Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Zapalenie ślinianek u psa
Zdjęcie wypromptowano dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Czym są ślinianki i jakie pełnią funkcje
Zapalenie ślinianek u psa to stan zapalny jednego lub kilku gruczołów ślinowych, prowadzący do ich powiększenia, bolesności i zaburzeń wydzielania śliny. W weterynarii jest to choroba rzadka — w badaniu populacyjnym stanowiła ok. 0,28–0,3% wszystkich biopsji.
U psów wyróżnia się cztery główne pary ślinianek: żuchwowe, podjęzykowe, przyuszne i jarzmowe, a także liczne drobne gruczoły ślinowe w obrębie jamy ustnej. Ich podstawową funkcją jest wytwarzanie śliny, która nawilża pokarm, ułatwia jego formowanie i przesuwanie do przełyku oraz chroni błonę śluzową jamy ustnej przed urazami i infekcjami.
Jakie są objawy zapalenie ślinianek u psa?
Objawy zapalenia ślinianek u psa to najczęściej bolesny obrzęk w okolicy pyska lub szyi oraz nasilony ślinotok.
Objawy te mogą pojawiać się nagle lub narastać stopniowo, a ich nasilenie zależy od tego, która ślinianka jest zajęta i czy proces ma charakter zapalny, ropny lub idiopatyczny. Zapalenie może dotyczyć jednej lub kilku ślinianek, być jednostronne albo obustronne. U wielu psów ślinotok wynika nie tyle z nadprodukcji śliny, ile z bólu i trudności w połykaniu. W badaniach opisano także przypadki, w których objawy przypominają choroby przewodu pokarmowego lub mają związek z układem nerwowym, co często opóźnia rozpoznanie .
Najczęstsze objawy zapalenia ślinianek u psa to:
- obrzęk pod żuchwą lub w okolicy szyi,
- bolesność pyska i niechęć do jedzenia,
- nadmierne ślinienie lub ślinotok rzekomy,
- trudności z połykaniem, częste przełykanie,
- wymioty lub odruchy wymiotne,
- apatia i osłabienie,
- powiększenie okolicznych węzłów chłonnych,
- przy zajęciu ślinianki jarzmowej: objawy oczodołowe (wytrzeszcz, wysunięcie trzeciej powieki).
Nie każdy obrzęk pod żuchwą oznacza zapalenie ślinianek – podobnie mogą wyglądać powiększone węzły chłonne lub ślinotok rzekomy.
Przyczyny zapalenia ślinianek u psa
Przyczyny zapalenia ślinianek u psa najczęściej obejmują infekcje, urazy oraz zaburzenia czynnościowe prowadzące do stanu zapalnego gruczołu.
W praktyce weterynaryjnej zapalenie ślinianek jest chorobą rzadką i w wielu przypadkach ma charakter nieswoisty, co oznacza, że nie udaje się wskazać jednego, jednoznacznego czynnika sprawczego. Proces zapalny może rozwinąć się wtórnie do urazu, niedrożności przewodu ślinowego lub infekcji bakteryjnej, rzadziej ma podłoże immunologiczne. Opisywane są również przypadki idiopatycznej sialadenitis, w których objawy nawracają i mogą mieć związek z zaburzeniami neurologicznymi lub przewlekłymi chorobami przewodu pokarmowego, a nie bezpośrednio z samą ślinianką .
Najczęstsze przyczyny zapalenia ślinianek u psów to:
- infekcje bakteryjne prowadzące do ropnego zapalenia ślinianek,
- urazy mechaniczne w obrębie pyska i szyi,
- niedrożność lub uszkodzenie przewodu ślinowego,
- wtórne zapalenie przy sialocoele (ślinotok rzekomy),
- przewlekłe wymioty i choroby przełyku lub żołądka,
- choroby autoimmunologiczne (rzadko),
- idiopatyczna sialadenitis, w tym postacie reagujące na leczenie neurologiczne.
Zapalenie ślinianek u psa rzadko dotyczy jednej przyczyny – bardzo często jest skutkiem urazu, ciała obcego lub wtórnej infekcji bakteryjnej.
Kiedy zabrać psa do weterynarza?
Jeśli pies wcześniej nie miał problemów ze ślinieniem, a nagle zaczyna się intensywnie ślinić, ma widoczny guz pod żuchwą, unika jedzenia lub reaguje bólem na dotykanie pyska, nie warto czekać na „samo przejście”. Zapalenie ślinianek może mieć przebieg łagodny, ale bywa też związane z infekcją, ropniem, chorobą przewodu pokarmowego lub zaburzeniami neurologicznymi, które wymagają diagnostyki i leczenia.
Szczególnie pilna konsultacja jest konieczna, gdy ślinotokowi towarzyszą wymioty, apatia, gorączka, trudności z połykaniem, szybkie powiększanie się obrzęku lub objawy ze strony oczu. W takich sytuacjach szybka wizyta u lekarza weterynarii zwiększa szanse na skuteczne leczenie i zapobiega powikłaniom.
Badania przy zapaleniu ślinianek u psa
Podczas wizyty z psem lekarz weterynarii wykonuje badania, które mają ustalić przyczynę zapalenia ślinianek, a nie tylko potwierdzić sam obrzęk. Na początku przeprowadza badanie kliniczne, oceniając pysk, szyję, bolesność ślinianek i ogólny stan psa.
Kluczowym badaniem jest USG szyi, które pozwala ocenić wielkość i strukturę ślinianki, wykryć ropień, stan zapalny lub odróżnić zapalenie od ślinotoku rzekomego czy guza. Jeśli obraz USG budzi wątpliwości, lekarz może wykonać biopsję cienkoigłową (FNA) i pobrać materiał do badania cytologicznego.
Często zlecane są również badania krwi (morfologia i biochemia), aby ocenić nasilenie stanu zapalnego i wykluczyć choroby ogólnoustrojowe. W bardziej złożonych przypadkach, zwłaszcza przy objawach oczodołowych lub nawracających dolegliwościach, diagnostyka może zostać rozszerzona o RTG, tomografię lub rezonans.
Jak leczyć zapalenie ślinianek u psa
Jeśli zapalenie ma podłoże bakteryjne lub ropne, leczenie opiera się na antybiotykoterapii, często połączonej z lekami przeciwbólowymi i przeciwzapalnymi. W takich przypadkach poprawa bywa szybka, a obrzęk zmniejsza się w ciągu kilku dni. Gdy przyczyną jest uraz, ciało obce lub niedrożność przewodu ślinowego, kluczowe jest usunięcie czynnika drażniącego i leczenie wspomagające.
W sytuacjach, gdy zapalenie ma charakter nieswoisty lub idiopatyczny, a pies ma także ślinotok i wymioty, leczenie może obejmować leki działające na układ nerwowy (np. fenobarbital), ponieważ u części psów problem ma tło neurologiczne. Sterydy nie zawsze są skuteczne i w niektórych przypadkach mogą nasilać objawy.
Jeśli dochodzi do nawrotów, powikłań lub rozwoju ślinotoku rzekomego, lekarz może zalecić leczenie chirurgiczne, polegające na usunięciu chorej ślinianki.
Inne choroby ślinianek u psa
Ślinianki u psa mogą być zajęte nie tylko przez proces zapalny. W praktyce spotyka się także inne schorzenia, które dają podobne objawy, takie jak obrzęk w okolicy szyi, pyska lub nasilony ślinotok.
- Torbiel ślinianki (sialocele, mucocele) to najczęstsza choroba ślinianek u psów. Powstaje wtedy, gdy ślina wycieka z uszkodzonej ślinianki lub przewodu ślinowego do otaczających tkanek. W efekcie tworzy się miękki, zwykle niebolesny obrzęk, najczęściej widoczny pod żuchwą, na szyi lub w okolicy podjęzykowej. Choć zmiana wygląda niegroźnie, zwykle wymaga leczenia chirurgicznego, ponieważ ma tendencję do nawrotów.
- Kamienie ślinowe (sialolithiasis) występują u psów rzadko, ale mogą prowadzić do niedrożności przewodu ślinowego. Zablokowany odpływ śliny sprzyja powstawaniu obrzęku i wtórnego zapalenia ślinianki, a objawy często nasilają się podczas jedzenia.
- Nowotwory ślinianek są stosunkowo rzadkie, ale należy je brać pod uwagę zwłaszcza u starszych psów. Mogą mieć charakter łagodny lub złośliwy i zwykle objawiają się stopniowo powiększającym się guzem w okolicy ślinianki, czasem z towarzyszącym bólem, ślinotokiem lub zaburzeniami połykania. W takich przypadkach kluczowa jest szybka diagnostyka i badanie histopatologiczne, które pozwala dobrać odpowiednie leczenie.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czy zapalenie ślinianek u psa jest groźne?
Może być, zwłaszcza jeśli prowadzi do silnego bólu, infekcji lub problemów z jedzeniem. Wymaga diagnostyki weterynaryjnej.
Czy zapalenie ślinianek samo przejdzie?
Nie. Zapalenie ślinianek u psa zwykle nie przechodzi samo, a nieleczone może się nasilać lub prowadzić do nawrotów i powikłań. Jeśli obrzęk lub ślinotok utrzymują się dłużej niż krótko, konieczna jest konsultacja z lekarzem weterynarii.
Jak długo trwa leczenie zapalenia ślinianek u psa?
Czas leczenia zależy od przyczyny – od kilku dni przy łagodnym stanie zapalnym do kilku tygodni przy infekcji lub powikłaniach.
Literatura naukowa
V. Babicsak, Suppurative sialadenitis in mandibular gland of a dog – ultrasonographic aspect, https://rvz.emnuvens.com.br/rvz/article/download/1488/993/4964 (dostęp: 17.02.2026).
D. Lieske, D. Rissi, A retrospective study of salivary gland diseases in 179 dogs (2010–2018), https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7438648/pdf/10.1177_1040638720932169.pdf (dostęp: 17.02.2026).
P. Marciński, Badanie ultrasonograficzne gruczołów ślinowych u psów i kotów, https://magwet.pl/41430,badanie-ultrasonograficzne-gruczolow-slinowych-u-psow-i-kotow?srsltid=AfmBOoo2YzXaU75M5pR0RNHe5jErcJvQkATsy8IvE_Ru3ciECdFCMKE4 (dostęp: 17.02.2026).
P. Sung-Yong i inni, Different outcomes of multiple sialadenitis involving the submandibular and zygomatic salivary glands in a Welsh Corgi dog, https://vetmed.agriculturejournals.cz/pdfs/vet/2022/08/06.pdf (dostęp: 17.02.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
