Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Grzybica skóry u psa – dermatofitoza
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Czym jest dermatofitoza u psa?
Grzybica skóry u psa, czyli dermatofitoza, to powierzchowne zakażenie wywołane przez grzyby keratynofilne z rodzajów Microsporum i Trichophyton, które atakują naskórek, włosy oraz pazury. Dermatofity wykorzystują keratynę jako źródło składników odżywczych, dlatego zmiany dotyczą głównie owłosionej skóry i jej przydatków.
Warto odróżnić dermatofitozę od zakażeń drożdżakowych. Drożdżaki (np. Malassezia) są grzybami jednokomórkowymi i wywołują inny typ zapalenia skóry – nie zalicza się ich do dermatofitów. Choć potocznie mówi się o „grzybicy” w obu przypadkach, dermatofitoza oznacza konkretnie zakażenie wywołane przez dermatofity, a nie przez drożdżaki.
Jakie dermatofity mogą wywołać grzybicę u psa?
Niemal 80% przypadków grzybicy u psów wywołanych jest przez Microsporum canis. Zdecydowanie mniej przypadków grzybicy ma swoją przyczynę w Trichophyton mentagrophytes, sporadycznie do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu z Microsporum gypseum.
Z wyjątkiem tego ostatniego dermatofity produkują enzymy keratolityczne i proteolityczne, dlatego tak często można spotkać się z grzybicą skóry u psa, a nawet grzybicą pazurów, jednak w tym ostatnim przypadku znacznie rzadziej.
Skąd bierze się grzybica u psa?
Do zakażenia dochodzi przez bezpośredni kontakt z chorym lub nosicielem, ale również pośrednio – poprzez złuszczony naskórek, włosy, legowiska, szczotki czy tekstylia. Zarodniki mogą przetrwać w środowisku wiele miesięcy i łatwo rozprzestrzeniają się w mieszkaniu wraz z kurzem. Rzadziej źródłem są gryzonie, inne małe ssaki, a sporadycznie ektopasożyty.
Nie każdy kontakt z dermatofitem kończy się chorobą.
Ryzyko rozwoju objawowej grzybicy wzrasta u:
- szczeniąt i psów starszych
- zwierząt z obniżoną odpornością
- psów przewlekle chorych
- osobników żyjących w wilgotnym, ciepłym środowisku
- psów z mikrourazami skóry lub pasożytami skórnymi
U części psów możliwe jest bezobjawowe nosicielstwo – zmiany są wtedy minimalne i mają niewielką tendencję do uogólnienia.
Jak rozwija się grzybica u psa?
Grzybica u psa rozwija się po kontakcie skóry z zarodnikami dermatofitów. Grzyb przylega do warstwy rogowej naskórka i wnika do mieszków włosowych, gdzie zaczyna wykorzystywać keratynę jako źródło składników odżywczych. W ciągu kilku dni dochodzi do uszkodzenia włosa, jego łamania i wypadania. Odpowiedź zapalna organizmu powoduje rumień, łuszczenie i tworzenie strupów. Nasilenie zmian zależy od odporności psa – u zwierząt osłabionych infekcja może się rozszerzać lub przyjmować postać guzowatą (kerion).
Jakie są objawy grzybicy u psa?
Typowym objawem grzybicy skóry u psa są okrągłe lub owalne wyłysienia, często z zaczerwienionym obrzeżem (tzw. „ringworm”).
Zmiany skórne obejmują:
- plackowate przerzedzenia sierści,
- zlewające się ogniska łysienia,
- rumień na obwodzie zmian,
- łuszczenie i „popielaty” nalot,
- zgrubienie skóry.
Wyłysienia mogą pojawić się na głowie, kończynach lub tułowiu i mieć nieregularny rozkład. Świąd bywa niewielki lub nie występuje. W przypadku nadkażenia bakteryjnego mogą pojawić się sączące wykwity i strupy. U części psów choroba może ustąpić samoistnie, ale wymaga diagnostyki, aby zapobiec rozsiewowi zakażenia.
Grzybica skóry u psa zdjęcia
Uwe Gille, CC BY-SA 3.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0>, via Wikimedia Commons
https://wikivet-dev.s3-eu-west-1.amazonaws.com/0/0b/Microsporum_canis_lesions.jpg
https://wikivet-dev.s3-eu-west-1.amazonaws.com/8/8f/Dermatophytosis_dog_foot.jpg
Jak potwierdzić grzybicę u psa?
Rozpoznanie grzybicy u psa wymaga zawsze badania laboratoryjnego. W przypadku M. canis, lekarz może wykonać badanie skóry w świetle UV – lampa Wooda. Zielonkawa fluorescencja włosów świadczy o zakażeniu tym gatunkiem grzyba.
M. gypseum i grzyby z rodzaju Trichophyton nie wykazują fluorescencji, dlatego do ich rozpoznania niezbędne jest badanie mikologiczne.
Zeskrobinę ze skóry do takiego badania należy pobrać z obwodu zmienionego miejsca, najlepiej od zwierzęcia, które nie jest jeszcze leczone – to oznacza, że opiekun nie powinien smarować niczym takich miejsc przed wizytą u lekarza weterynarii.
W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić inne choroby dermatologiczne, zwłaszcza na tle pasożytniczym, alergicznym i żywieniowym.
Leczenie: jak pozbyć się grzybicy u psa?
Leczenie grzybicy skóry u psa może być miejscowe, ogólne bądź łączące oba kierunki.
Niewielkie miejscowe zmiany można leczyć miejscowo, po wygoleniu zmienionych miejsc i ich okolic – maść musi mieć dobry dostęp do naskórka.
Ostrzyżone włosy należy spalić, w przeciwnym razie grzyby będą nadal się roznosić. Skóra powinna być wystrzyżona na głębokość do 6 cm od ogniska, gdyż grzyby mogą roznieść się nawet na taką powierzchnię.
Psy z rozległą grzybicą skóry muszą niestety zostać ostrzyżone w całości i kąpane z użyciem szamponów zawierających minimum 0,5% chlorheksydyny, co zminimalizuje powikłania bakteryjne.
Połączone leczenie za pomocą leku układowego i miejscowego powinno być prowadzone przez co najmniej 10 tygodni. Uporczywa grzybica wymaga zwykle leczenia ogólnego nawet przez kilka miesięcy.
Jak zapobiegać grzybicy u psa?
Obecnie nie ma powszechnie stosowanej, skutecznej szczepionki przeciwko dermatofitozie u psów, dlatego profilaktyka opiera się głównie na ograniczaniu ekspozycji na zarodniki i kontroli środowiska.
W przypadku rozpoznania choroby zaleca się ograniczenie kontaktu chorego psa z innymi zwierzętami oraz zachowanie zasad higieny przez domowników, zwłaszcza dzieci i osoby z obniżoną odpornością.
Kluczowe znaczenie ma regularne sprzątanie – częste odkurzanie, pranie legowisk w wysokiej temperaturze oraz dezynfekcja powierzchni. Akcesoria pielęgnacyjne, takie jak szczotki i grzebienie, powinny być dokładnie myte i poddawane dezynfekcji odpowiednimi preparatami.
Grzybice głębokie u psów
Nie wszystkie zakażenia grzybicze u psa dotyczą tylko skóry. Istnieją także grzybice głębokie, które mogą obejmować zatoki, płuca, kości, a nawet układ nerwowy.
Aspergiloza u psa – wywoływana najczęściej przez Aspergillus fumigatus, zwykle dotyczy jamy nosowej i zatok, rzadziej ma postać uogólnioną obejmującą kręgosłup czy narządy wewnętrzne.
Kryptokokoza u psa – rzadka, niezaraźliwa grzybica wywołana przez Cryptococcus neoformans, atakująca drogi oddechowe, a w ciężkich przypadkach także mózg, oczy i narządy wewnętrzne.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy grzybica u psa jest zaraźliwa?
Tak. Dermatofitoza jest chorobą zakaźną i może przenosić się między zwierzętami, a także ze zwierzęcia na człowieka. Do zakażenia dochodzi przez bezpośredni kontakt lub pośrednio – przez skażone włosy, naskórek i przedmioty.
Jak długo leczy się grzybicę u psa?
Leczenie trwa zwykle od kilku tygodni do nawet 2–3 miesięcy, w zależności od rozległości zmian i odporności psa. Terapia powinna być kontynuowana zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii i zakończona dopiero po potwierdzeniu wyleczenia badaniami kontrolnymi.
Literatura naukowa
T. Frymus, Choroby zakaźne psów, Wyd. SI-MA, Warszawa 1999.
Grzybice skórne u psów i kotów, Przewodnik ESCCAP 02, wyd. czwarte, luty 2019 r. https://www.esccap.pl/wp-content/uploads/2021/06/GL2_Grzybice-skórne-u-psów-i-kotów_06_2021.pdf (dostęp: 11.02.2026).
E. Ruiz de Gopegui Fernandez, Choroby zakaźne psów. Praktyk kliniczna, wyd. Edra Urban&Partner, Wrocław 2017.
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
