Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Tasiemiec u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Jak wygląda tasiemiec psi?
Tasiemiec psi (Dipylidium caninum) to jeden z najczęstszych tasiemców u psów. Pies zaraża się nim połykając pchłę lub wszoła, które są żywicielem pośrednim pasożyta. Do zakażenia dochodzi najczęściej podczas wylizywania sierści lub wygryzania swędzących miejsc – wtedy pies przypadkowo połyka owada. Jeśli pchła/wszoł zawiera larwę tasiemca (tzw. cysticerkoid), rozpoczyna się inwazja.
Po dostaniu się do organizmu psa larwa trafia do jelita cienkiego, gdzie rozwija się w postać dorosłą. Tasiemiec przyczepia się do ściany jelita aparatem gębowym, a jego obecność może obciążać organizm psa: pasożyt pobiera składniki odżywcze, a produkty jego metabolizmu mogą sprzyjać osłabieniu i reakcjom nadwrażliwości (np. alergicznym).
Okres utajony (prepatentny) dipylidiozy wynosi zwykle około 3 tygodni. W tym czasie tasiemiec dojrzewa i może osiągać długość nawet do 80 cm. Do środowiska nie przedostaje się jednak w całości, tylko w postaci członów (proglotydów). Człony mogą być wydalane z kałem lub aktywnie wypełzać przez odbyt. Makroskopowo przypominają ziarna ryżu lub pestki ogórka i mogą mieć zdolność ruchu.
Każdy człon zawiera pakiety jaj (zwykle do ok. 30). Po rozpadzie członów jaja trafiają do środowiska i są zjadane przez larwy pcheł lub wszołów. W ich ciałach rozwijają się cysticerkoidy, a cykl zakażenia zamyka się, gdy pies ponownie połknie zakażonego owada.
Jak pies się zaraża się tasiemcem?
Pies zaraża się tasiemcem psim Dipylidium caninum najczęściej poprzez połknięcie pchły lub wszoła zawierających larwę pasożyta (cysticerkoid), zwykle podczas wylizywania lub wygryzania swędzącej sierści.
Do zakażenia dochodzi więc głównie wtedy, gdy pies ma kontakt z pasożytniczymi owadami – nawet jeśli opiekun nie widzi pcheł gołym okiem. W praktyce warto pamiętać o kilku „wariantach” zarażenia:
- Podczas pielęgnacji sierści – pies wygryza się, bo swędzi go skóra (często przez pchły), a przy okazji połyka owada.
- W domu i na legowisku – pchły mogą bytować w otoczeniu (dywany, posłania, tapicerka), więc pies może się nimi zarazić nawet bez kontaktu z innymi zwierzętami.
- Przez kontakt z innymi psami i kotami – jeśli inne zwierzę jest zapchlone, pchły łatwo przechodzą na psa (np. w hotelu dla zwierząt, u groomera, na spacerze).
- Z miejsc o większym ryzyku – np. schroniska, kojce, domy tymczasowe, warunki „wiejskie”, polowania (większa ekspozycja na pchły i wszoły).
Jakie są najczęstsze objawy tasiemca u psa?
Pierwsze objawy tasiemca u psa mogą pojawić się po ok. 3 tygodniach, gdy pasożyt dojrzeje w jelicie. Często jednak zakażenie długo przebiega bezobjawowo. Mimo wszystko należy zawsze zwracać uwagę na nietypowe objawy u psa, takie jak:
- saneczkowanie – swędzenie w okolicach odbytu wywoływane przez psiego tasiemca powodować może wylizywanie, wygryzanie bądź pocieranie odbytem po podłodze
- człony tasiemca u psa w kupie – dojrzały tasiemiec w fazie rozrodczej zbudowany jest z członów, które można zauważyć w okolicach odbytu, w kale bądź na legowisku. Człony przypominają pestki ogórka.
- Pies chudnie mimo jedzenia – nagły spadek masy ciała psa, pomimo prawidłowego karmienia może wskazywać na silną inwazję tasiemca, który konkuruje z psem o składniki odżywcze
- wymioty i biegunka – robaczyca może doprowadzić do pojawiających się biegunek na zmianę z zaparciami oraz wymiotów. W wydalonych treściach można dostrzec człony tasiemca
- sierść psa – na skutek wyjałowienia organizmu z niezbędnych składników odżywczych, sierść psa staje się matowa i łamliwa
Co robić, gdy podejrzewasz tasiemca u psa?
Gdy podejrzewasz tasiemca u psa (szczególnie Dipylidium caninum), działaj szybko i „dwutorowo” — potwierdź problem i od razu przerwij cykl zakażenia.
1) Zabezpiecz dowód (to bardzo ułatwia diagnozę)
- jeśli widzisz w kale/na sierści „ziarenka ryżu” lub „pestki ogórka” → zrób zdjęcie
- jeśli możesz → zbierz człon do pojemnika (osobno od kału)
2) Sprawdź objawy
Zwróć uwagę na:
- saneczkowanie (ocieranie pupą o podłogę),
- świąd i lizanie okolicy odbytu,
- człony na sierści przy ogonie lub na legowisku.
3) Idź do weterynarza (i powiedz o członach)
W dipylidiozie samo badanie kału może nic nie wykazać, więc kluczowa jest informacja:
- „widziałem człony tasiemca / ryż w kale”.
4) Leczenie = tabletka + pchły
Skuteczne postępowanie zawsze obejmuje:
- lek na tasiemca (np. prazykwantel/epsiprantel),
- zwalczanie pcheł u psa i innych zwierząt w domu,
- ogarnięcie środowiska (legowisko, dywany).
5) Kontrola po leczeniu
Jeśli po czasie znów pojawiają się człony, najczęściej oznacza to reinwazję przez pchły i trzeba wzmocnić profilaktykę.
Diagnostyka
Diagnostyka tasiemca u psa polega głównie na wykryciu członów tasiemca (proglotydów) lub jego jaj, a nie tylko na rutynowym badaniu kału. Lekarz weterynarii przeprowadzi wywiad i może zlecić badanie kału, ale trzeba wiedzieć, że flotacja kału często daje wynik ujemny, bo jaja zwykle są zamknięte w członach. Dlatego najlepszym potwierdzeniem jest dostarczenie członu do gabinetu lub laboratorium, gdzie można go ocenić makroskopowo i mikroskopowo (np. po zgnieceniu między szkiełkami i uwidocznieniu pakietów jaj).
Ile kosztuje badanie kału u psa na tasiemca?
Obecnie w Polsce badanie kału psa na pasożyty (flotacja / badanie parazytologiczne kału) kosztuje zwykle ok. 35–80 zł, a najczęściej spotykana cena to około 50–60 zł.
Jak leczyć psa z tasiemcem?
Leczenie zarażonego psa przebiega w dosyć prosty sposób: zgodnie z zaleceniami lekarza podaje się psu tabletki na pasożyty, pasty, zastrzyki bądź krople na pasożyty.
Po przeprowadzeniu odrobaczenia, po upływie zalecanego przez lekarza czasu, należy wykonać powtórne badanie kału, by sprawdzić, czy udało się pozbyć pasożyta.
Mimo wszystko najlepszym sposobem zabezpieczenia psa przed tesiemcem jest profilaktyka i wiedza o tym, jak często odrobaczać psa.
Case study: podejrzenie oporności Dipylidium caninum na prazykwantel u psa
Czy można się zarazić tasiemcem od psa?
Zarażenie tasiemcem psim wśród ludzi jest możliwe, najczęściej zarażają się dzieci oraz właściciele zwierząt. Zarażenie tasiemcem zawsze odbywa się drogą pokarmową, przez zjedzenie pchły, która jest nosicielem larw tasiemca. Między innymi z tego powodu zarażenia wśród ludzi nie są zbyt częste, ale są możliwe. Zazwyczaj dochodzi do nich przez brudne ręce po kontakcie z zarażonym zwierzęciem.
Zarażenie tasiemcem u ludzi przebiega zazwyczaj bezobjawowo. Widoczne w kale człony pasożyta dowodzą zarażenia. Diagnostykę wykonuje się jednak poprzez badanie kału. Leczenie polega na przyjmowaniu tabletek odrobaczających. Profilaktyka u ludzi powinna opierać się na myciu rąk po kontakcie ze zwierzętami oraz wykonywaniu badań kału – przynajmniej raz w roku.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy można wykryć tasiemca bez badania kału?
Tak. W przypadku tasiemca psiego (Dipylidium caninum) często najłatwiej rozpoznać zakażenie po widocznych członach tasiemca („ziarenka ryżu”, „pestki ogórka”) na sierści przy odbycie, w legowisku lub w kale. To bywa nawet skuteczniejsze niż standardowe badanie kału, bo flotacja często wychodzi ujemna.
Czy człowiek może zarazić się tasiemcem od psa?
Tak, ale zdarza się to rzadko. Do zakażenia człowieka dochodzi zwykle po przypadkowym połknięciu pchły (lub wszoła) zawierającej larwę tasiemca. Najczęściej dotyczy to małych dzieci, które mają bliski kontakt z psem. Dlatego kluczowa jest profilaktyka: odrobaczanie + skuteczna ochrona psa przed pchłami.
Źródła naukowe
J. L. Gundłach, A. B. Sadzikowski, Parazytologia i parazytozy zwierząt, PWRiL, Warszawa 2004.
R. Manoj, Current Perspectives Regarding Dipylidium caninum Infection in Companion Animals, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2023/06/TVP-2023-0708_Dipylidiasis.pdf (dostęp: 18.01.2026).
W. Zygner, Problematyczna diagnostyka i zwalczanie inwazji Dipylidium caninumu psów i kotów, https://magwet.pl/25365,problematyczna-diagnostyka-i-zwalczanie-inwazji-dipylidium-caninum-u-psow-i-kotow?srsltid=AfmBOooSM01EYFsVukr9GLGpq32VoTB4kapITNLfQiOt5YVVgKKNvV6e (dostęp: 18.01.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
