Reklama

Rak skóry u psa – jakie są częste nowotwory skóry u psów?

pixabay.com/images/id-4194118/

Rak skóry u psa często nie musi oznaczać wyroku śmierci. By jednak do tego nie doszło swoją pracę profilaktyczną wykonać musi opiekun psa.

Data publikacji: 26 marca 2023

Skóra psa – za co odpowiada?

Skóra stanowi ogniwo łączące wnętrze ciała psa ze środowiskiem zewnętrznym, jest jednocześnie barierą, chroniącą organizm oraz medium, przenoszącym informacje z otoczenia do organizmu psa.

Skóra składa się z dwóch warstw:

Naskórka – warstwy zewnętrznej, pokrytej warstwą rogową, której grubość jest różna w zależności od miejsca na ciele
Skóry właściwej – wyposażonej w liczne włókna elastyczne

W skórze znajdują się gruczoły łojowe, których ujścia mieszczą się zwykle w mieszkach włosowych; gruczoły potowe, ale nielicznie; mieszki włosowe; komórki tuczne oraz melanocyty i histiocyty. W każdej z tych tkanek i komórek powstać mogą łagodne i złośliwe nowotwory.

Rak skóry u psa – jak poważny to problem?

Rak skóry u psów stanowi niemal 30% nowotworów, na jakie zapadają te zwierzęta. Około dwie trzecie tych zmian ma charakter łagodny, dobrze rokujący po ich usunięciu. Są to zwykle pojedyncze zmiany zlokalizowane w gruczołach łojowych, potowych czy mieszkach włosowych lub w naskórku.

Niestety część z nowotworów ma charakter złośliwy.

Łagodny nowotwór skóry u psa

Nowotwory łagodne skóry rosną zwykle wolniej, niekiedy za sprawą leczenia może dojść do zahamowania ich wzrostu. Z uwagi na to, że nie naciekają, a więc nie niszczą sąsiednich tkanek, są łatwiejsze do usunięcia. Łagodny rak skóry nie daje przerzutów, jednak może prowadzić do miejscowych zmian anatomicznych na skórze psa z martwicą włącznie.

Złośliwy nowotwór skóry u psa

Nowotwory złośliwe charakteryzują się szybkim wzrostem i mimo radyklanego leczenia może dojść do śmierci psa. Z uwagi na to, że mają one charakter naciekowy, dochodzić może do niszczenia sąsiednich tkanek, a nawet przerzutów poprzez naczynia chłonne lub układ krwionośny do innych organów.

Rak skóry u psa – przyczyny

Mimo coraz większej wiedzy w większości nowotworów skóry nie sposób zidentyfikować ich bezpośredniej przyczyny.

Wiadomo jednak, że nowotwory wywoływane są zwykle poprzez mutacje genetyczne, które rozwijają się w chromosomach lub molekułach. Proces nowotworzenia postępuje wieloetapowe, a w przypadku raka skóry wymaga długiego czasu, by zmiany w materiale genetycznym mogły się skumulować.

W przypadku raka skóry u psów niebagatelne znaczenie mogą mieć czynniki środowiskowe np. długotrwała ekspozycja na promieniowanie UV miejsc nie chronionych sierścią, która prowadzi do zmian w materiale genetycznym.

Do nowotworów skóry przyczynić się mogą również wirusy, pasożyty oraz hormony – u samców stymulacja testosteronem może prowadzić do raka gruczołów okołoodbytowych.

Rak skóry u psa może zostać zainicjowany również przez kontakt z substancjami chemicznymi – również tymi, zawartymi w żywności.

Rak skóry u psa – jakie rasy są szczególnie narażone?

Rak skóry występuje przede wszystkim u psów starszych, u których doszło do kumulacji zmian w materiale genetycznym. Prowadzone analizy pokazują jednak, że niektóre rasy psów są bardziej podatne na niektóre rodzaje raka skóry, np.:

Rak płaskokomórkowy	Dalmatyńczyk, beagle, whippet
Czerniak	Cocker spaniel, terrier szkocki
Ziarniniak grzybiasty	Golden retriever, terriery
Włókniak	Doberman, bokser, golden retriever
Rak mieszków włosowych	Owczarek niemiecki, basset, golden retriever
Rak gruczołów łojowych	Shih tzu, pudel, spaniel, seter

Szerszy wykaz chorób skóry wybranych ras psów znajduje się w A. Tomas, Predyspozycje rasowe do chorób u psów i kotów, Warszawa 2006.

Nowotwór skóry u psa – objawy

Zmiany nowotworowe na skórze mogą przybierać różne formy: począwszy od dobrze widocznych guzów, przez zgrubienia, trudno gojące się rany po swędzące zaczerwienienia. U niektórych psów mogą pojawić się kalafiorowate twory.

Objawami towarzyszącymi mogą być: apatia, zmęczenie, wylizywanie zmian na skórze, wygryzanie tych miejsc, utrata masy ciała, biegunki, wymioty.

Kluczowe są jednak pojawiające się zmiany na skórze, które opiekun powinien dostrzec.

Rak skóry u psa – rozpoznanie

Zmiany skórne są zwykle łatwiejsze do rozpoznania, gdyż widoczne są gołym okiem. Podczas wizyty lekarza weterynarii poza przyjrzeniem się zmianom wykona badanie palpacyjne. Lekarz powinien ustalić, jakiej warstwy skóry dotyczy zmiana, gdyż umożliwi to określenie z jakich tkanek zbudowana jest zmiana chorobowa. Lekarz ustali również, czy zmiany mają charakter ogniskowy, czy są rozsiane po całej skórze.

Niektóre nowotwory rozsiane mogą z pozoru przypominać inne choroby dermatologiczne, dlatego lekarz wykona również diagnostykę różnicową, która obejmuje:

Zmiany zapalne
Zmiany ziarniniakowe
Zmiany o podłożu immunologicznym
Zmiany nienowotworowe, które mogą się rozrastać

W celu ostatecznego rozpoznania lekarz zleci:

Badanie krwi – badanie hematologiczne, biochemia krwi – co prawda nie dadzą one odpowiedzi na pytanie: jaki nowotwór skóry ma pies, ale mogą być przydatne w określeniu zmian paranowotworowych;
Badanie obrazowe – jeżeli guz zlokalizowany jest blisko kości, to RTG może być wskazane, by ocenić, czy nie doszło do przerzutów. Z tego samego względu lekarz może zdecydować o wykonaniu USG;
Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa – jest to kluczowe badanie, wykonywane w rozpoznaniu zmian skórnych. Pobrane próbki poddawane są badaniu cytologicznemu, które umożliwi rozpoznanie. Ostateczne rozpoznanie wykonuje się poprzez badanie histopatologiczne.

Najczęstsze nowotwory skóry u psów

Nowotwór skóry może przybrać wiele różnych postaci.

Częste łagodnie przebiegające nowotwory skóry u psów to:

Nabłoniak gruczolakowato torbielowaty
Tricholemmoma
Rogowiak kolczystokomórkowy
Rak podstawnokomórkowy

Częste złośliwe nowotwory skóry u psów to:

Histiocytoza złośliwa
Czerniak
Gruczolakorak
Mięsak limfatyczny

Mastocytoma u psa

To najczęściej występujący u psów nowotwór skóry, który stanowi 16-21% wszystkich zmian nowotworowych. Mastocytomy opisywane są najczęściej u kundelków oraz takich ras, jak:

bokser
terier bostoński
bulterier
foksterier
mops
labrador
beagle
golden retriever

Przyczyny guzów z komórek tucznych w większości przypadków są nieznane. W 50% przypadków guzy z komórek tucznych u psów występują na tułowiu i w okolicy krocza, w 40% na kończynach i w 10% na głowie oraz szyi.

Czerniak u psa

Czerniak to nowotwór złośliwy, który u psów występuje rzadko i dotyka zwykle cocker spaniele i terriery szkockie. To rak z komórek barwnikowych, który ma zwykle kolor ciemnobrązowy lub czarny i jest płaski oraz rozległy do ok. 2 cm. U psów przebieg choroby jest raczej łagodny, co daje lepsze rokowania.

Mięsak limfatyczny u psa

Mięsak limfatyczny to złośliwy nowotwór, jednak rzadko występujący u psów. Zwykle występuje na głowie i nogach w formie licznych podskórnych guzów, często z wrzodami i bez włosów na skórze. Rokowania są zwykle złe.

Włókniak u psa

Włókniaki to zwykle łagodne nowotwory, występujące w skórze lub tkance podskórnej. Występują zwykle na nogach i bokach ciała, a skóra w miejscu ich wystąpienia jest zwykle bezwłosa. Nowotwory te nie dają przerzutów. Występują często u bokserów, dobermanów i goldenów.

Gruczolakorak u psa

Gruczolakorak to nowotwór wywodzący się z gruczołów łojowych, który występuje w tej grupie nowotworów najrzadziej, ponieważ w 2% przypadków. Najczęściej pojawia się na głowie, kończynach, szczególnie często u cocker spanieli.

Rak skóry u psa – leczenie

Leczenie nowotworu skóry zależy od jego umiejscowienia, stopnia rozwoju zmiany oraz tego, czy ma on charakter złośliwy bądź niezłośliwy.

W przypadku guzów bez nacieków lekarz zdecydować może o przeprowadzeniu chirurgicznego usunięcia zmian. Taki zabieg w wielu przypadkach rozwiązuje problem. Mimo wszystko istnieje ryzyko niedostatecznego usunięcia zmian, które mogą spowodować wznowienie choroby.

Jeżeli choroba występuje z przerzutami, to poza zabiegiem chirurgicznym konieczne może być również przeprowadzenie chemioterapii u psa. Podstawą do jej wdrożenia jest jednak prawidłowe rozpoznanie nowotworu, gdyż niektóre z nich mogą nie reagować na chemioterapię.

Radioterapia jest w Polsce praktycznie niedostępna.

Rak skóry u psa – rokowania

Szanse na wyleczenie zależą od wczesnego wykrycia zmian na skórze oraz rodzaju nowotworu, z jakim pies ma do czynienia. Nie można jednoznacznie określić szans na wyleczenie, gdyż wiele zależy od ogólnej kondycji zdrowotnej psa i jego wieku.

Profilaktyka raka skóry u psów

Nie da się w pełni ochronić psa przed możliwością wystąpienia nowotworu skóry, gdyż choroba ta wynika z niekontrolowanych zmian na poziomie materiału genetycznego. W dużej mierze uzależnione jest to od uwarunkowań osobniczych oraz genów rodziców.

Z całą pewnością można chronić psa przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych, tak jak długotrwała ekspozycja na promienie słoneczne, chemikalia, żywność z dużą ilością środków konserwujących.

Opiekun psa powinien również badać skórę, podczas cotygodniowego przeglądu zwierzęcia. Czasem zmiany można wyczuć np. podczas codziennego głaskania psa.

Bibliografia

R. Sapierzyński, E. Sapierzyńska, Nowotwory nabłonkowe skóry u psów i kotów. Część 2. Nowotwory wywodzące się z mieszków włosowych, „Życie weterynaryjne” 2005/80(3).

R. Sapierzyński, E. Sapierzyńska, Nowotwory nabłonkowe skóry u psów i kotów. Część 3. Nowotwory wywodzące się z gruczołów skóry, „Życie weterynaryjne” 2005/80(4).

R. Sapierzyński, E. Sapierzyńska, Nowotwory skóry i tkanki podskórnej u psów i kotów. Część 1. Guz z komórek tucznych, „Życie weterynaryjne” 2005/80(5).

R. Sapierzyński, E. Sapierzyńska, Nowotwory skóry i tkanki podskórnej u psów i kotów. Część 2. Nowotwory histiocytarne i z komórek histiocytopodobnych, „Życie weterynaryjne” 2005/80(6).

dr Mateusz Karatysz

Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl