Reklama

Grzybica u psa – objawy, przyczyny, rozpoznanie i leczenie

pixabay.com/images/id-1104365/

Grzybica u psa może pojawić się w każdym wieku i w różnych częściach ciała. Zwykle dermatofity są również zaraźliwe dla ludzi, a ich leczenie trwa wiele tygodni.

Data publikacji: 21 maja 2023

Grzybica u psa – co to za choroba?

Grzybica, czyli dermatofitoza, to pojęcie obejmujące grzybice skóry u psów oraz jej wytwory. Dermatofit oznacza dosłownie „roślinę skórną” – złożony, wielokomórkowy grzyb. Wobec tego zakażenie drożdżakami – grzybami jednokomórkowi, nie zalicza się do dermatofiz, chociaż drożdżaki u psa są oczywiście rodzajem grzybicy.

Grzybica u psa – etiologia

Niemal 80% przypadków grzybicy u psów wywołanych jest przez Microsporum canis. Zdecydowanie mniej przypadków grzybicy ma swoją przyczynę w Trichophyton mentagrophytes, sporadycznie do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu z Microsporum gypseum.

Z wyjątkiem tego ostatniego dermatofity produkują enzymy keratolityczne i proteolityczne, dlatego tak często można spotkać się z grzybicą skóry u psa, a nawet grzybicą pazurów, jednak w tym ostatnim przypadku znacznie rzadziej.

Grzyby to niezwykle odporne organizmy, które w suchym środowisku mogą przetrwać nawet rok. Poddają się dopiero w temperaturze 100 st. C., co jest wskazówką, jak pozbyć się ich z otoczenia psa i człowieka.

Dermatofity – występowanie i źródła zakażenia

Dermatofity można podzielić na:

Grzyby zoofilne
Grzyby geofilne
Grzyby antropofilne

Infekcje grzybami zoofilnymi pochodzą od zwierząt, geofilnymi z gleby, a antropofilnymi od ludzi i pomiędzy ludźmi.

Microsporum canis to klasyczny przykład dermatofitu zoofilnego. Bezobjawowym nosicielem tego grzyba są często koty, zwłaszcza o długim włosie. Biernymi nosicielami mogą być również psy, które przenoszą grzyby na sierści. Grzyb ten może być również źródłem zakażenia u ludzi – dlatego należy uważać na całuski dla psa, który kula się po trawie, podczas spacerów.

Zarodniki mogą przenosić się również w sposób pośredni z zarażonego psa wraz ze złuszczonym naskórkiem i wypadającymi włosami i mogą one zachować zakaźność nawet przez rok!

W mieszkaniu, w którym mieszka pies z grzybicą zakażone są w zasadzie wszystkie tekstylia, z którymi pies ma kontakt i nie tylko, gdyż złuszczony naskórek może unosić się w powietrzu i trafić np. na zasłony.

Grzyb przenosi si oczywiście na szczotkach, grzebieniach i miskach.

Pies może zarazić się Microsporum canis również od:

Innych domowych zwierząt: koty, króliki, świnki morskie
Ektopasożytów: pchły, wszy, wszoły
Niekiedy również od much

Grzybica u psa - przyczyny

Ujawnienie się grzybicy u psa zależy od wielu czynników. Grzyby są zarazkami dobrze przystosowanymi do pasożytnictwa, co oznacza, że u gospodarza mogą nie wywoływać zbyt mocnych objawów.

U psów nosicieli występują jedynie niewielkie zmiany skórne o niskiej tendencji do uogólnienia.

Skłonność do ciężkiej grzybicy mają psy:

młode
o upośledzonej odporności
przechodzące inne choroby
karmione niezbilansowanymi karmami
przyjmujące leki, które obniżają odporność
cierpiące na pasożyty skórne
żyjące w środowisku o wysokiej temperaturze u dużej wilgotności

Grzybica skóry u psa

Rozwój grzybicy na skórze psa ma miejsce wtedy, gdy z zarodników, które znalazły się na warstwie rogowej naskórka zacznie kiełkować grzybnia. Rozgałęziające się strzępki grzybni zaczynają wzrastać wzdłuż włosów do wnętrza torebek włosowych, gdzie rozpadają się na zarodniki, które tworzą wielowarstwową pochewkę wokół włosa.

Grzyb nie atakuje samej cebulki, co wynika z podwyższonej temperatury ciała psa, dlatego włosy mogą nadal rosnąć normalnie, aż zaczną łamać się nad pochewką.

Grzybnia rozwijająca się w powierzchniowych warstwach skóry psa wywołuje stan zapalny poprzez produkty przemiany materii. Prowadzi to do odczynu alergicznego, który jest okrągłym, zaczerwienionym miejsce, gdzie ułamały się włosy.

Przy prawidłowo działającym układzie odpornościowym ognisko grzybicy z czasem zostanie porośnięte przez zdrowe włosy. Przy słabej odporności powikłania po grzybicy mogą doprowadzić nawet do czyraczycy.

Grzybica skóry u psa zdjęcia

Uwe Gille, CC BY-SA 3.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0>, via Wikimedia Commons

https://wikivet-dev.s3-eu-west-1.amazonaws.com/0/0b/Microsporum_canis_lesions.jpg

https://wikivet-dev.s3-eu-west-1.amazonaws.com/8/8f/Dermatophytosis_dog_foot.jpg

Grzybica u psa – objawy kliniczne

Grzybica u psów występuje bardzo często do 2. roku życia bądź u psów bardzo wiekowych, u których układ odpornościowy jest już słaby.

Zmiany skórne podczas grzybicy u psów obejmują zwykle:

Plackowate przerzedzenia włosów
Okrągłe lub owalne przerzedzenia włosów
Częściowo zlewające się łysiny

Te ostatnie są zwykle zaczerwienione na obwodzie, tworząc rodzaj linii demarkacyjnej, stąd angielska nazwa tej choroby – ringworm.

Skóra psa w miejscach wyłysień może być:

Zgrubiała
Pokryta szarym nalotem – jak popiół z papierosa
Pokryta otrębiastym łupieżem

Rozkład wyłysień jest zwykle przypadkowy i może występować na całym ciele.

Zmiany zwykle ustępują samoistnie, jednak przy powikłaniach bakteryjnych może dojść do utworzenia się sączących się wykwitów lub strupów.

Grzybica uszu u psa

Infekcje kanału słuchowego zewnętrznego powodowane są zwykle przez bakterie, drożdże, grzyby i roztocza.

Jeżeli w uchu psa widać gęstą, ciemną, grudkowatą wydzielinę, to najprawdopodobniej jest ona wywołana przez roztocza. Tego typu choroby mają najczęściej szczenięta i młode psy, a leczy się je kroplami do uszu.

Jeżeli w uchu widać ropę, to prawdopodobną przyczyną infekcji są bakterie. Leczenie polega na podawaniu środków przeciwbólowych i przeciwzapalnych oraz antybiotyków w postaci kropli i tabletek.

Infekcje drożdżycowe i grzybicze są często wtórne wobec innych infekcji zewnętrznego kanału słuchowego.

Grzybica u psa – rozpoznanie

Rozpoznanie grzybicy u psa wymaga zawsze badania laboratoryjnego. W przypadku M. canis, lekarz może wykonać badanie skóry w świetle UV – lampa Wooda. Zielonkawa fluorescencja włosów świadczy o zakażeniu tym gatunkiem grzyba.

M. gypseum i grzyby z rodzaju Trichophyton nie wykazują fluorescencji, dlatego do ich rozpoznania niezbędne jest badanie mikologiczne.

Zeskrobinę ze skóry do takiego badania należy pobrać z obwodu zmienionego miejsca, najlepiej od zwierzęcia, które nie jest jeszcze leczone – to oznacza, że opiekun nie powinien smarować niczym takich miejsc przed wizytą u lekarza weterynarii.

W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić inne choroby dermatologiczne, zwłaszcza na tle pasożytniczym, alergicznym i żywieniowym.

Grzybica u psa – leczenie

Leczenie grzybicy skóry u psa może być miejscowe, ogólne bądź łączące oba kierunki.

Niewielkie miejscowe zmiany można leczyć miejscowo, po wygoleniu zmienionych miejsc i ich okolic – maść musi mieć dobry dostęp do naskórka.

Ostrzyżone włosy należy spalić, w przeciwnym razie grzyby będą nadal się roznosić. Skóra powinna być wystrzyżona na głębokość do 6 cm od ogniska, gdyż grzyby mogą roznieść się nawet na taką powierzchnię.

Psy z rozległą grzybicą skóry muszą niestety zostać ostrzyżone w całości i kąpane z użyciem szamponów zawierających minimum 0,5% chlorheksydyny, co zminimalizuje powikłania bakteryjne.

Połączone leczenie za pomocą leku układowego i miejscowego powinno być prowadzone przez co najmniej 10 tygodni. Uporczywa grzybica wymaga zwykle leczenia ogólnego nawet przez kilka miesięcy.

Jakie leki na grzybicę u psa?

Wśród leków do stosowania miejscowego lekarz może zalecić:

Tiabendazol – 13% roztwór nanoszony co 3 dni
Klotrimazol – 1% krem nanoszony co 12 godzin
Mikonazol – 2% preparat nanoszony co 12 godzin
Ketokonazol – 2% krem nanoszony co 12 godzin
Enilkonazol – 0,2% roztwór nanoszony czterokrotnie co 3 dni

Wśród leków doustnych przeciw grzybicy u psów lekarz może zalecić:

Itrakonazol
Terbinafinę

Źródło: Grzybice skórne u psów i kotów, Przewodnik ESCCAP 02, wyd. czwarte, luty 2019 r.

Profilaktyka w grzybicy u psów

U bydła i zwierząt futerkowych stosuje się obecnie szczepionki przeciw grzybicy. W Przypadku psów trwają prace nad wyprodukowanie skutecznej szczepionki.

Do czasu jej wprowadzenia na rynek należy izolować chore zwierzę od pozostałych zwierząt domowych i ludzi – bądź zachować szczególną ostrożność przez człowieka, który ma kontakt ze zwierzęciem.

Środowisko psa powinno być często odkurzane i dezynfekowane. Szczotki i grzebienie powinny być wygotowywane lub odkażane preparatami medycznymi.

Czy grzybica u psa jest zaraźliwa?

Dermatofity są częstą zoonozą, która przenosi się z psów na ludzi. Bezobjawowe psy mogą być tak samo źródłem zakażenia dla człowieka. Jeżeli istnieje podejrzenie, że pies ma grzybicę, to w kontakcie ze zwierzęciem należy używać rękawiczek ochronnych.

Grzybice u psów

Istnieje wiele różnych gatunków grzybów, które mogą wywołać u psów choroby.

Aspergiloza u psa

Jest to grzybica wywołana u psa przez Aspergillus fumigatus. Niekiedy przyczyną tej grzybicy mogą być inne gatunki Aspergillus. Grzyby te występują zwykle w glebie i gnijących roślinach. Szczególnie podatne na aspergilozę są owczarki niemieckie.

Miejscowa aspergiloza u psów może objąć zatoki przynosowe lub przewód słuchowy zewnętrzy, najczęściej dotyczy jednak jamy nosowej, wywołując grzybicę nosa u psa.

Zmiany prowadzą do niszczenia małżowiny nosowej, a w skrajnych przypadkach także kości, tworzących podniebienie lub oczodół.

Uogólniona aspergiloza występuje u psów rzadko i wynika zwykle z osłabionego układu odpornościowego. Choroba może rozwijać się w utajeniu bardzo długo. Zwykle dotyczy kręgów i krążków międzykręgowych, chociaż może również objąć płuca, OUN, nerki, wątrobę i śledzionę.

Kryptokokoza u psa

Kryptokokoza to rzadko występująca i niezaraźliwa grzybica, spowodowana przez Cryptococcus neoformans, grzyb występujący głównie w ciepłym i wilgotnym klimacie. Grzyby te występują powszechnie w glebie, zwłaszcza zanieczyszczonej odchodami gołębi. Drożdżak ten może metabolizować kreatyninę. W kale gołębi grzyb ten może przetrwać nawet rok. U psów drożdżak ten zasiedla jamę nosową i pozostałe odcinki dróg oddechowych z płucami włącznie. Niekiedy może dojść do zapalenie opon mózgowych i mózgu, zmian w gałce ocznej, choroba może również objąć węzły chłonne, kości, nerki, serce, wątrobę, śledzionę i gruczoły wydzielania wewnętrznego.

Bibliografia

T. Frymus, Choroby zakaźne psów, Wyd. SI-MA, Warszawa 1999.

Grzybice skórne u psów i kotów, Przewodnik ESCCAP 02, wyd. czwarte, luty 2019 r.

E. Ruiz de Gopegui Fernandez, Choroby zakaźne psów. Praktyk kliniczna, wyd. Edra Urban&Partner, Wrocław 2017.

dr Mateusz Karatysz

Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl