Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Kryptokokoza u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Co to jest kryptokokoza?
Kryptokokoza u psa to ogólnoustrojowa choroba grzybicza wywoływana przez drożdżaki z rodzaju Cryptococcus.
Zakażenie ma charakter inwazyjny i może obejmować różne narządy, w tym struktury ośrodkowego układu nerwowego. U psów częściej niż u kotów przybiera postać rozsianą i bywa przebiegiem ciężka, wymagając długotrwałego leczenia przeciwgrzybiczego oraz regularnego monitorowania miana antygenu w surowicy. Rokowanie zależy od stopnia zaawansowania zmian i lokalizacji procesu chorobowego.
Jakie są objawy kryptokokozy u psa?
Objawy kryptokokozy u psa są zróżnicowane i najczęściej dotyczą układu nerwowego, oddechowego oraz oczu. Choroba często ma charakter rozsiany i może przebiegać gwałtownie.
U psów w ponad 80% przypadków dochodzi do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego, dlatego dominują objawy neurologiczne. Mogą pojawić się:
- drgawki,
- ataksja,
- niedowłady,
- przeczulica,
- zmiana zachowania,
- ślepota,
- oczopląs,
- przechylenie głowy.
Częste są także zaburzenia świadomości, które pogarszają rokowanie.
Jeśli zakażenie obejmuje jamę nosową, obserwuje się wypływ z nosa, kichanie, krwawienia i deformację okolicy grzbietu nosa.
U części psów rozwija się zapalenie nerwu wzrokowego, odwarstwienie siatkówki lub zapalenie błony naczyniowej oka. W postaci rozsianej mogą wystąpić apatia, utrata masy ciała oraz objawy ze strony narządów wewnętrznych.
Przyczyny: jak pies zaraża się kryptokokozą?
Pies zaraża się kryptokokozą głównie przez wdychanie zarodników grzybów z rodzaju Cryptococcus obecnych w środowisku. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą oddechową, a nie poprzez bezpośredni kontakt z chorym zwierzęciem.
Grzyby te bytują w glebie i rozkładającej się materii organicznej, a szczególnie sprzyjającym środowiskiem są miejsca zanieczyszczone odchodami gołębi, gdzie patogen może przetrwać przez lata.
Najczęstsze przyczyny zakażenia to:
- przebywanie w miejscach z odchodami gołębi i innych ptaków,
- kontakt z zanieczyszczoną glebą lub rozkładającą się materią roślinną,
- przebywanie w rejonach intensywnego naruszania gleby (np. prace ziemne, wycinka),
- inhalacja kurzu zawierającego zarodniki grzyba,
- rzadziej – połknięcie patogenu lub zakażenie przez ranę skóry.
Kiedy zabrać psa do weterynarza?
Do weterynarza zgłoś się od razu, jeśli u psa pojawią się nagłe objawy neurologiczne, takie jak drgawki, zaburzenia równowagi, ślepota czy zmiana zachowania. Nie zwlekaj również przy przewlekłym, jednostronnym wypływie z nosa, krwawieniach z nosa lub deformacji okolicy grzbietu nosa. Szybka diagnostyka ma kluczowe znaczenie, bo w przypadku kryptokokozy wczesne wdrożenie leczenia znacząco poprawia rokowanie.
Jak rozpoznać kryptokokozę u psa?
Kryptokokozę u psa rozpoznaje się na podstawie badania klinicznego oraz potwierdzenia obecności antygenu lub komórek grzyba w badaniach laboratoryjnych. Kluczowe znaczenie ma test antygenowy z surowicy lub płynu mózgowo-rdzeniowego.
Diagnostyka zaczyna się od dokładnego wywiadu i badania neurologicznego lub laryngologicznego, zależnie od dominujących objawów.
Najczęściej wykonuje się test aglutynacji lateksowej (LCAT/CALAS), który cechuje się wysoką czułością i swoistością. Dodatnie miano, nawet niskie, może mieć znaczenie kliniczne.
Rozpoznanie można potwierdzić cytologicznie, uwidaczniając charakterystyczne drożdżaki z grubą otoczką w aspiracie, płynie mózgowo-rdzeniowym lub wymazie.
W przypadku zajęcia ośrodkowego układu nerwowego pomocne są badania obrazowe, zwłaszcza rezonans magnetyczny, który jest bardziej czuły niż tomografia komputerowa.
Monitorowanie miana antygenu pozwala także ocenić skuteczność leczenia i wcześnie wykryć ewentualny nawrót choroby.
Leczenie kryptokokozy u psa
Leczenie kryptokokozy u psa polega na długotrwałej terapii przeciwgrzybiczej, często trwającej co najmniej 6–12 miesięcy. W ciężkich przypadkach konieczne bywa leczenie szpitalne i intensywna opieka neurologiczna.
Dobór leków zależy od lokalizacji zmian i stanu ogólnego psa. W postaciach zagrażających życiu, zwłaszcza przy zajęciu ośrodkowego układu nerwowego, stosuje się amfoterycynę B, czasem w terapii skojarzonej. W lżejszych lub stabilnych przypadkach podstawą leczenia jest flukonazol, który dobrze penetruje do OUN, a alternatywą może być itrakonazol.
Terapia wymaga regularnego monitorowania miana antygenu we krwi co kilka miesięcy, ponieważ jego spadek świadczy o skuteczności leczenia.
Leczenie kontynuuje się zwykle do momentu ustąpienia objawów oraz uzyskania ujemnego wyniku serologicznego. Nawrót choroby jest możliwy, dlatego po zakończeniu terapii zaleca się dalszą kontrolę.
Ile kosztuje leczenie kryptokokozy u psa?
Leczenie kryptokokozy u psa w Polsce jest kosztowne i długotrwałe, a całkowity wydatek zależy od ciężkości choroby, zastosowanych leków i konieczności hospitalizacji. Sama diagnostyka (konsultacje, test antygenowy, badania dodatkowe) to zwykle kilkaset złotych na start. Terapia przeciwgrzybicza trwająca wiele miesięcy generuje koszt od kilkudziesięciu do kilkuset złotych miesięcznie, a w ciężkich przypadkach wymagających amfoterycyny B i leczenia szpitalnego suma może znacząco wzrosnąć.
Łącznie leczenie najczęściej mieści się w przedziale około 2–10 tys. zł, choć w skomplikowanych przypadkach może być wyższe.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy kryptokokoza u psa jest zaraźliwa dla ludzi?
Nie bezpośrednio. Pies zwykle nie stanowi źródła zakażenia dla człowieka. Zarówno ludzie, jak i psy zarażają się ze środowiska – poprzez wdychanie zarodników.
Czy kryptokokoza zawsze daje objawy neurologiczne?
Nie. Najczęściej choroba zaczyna się w jamie nosowej. Objawy neurologiczne pojawiają się dopiero wtedy, gdy grzyb przekroczy barierę krew–mózg.
Jak długo trwa leczenie kryptokokozy u psa?
Terapia jest długotrwała i może trwać kilka miesięcy. Leczenie kontynuuje się nawet po ustąpieniu objawów klinicznych.
Literatura naukowa
Cryptococcosis in Cats and Dogs, https://miravistavets.com/wp-content/uploads/2021/07/Vets_CR_CryptococcosisCatsDogs.pdf (dostęp: 11.02.2026).
S. Gnat, D. Łagowski, Kryptokokoza u psów – objawy kliniczne, diagnostyka i leczenie https://bibliotekanauki.pl/articles/22180990.pdf (dostęp: 11.02.2026).
E. Jacobson i inni, Clinical features, outcomes, and long-term survival times of cats and dogs with central nervous system cryptococcosis in Australia: 50 cases (2000–2020) https://avmajournals.avma.org/view/journals/javma/261/2/javma.22.08.0342.pdf (dostęp: 11.02.2026).
P. Wilkołek, Grzybice głębokie skóry u psów, https://magwet.pl/25306,grzybice-glebokie-skory-u-psow?srsltid=AfmBOoqt9WYpWsGOzyhHF1WUrvFmD2G4PSZP92MXnClDHBQFEvTnrDKu (dostęp: 11.02.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
