Choroba Addisona u psa
pixabay.com/photos/dog-border-collie-canine-pet-7803251/
Niedoczynność kory nadnerczy, określana zamiennie jako choroba Addisona to zaburzenie endokrynologiczne, które może dotknąć nasze pupile. Jest to choroba potencjalnie śmiertelna, która jest rozpoznawana i leczona stosunkowo rzadko. Dlatego pomyślałem, że warto pochylić się nad tym zagadnieniem i sprawdzić, co na temat tej choroby mają do powiedzenia lekarze weterynarii.
W artykule przeczytasz
Na czym polega niedoczynność kory nadnerczy
Choroba Addisona polega na niewłaściwej produkcji glikokortykosteroidów oraz mineralokortykosteroidów przez nadnercza. Oznacza to, że psy cierpiące na tą chorobę mogą mieć problem z niewłaściwą produkcją na przykład kortyzolu lub aldosteronu.
Dodam tylko, że nadnercza są parzystym organem zlokalizowanym po przyśrodkowej stronie nerek. Są zbudowane z rdzenia oraz trójwarstwowej kory nadnerczy, która składa się kolejno, od zewnątrz, z: warstwy kłębkowatej, warstwy pasmowatej i warstwy siatkowatej, w której produkowane są androgeny i glikokortykosteroidy.
Jakich psów może dotyczyć choroba Addisona?
Schorzenie to może dotyczyć wielu ras psów, w zasadzie może rozwinąć się u każdej rasy psów, bez względu na wiek czy płeć. Zauważono jednak, że zdecydowanie częściej choroba rozwija się u suk młodych lub w średnim wieku. U niektórych ras psów choroba ta występuje stosunkowow często – nawet u 10% populacji, dlatego naukowcy wnioskują, że może to być choroba genetyczna – dziedziczna, chociaż jej podłoże nie jest w pełni poznane.
Wiadomo jednak, że całkiem często zapadają na nią takie rasy psów, jak:
- Border collie
- Dog niemiecki
- Retriever z Nowej Szkocji
- Portugalski pies dowodny
- West highland white terrier
- Pudel duży
Przyczyny niedoczynności kory nadnerczy
Niedoczynność kory nadnerczy u psów może być pierwotna, jak i wtórna.
W przypadku pierwotnej niedycznności, która diagnozowana jest częściej, problem dotyczy niedoboru zarówno glikokortykosteroidów, jak i mineralokortykosteroidów. U większości zwierząt z tym schorzeniem dochodzi do uszkodzenia warstw kory nadnerczy spowodowanego przez własny układ odpornościowy zwierzęcia. Pierwotna niedoczynność może również wynikać z obustronnego zniszczenia nadnerczy przez nowotwór, choroby ziarniniakowe lub zakrzepicę tętnic.
Wtórna niedoczynność kory nadnerczy dotyczy tylko niedoboru glikokortykosteroidów. Do tej formy choroby prowadzi zmniejszone wydzielanie hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) przez przysadkę mózgową. Głównymi przyczynami tej odmiany choroby są uszkodzenia przysadki lub podwzgórza (nowotrów / zapalenie), a także długotrwałe przyjmowanie przez psa glikokortykosteroidów drogą dożylną, doustną lub miejscowo. Problem w tym ostatnim przypadku może zniknąć w ciągu 2-4 tygodni po przerwaniu podawania leków – chyba, że są to leki długodziałające.
Jakie są objawy choroby Addisona?
Objawy kliniczne niedoczynności kory nadnerczy pojawiają się bardzo późno – gdy 90% kory nadnerczy jest już zniszczone. Są to sygnały niespecyficzne, jak biegunka, wymioty, ospałość.
Do najczęściej pojawiających się objawów, na skutek niedostatecznego wydzielania glikokortykosteroidów i/lub mineralokortykosteroidów, w literaturze zaliczane są:
- Apatia
- Jadłowstręt
- Wymioty
- Zmniejszenie masy ciała
- Odwodnienie
- Rzadkoskurcz
- Ból brzucha
Objawy te są bardzo nieswoiste, dlatego zwyke przypisuje się je do innych chorób.
Stan klininczny psów, które trafiły do lekarza weterynarii może być różny. Od łagodnego aż po psy we wstrząsie z silną hipowolemią i odwodnieniem. Stan tych ostatnich psów wymaga intensywnej płynoetrapii, a w przypadku niedokrwistości także przetoczenia krwi.
Rozpoznanie
Podstawą rozpoznania choroby niedoczynności kory nadnerczy jest test stymulacji ACTH. Pokazuje on jaki jest poziom rezerw nadnerczy. Test polega na oznaczeniu kortyzolu w surowicy po dożylnym podaniu syntetycznego ACTH. Badanie poziomu kortyzolu powtarzane jest po godzinie. Test ten nie pozwala jednak na różnicowanie pierowtnej i wtórnej niedoczynności. Można ją jednak spróbować odróżnić np. poprzez okresowe oznaczanie poziomu elektrolitów w surowicy.
Leczenie
Psy o ciężkim przebiegu choroby muszą zostać natychmiast ustabilizowane za pomocą płynoterapii. Po wyrównaniu poziomu elektrolitów włącza się leczenie, polegające na doustnym podawaniu mineralokortykosteroidów lub glikokortykosteroidów (leczenie dożywotnie) – pierwotna niedoczynność.
W przypadku wtórnej niedoczynności, gdy przyczyną jest długotrwałe podawanie glikokortykosterodiów objawy mogą minąć w ciągu 2-4 tygodni po ich odstawieniu.
Źródła
R. W. Nelson, C. G. Couto, Choroby wewnętrzne małych zwierząt, Tom 2, wyd. Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2009.
A. Neska-Suszyńska, Niedoczynność kory nadnerczy u psów i kotów – spojrzenie nefrologa, „Magazyn Weterynaryjny”, 07/2011, https://magwet.pl/25215,niedoczynnosc-kory-nadnerczy-u-psow-i-kotow-spojrzenie-nefrologa (dostęp: 06.05.2024).
N. Stilwell, Choroba Addisona – co nowego u wielkiego nasladowcy?, „Weterynaria po dyplomie”, 05/2020.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
