Jak karmić psa z chorą trzustką?
W osobnym artykule o zapaleniu trzustki u psów, opisałem przyczyny i objawy tej choroby. Natomiast w tym artykule opracowałem na podstawie literatury weterynaryjnej informacje o żywieniu psów z ostrym lub przewlekłym zapaleniem trzustki, a także w sytuacjach, gdy pies cierpi dodatkowo na choroby współwystępujące – co jest częste przy problemach z trzustką.
W artykule przeczytasz
Jaka jest rola żywienia w zapaleniu trzustki u psów?
Zapalenie trzustki to choroba zapalna trzustki, w której dochodzi do aktywacji enzymów trawiennych wewnątrz narządu, prowadząc do uszkodzenia własnych tkanek i silnego bólu brzucha. U psów może mieć przebieg ostry lub przewlekły i wymaga kompleksowego leczenia, w którym coraz większą rolę odgrywa odpowiednie żywienie.
Jeszcze kilkanaście lat temu uważano, że pies z zapaleniem trzustki nie powinien jeść, ponieważ każdy posiłek stymuluje trzustkę do produkcji enzymów, a to – zdaniem specjalistów – mogło nasilać stan zapalny. Dlatego często stosowano tzw. „odpoczynek dla jelit” (ang. rest the gut) i zwlekano z rozpoczęciem karmienia, nawet przez kilka dni.
Dziś jednak wiemy, że podczas zapalenia trzustki wydzielanie enzymów jest ograniczone, a uszkodzone komórki trzustki nie reagują już tak silnie na bodźce pokarmowe. Co więcej – długotrwały post może przynieść więcej szkód niż pożytku. Brak pokarmu prowadzi m.in. do:
- zaniku błony śluzowej jelit,
- osłabienia bariery jelitowej,
- a nawet przemieszczania się bakterii do krwi.
Z tego powodu aktualne podejście to „karmić, nie głodzić” (feed the gut). W praktyce oznacza to, że jeśli pies nie wymiotuje i da się opanować nudności lekami, to należy jak najszybciej wrócić do podawania jedzenia.
Żywienie psa z ostrym zapaleniem trzustki
Ostre zapalenie trzustki u psa to stan wymagający szybkiego działania – także w zakresie żywienia.
Jeśli pies nie wymiotuje lub objawy są dobrze kontrolowane lekami, należy możliwie szybko wdrożyć żywienie doustne – najlepiej w postaci niskotłuszczowej, lekkostrawnej diety, podawanej w małych, częstych porcjach.
Gdy pies nie je samodzielnie przez 3–5 dni, rozpoczyna się żywienie wspomagane – najczęściej przez sondę nosowo-przełykową lub przełykową. W pierwszej dobie podaje się ok. 25% dziennego zapotrzebowania energetycznego (RER), a następnie dawkę zwiększa się stopniowo, w zależności od tolerancji.
W szpitalu unika się przekarmienia – dzienne porcje nie powinny przekraczać 100% RER. Jeśli mimo terapii występuje ból lub dyskomfort, można rozważyć zmniejszenie tempa podawania karmy, obniżenie zawartości tłuszczu lub dodanie żywienia pozajelitowego (PN).
Sprawdź łatwostrawną karmę dla psa
Reklama
Kliknij i sprawdź: Karma weterynaryjna sucha dla psa VET RESPONSE GASTROINTESTINAL
Jak karmić psa z przewlekłym zapaleniem trzustki?
Przewlekłe zapalenie trzustki to długotrwały stan zapalny trzustki, który może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń i zaburzeń w trawieniu. Właściwe żywienie odgrywa kluczową rolę w łagodzeniu objawów i zapobieganiu nawrotom choroby.
Zaleca się stosowanie karmy o obniżonej zawartości tłuszczu, czyli takiej, która dostarcza mniej niż 30 g tłuszczu na 1000 kcal. Choć niektóre psy tolerują nieco wyższy poziom, każdy przypadek należy traktować indywidualnie i obserwować reakcje organizmu po wprowadzeniu diety.
Warto wiedzieć: nie tylko ilość tłuszczu ma znaczenie, ale również jego jakość. Tłuszcze nasycone (np. z tłustego mięsa czy smalcu) mogą być bardziej obciążające dla trzustki, natomiast jednonienasycone kwasy tłuszczowe, jak te zawarte w oliwie z oliwek, są uznawane za bezpieczniejsze. Korzystne działanie wykazują też kwasy omega-3 (DHA, EPA, ALA), które łagodzą stan zapalny i chronią komórki trzustki przed dalszymi uszkodzeniami.
Jak karmić psa z zapaleniem trzustki bez chorób współistniejących?
Podstawą żywienia psa z zapaleniem trzustki jest dieta niskotłuszczowa. Unikanie tłustych karm – zwłaszcza tych domowych i niekomercyjnych – pomaga zmniejszyć obciążenie trzustki, skrócić czas opróżniania żołądka i poprawić komfort trawienny. W niektórych przypadkach stosuje się także diety hydrolizowane, które zawierają białka rozbite na mniejsze cząsteczki – łatwiejsze do strawienia i mniej pobudzające trzustkę.
Ważne jest także zapewnienie odpowiedniej ilości energii w codziennym żywieniu. Utrzymujący się niedobór kalorii może prowadzić do degradacji mięśni i osłabienia zdolności regeneracyjnych organizmu. Nawet jeśli pies początkowo je mniej, lepiej podawać mu małe, regularne porcje niż czekać z karmieniem.
Oprócz tłuszczu, istotne znaczenie ma również ilość białka – nie powinna być zbyt wysoka, ale musi pokrywać zapotrzebowanie na odbudowę tkanek. Węglowodany, choć mniej problematyczne, mogą wymagać redukcji u psów z podejrzeniem insulinooporności. Warto też zwrócić uwagę na rodzaj błonnika – rozpuszczalny błonnik zwiększa lepkość treści żołądkowej i może pogarszać objawy przy wymiotach lub cofce pokarmu. Z kolei prebiotyki wspierają mikroflorę i mogą korzystnie wpływać na jelita.
Żywienia psa z chorą trzustką i chorobami współwystępującymi
Zapalenie trzustki u psa może występować samodzielnie lub współwystępować z innymi schorzeniami, które znacząco wpływają na wybór odpowiedniej diety. W przypadku chorób towarzyszących – takich jak hipertriglicerydemia, otyłość, przewlekła enteropatia (CE) czy przewlekła choroba nerek (CKD) – strategia żywieniowa musi być dostosowana indywidualnie, a kluczową rolę odgrywa kontrola zawartości tłuszczu w diecie.
Hipertriglicerydemia
U psów z hipertriglicerydemią ograniczenie tłuszczu jest niezbędne, ponieważ trójglicerydy mogą nasilać uszkodzenia komórek trzustkowych. Dieta niskotłuszczowa (lub taka, w której ograniczono tłuszcz o 50% względem wcześniejszego poziomu) skutecznie obniża poziom trójglicerydów i poprawia profil lipidowy. W cięższych przypadkach może być konieczne zastosowanie ultraniskotłuszczowej diety domowej opracowanej przez specjalistę. Dodatkowo warto rozważyć suplementację omega-3 w odpowiednich dawkach, które wspierają stabilizację gospodarki lipidowej.
Otyłość
Jeśli zapaleniu trzustki towarzyszy otyłość, zalecane są diety odchudzające o niskiej zawartości tłuszczu, zwłaszcza gdy tłuszcz mógł być czynnikiem ryzyka lub współistnieje hipertriglicerydemia.
Enteropatia
Przy przewlekłej enteropatii, która często współwystępuje z chorobami trzustki, skuteczne może być łączenie niskotłuszczowej karmy z odpowiednią ilością błonnika. W przypadku zaburzeń wchłaniania tłuszczów dieta o ograniczonej zawartości lipidów zapobiega zaleganiu tłuszczu w jelicie grubym i ogranicza ryzyko biegunki sekrecyjnej.
Przewlekła choroba nerek
U psów cierpiących równocześnie na przewlekłą chorobę nerek (CKD) i zapalenie trzustki należy zastosować diety zredukowane w fosfor, białko i tłuszcz. Choć nie wszystkie karmy nerkowe spełniają te kryteria, możliwe jest dobranie formuły o niskiej lub umiarkowanej zawartości tłuszczu, która jednocześnie będzie wspierać funkcję nerek.
Podsumowanie
Żywienie psa z chorą trzustką – zarówno w ostrym, jak i przewlekłym zapaleniu – wymaga szczególnej uwagi. Niezależnie od etapu choroby, kluczowe jest indywidualne podejście do każdego pacjenta, uwzględniające jego kondycję, apetyt, choroby współistniejące i reakcję na podawaną karmę.
Współczesne podejście do leczenia odchodzi od długotrwałego głodzenia psa – obecnie wiemy, że odpowiednio wprowadzona dieta, zwłaszcza o obniżonej zawartości tłuszczu, może znacząco wspierać proces zdrowienia i poprawiać jakość życia psa.
PAMIĘTAJ: W każdej sytuacji warto skonsultować sposób żywienia z lekarzem weterynarii lub dietetykiem specjalizującym się w żywieniu psów. To oni pomogą dobrać karmę dostosowaną do indywidualnych potrzeb psa i tym samym zminimalizować ryzyko nawrotów choroby.
FAQs
Jakie mięso jest bezpieczne dla psa z chorą trzustką?
Dla psa z zapaleniem trzustki najbezpieczniejsze są chude, dobrze przyswajalne mięsa – przede wszystkim gotowany indyk, kurczak bez skóry lub królik. Mięso powinno być przygotowane bez przypraw, bez tłuszczu i bez skóry, najlepiej gotowane na parze lub w wodzie.
Czy pies z chorą trzustką może jeść warzywa?
Tak, ale ostrożnie i selektywnie. Najlepiej sprawdzają się gotowane, lekkostrawne warzywa, takie jak marchewka, dynia, cukinia. Unikaj warzyw wzdymających (np. kapusty, brokułów) oraz tych bogatych w nierozpuszczalny błonnik. Warzywa powinny być tylko dodatkiem do diety, a nie jej podstawą – i zawsze dobrze rozdrobnione lub zmiksowane.
Czy karma sucha jest odpowiednia dla psa z zapaleniem trzustki?
Tak, ale wyłącznie specjalistyczna karma weterynaryjna o niskiej zawartości tłuszczu – najlepiej poniżej 7% tłuszczu w suchej masie. Zwykłe karmy komercyjne są zbyt tłuste. W niektórych przypadkach lepszym wyborem będzie karma mokra lub domowa dieta, szczególnie gdy pies ma obniżony apetyt lub trudności z trawieniem suchej karmy.
Źródła
A. Beynen, Diet and canine pancreatitis, https://www.researchgate.net/publication/334596355_Diet_and_canine_pancreatitis?enrichId=rgreq-eed76230a30619016a79c126f041854e-XXX&enrichSource=Y292ZXJQYWdlOzMzNDU5NjM1NTtBUzo3ODI5NDU4NjY0ODU3NjBAMTU2MzY4MDI0OTQ4MQ%3D%3D&el=1_x_2(dostęp: 26.07.2025).
H. Cride, V. Parker, A. Kathrni, Nutritional management of pancreatitis and concurrent disease in dogs and cats, https://avmajournals.avma.org/downloadpdf/view/journals/javma/262/6/javma.23.11.0641.pdf (dostęp: 26.07.2025).
J. Shmalberg, To Feed or Not to Feed? CONTROVERSIES IN THE NUTRITIONAL MANAGEMENT OF PANCREATITIS, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2016/10/2016-1112_ACVN_Pancreatitis_NO-AD.pdf(dostęp: 26.07.2025).
A. Witzel, Nutritional Management for Gastrointestinal Disease, https://todaysveterinarypractice.com/wp-content/uploads/sites/4/2018/01/TVP-2018-0102_Witzel_Nutritionally-Managing-GI_05.pdf (dostęp: 26.07.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
