
Warto wiedzieć: niektóre warzywa i zioła również mogą być przeciwwskazane – np. czosnek i cebula (toksyczne dla psów), a także pietruszka w dużych ilościach (działanie moczopędne). Przed wprowadzeniem jakichkolwiek składników do diety psa z PChN warto skonsultować się z lekarzem weterynarii lub dietetykiem.
Podsumowanie
Dieta odgrywa kluczową rolę w leczeniu przewlekłej choroby nerek u psów. Odpowiednio dobrany pokarm może spowolnić postęp choroby, poprawić jakość życia i zmniejszyć objawy takie jak mocznica, nadciśnienie, utrata masy ciała czy brak apetytu.
Najważniejsze elementy diety nerkowej to: niski poziom fosforu i białka, wysoka wartość biologiczna składników, obecność kwasów tłuszczowych omega-3 (EPA) oraz odpowiednia kaloryczność i smakowitość.
Psy z PChN wymagają też indywidualnego podejścia do nawodnienia, suplementacji i monitorowania stanu zdrowia. Zarówno dieta gotowa, jak i domowa musi być ściśle dopasowana do etapu choroby i prowadzona pod kontrolą lekarza weterynarii lub dietetyka zwierzęcego.
FAQs
Jakie mięso można podawać psu z chorymi nerkami?
Pies z przewlekłą niewydolnością nerek może jeść chude, gotowane mięso o wysokiej wartości biologicznej, takie jak indyk, królik czy kurczak bez skóry. Mięso powinno być łatwostrawne, pozbawione tłuszczu i nieprzyprawione. Należy unikać podrobów (np. wątroby), ponieważ zawierają dużo fosforu i mogą obciążać nerki.
Czy pies z niewydolnością nerek może jeść warzywa?
Tak, ale należy wybierać warzywa lekkostrawne i niskofosforowe. Najlepiej sprawdzają się gotowana dynia, cukinia, marchewka i niewielkie ilości ziemniaka. Warzywa dostarczają błonnika i wody, ale nie powinny stanowić podstawy diety – kluczowe jest zachowanie odpowiednich proporcji i zgodności z zaleceniami lekarza.
Czy można przygotować domową dietę dla psa z PNN?
Tak, ale tylko pod kontrolą dietetyka weterynaryjnego. Badania pokazują, że większość domowych przepisów dla psów z PChN jest niedoborowa lub źle zbilansowana. Domowa dieta musi mieć ściśle określoną zawartość białka, fosforu i tłuszczu, a także odpowiadać indywidualnym potrzebom psa na danym etapie choroby.
Źródła
A Beynen, Renal diet for dogs, https://www.researchgate.net/publication/352476009_Beynen_AC_2021_Renal_diet_for_dogs (dostęp: 27.07.2025).
H. Rooney, Chronic kidney disease – dietary management role in dogs, https://www.vettimes.co.uk/app/uploads/wp-post-to-pdf-enhanced-cache/1/chronic-kidney-disease-dietary-management-role-in-dogs.pdf (dostęp: 27.07.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
