Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Nietolerancja glutenu u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Nietolerancja glutenu lub zbóż u psa — co to właściwie znaczy?
Nietolerancja glutenu i nietolerancja zbóż to nie są pojęcia zamienne. Nie każde zboże zawiera gluten, dlatego pies na diecie bezglutenowej nie zawsze musi jeść karmę bezzbożową.
- Gluten jest białkiem obecnym przede wszystkim w pszenicy, jęczmieniu i życie. Składa się m.in. z gluteniny i gliadyny, przy czym gliadyna jest ważnym elementem w reakcjach nadwrażliwości na gluten.
- Z kolei zboża to szersza grupa składników, do której należą m.in. ryż, kukurydza, pszenica, jęczmień, sorgo i owies.
Czy pies naprawdę może mieć nietolerancję glutenu?
Tak, ale u psów nie jest to tak powszechne. W źródłach opisano dwa szczególnie ważne obrazy kliniczne związane z glutenem: enteropatię glutenozależną u seterów irlandzkich oraz paroksyzmialną dyskinezę glutenozależną u border terrierów.
U seterów irlandzkich gluten łączono głównie z objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak brak apetytu, przewlekła biegunka, utrata masy ciała i zaburzenia wzrostu u młodych psów. Po przejściu na dietę bezglutenową objawy zwykle wyraźnie się poprawiały.
W przypadku border terrierów problem może wyglądać inaczej. Opisano u nich epizody nieprawidłowych ruchów, drżenia, trudności w chodzeniu i dystonii, przy zachowanej świadomości psa.
Objawy nietolerancji glutenu i zbóż u psa
Objawy mogą być niespecyficzne, dlatego sam wygląd kupy, świąd czy wymioty nie pozwalają od razu powiedzieć: „to gluten” albo „to zboża”.
Przy podejrzeniu nietolerancji glutenu u psa można opisać przede wszystkim objawy pokarmowe: przewlekłą lub nawracającą biegunkę, utratę masy ciała, gorszy apetyt, słabszą kondycję, wzdęcia i problemy z przyswajaniem składników odżywczych. U młodych psów niepokojące może być także słabsze tempo wzrostu.
Przy nadwrażliwości pokarmowej mogą pojawiać się również objawy skórne: świąd, lizanie łap, zaczerwienienie skóry, pogorszenie sierści, nawracające zapalenia uszu albo zaostrzenie problemów dermatologicznych.
Karma bezglutenowa a karma bezzbożowa — czym się różnią?
Karma bezglutenowa powinna wykluczać składniki zawierające gluten, przede wszystkim pszenicę, żyto, jęczmień i ich pochodne. Może jednak zawierać składniki zbożowe naturalnie bezglutenowe, np. ryż, kukurydzę czy proso.
Karma bezzbożowa nie zawiera zbóż, ale to nie znaczy, że nie ma w niej węglowodanów. W karmach grain-free zboża często zastępują rośliny strączkowe i bulwy, np. groch, soczewica, ciecierzyca, ziemniaki i bataty.
Jak wybrać karmę dla psa z podejrzeniem nietolerancji glutenu lub zbóż?
Jeśli pies ma nawracające biegunki, świąd, wymioty, problemy skórne lub utratę masy ciała, nie warto co kilka dni zmieniać karmy na kolejną „bez zbóż”. Takie działanie utrudnia ocenę, który składnik naprawdę szkodzi.
W praktyce karma powinna być:
- pełnoporcjowa — czyli kompletna i zbilansowana;
- dopasowana do wieku i masy ciała psa;
- oparta na prostym, czytelnym składzie;
- bez składnika podejrzewanego o wywoływanie objawów;
- dobrana najlepiej po konsultacji z lekarzem weterynarii, szczególnie przy przewlekłych objawach;
- wprowadzana konsekwentnie, bez przypadkowych smaczków i dokarmiania ze stołu.
FEDIAF wskazuje, że najważniejszym kryterium wyboru diety jest to, czy karma zapewnia pełne i zbilansowane żywienie. Nadmiar lub niedobór jednego składnika może wpływać na zdrowie psa niezależnie od tego, czy karma zawiera zboża, czy nie.
Jak czytać skład karmy przy nietolerancji glutenu lub zbóż?
Przy podejrzeniu nietolerancji glutenu trzeba szukać w składzie pszenicy, jęczmienia, żyta, orkiszu, słodu, glutenu pszennego i pochodnych zbóż glutenowych. Przy podejrzeniu nietolerancji zbóż trzeba sprawdzić szerzej: ryż, kukurydzę, owies, sorgo, pszenicę, jęczmień i inne składniki zbożowe.
Co może jeść pies na diecie bezglutenowej?
Pies na diecie bezglutenowej może jeść karmę pełnoporcjową, która nie zawiera pszenicy, żyta, jęczmienia ani ich pochodnych. Węglowodany mogą pochodzić np. z ryżu, kukurydzy, ziemniaków, batatów, prosa, gryki lub komosy ryżowej, o ile pies dobrze je toleruje.
Warto zaznaczyć, że ryż, kukurydza, gryka, komosa ryżowa i proso są często błędnie kojarzone z glutenem, choć same w sobie nie są klasycznymi źródłami glutenu.
Kiedy dieta bezglutenowa lub bezzbożowa ma sens?
Dieta bezglutenowa ma sens przede wszystkim wtedy, gdy pies ma potwierdzoną lub mocno podejrzewaną reakcję na gluten albo należy do rasy, u której opisano takie problemy i występują zgodne objawy. Przykładem są setery irlandzkie z enteropatią glutenozależną oraz border terriery z objawami paroksyzmialnej dyskinezy glutenozależnej.
Dieta bezzbożowa może mieć sens, gdy pies źle reaguje na konkretne składniki zbożowe albo gdy lekarz weterynarii zaleci taką próbę w ramach uporządkowanej diagnostyki. Nie powinna być jednak pierwszym, automatycznym rozwiązaniem na każdy świąd, biegunkę czy zapalenie ucha.
Kiedy iść z psem do lekarza weterynarii?
Do lekarza weterynarii warto zgłosić psa, jeśli objawy są przewlekłe, nawracające albo nasilają się po jedzeniu. Szczególnie niepokojące są: przewlekła biegunka, utrata masy ciała, brak apetytu, wymioty, krew w kale, silny świąd, nawracające zapalenia uszu, apatia, odwodnienie i słaby wzrost u szczeniąt.
Jak karmić psa z nietolerancją glutenu lub zbóż — najważniejsze zasady
Najważniejsza zasada brzmi: nie karm etykietą, tylko dobrze dobraną dietą. Jeśli pies ma podejrzenie nietolerancji glutenu, wybierz karmę bez pszenicy, żyta, jęczmienia i ich pochodnych. Jeśli podejrzenie dotyczy szerzej zbóż, rozważ karmę bezzbożową, ale sprawdź, czym producent zastąpił zboża i czy karma jest pełnoporcjowa:
- nie zmieniaj karmy chaotycznie co kilka dni;
- zapisuj objawy i skład karmy;
- nie podawaj smaczków o niejasnym składzie;
- nie dokarmiaj psa pieczywem, ciastkami i resztkami ze stołu;
- wybieraj karmę kompletną i zbilansowaną;
- przy przewlekłych objawach skonsultuj dietę z lekarzem weterynarii;
- pamiętaj, że alergizować może każde białko — także z mięsa, zbóż lub roślin strączkowych;
- nie zakładaj, że każdy pies potrzebuje karmy grain-free.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy pies z nietolerancją glutenu musi jeść karmę bezzbożową?
Nie zawsze. Pies z nietolerancją glutenu powinien unikać składników zawierających gluten, ale może tolerować zboża naturalnie bezglutenowe, np. ryż lub kukurydzę.
Czy karma bezzbożowa jest dobra dla każdego psa?
Nie. Karma bezzbożowa może pomóc konkretnym psom, ale nie jest automatycznie zdrowsza dla wszystkich. Najważniejsze, by była pełnoporcjowa i dobrze tolerowana.
Bibliografia i badania naukowe
Canine gluten sensitivity – is this coeliac disease in dogs? https://laboklin.com/wp-content/uploads/2023/02/canine-gluten-sensitivity-is-this-coeliac-disease-in-dogs.pdf (dostęp: 06.06.2026).
Grain free pet food for cats and dogs, https://europeanpetfood.org/wp-content/uploads/2025/08/FEDIAF_Grain-Free-Pet-Food-for-Cats-Dogs_Online-1.pdf (dostęp: 06.06.2026).
M. Karatysz, Czy pies może mieć nietolerancję na gluten? https://epieski.pl/nietolerancja-glutenu-u-psa/ (dostęp: 06.06.2026).
J. Zhang, Y. Ju, Y. Yang, Z. Wu, Grain-Free diets for dogs and cats: an updated review focusing on nutritional effects and health considerations, https://www.mdpi.com/2076-2615/15/14/2020 (dostęp: 06.06.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
