Artykuł opracował dr Mateusz Karatysz
Dlaczego psy kręcą się przed położeniem?
Wygenerowano AI dla zoonews.pl
W artykule przeczytasz
Czy kręcenie się psa przed snem jest normalne?
Tak — w większości przypadków kręcenie się psa przed snem jest całkowicie normalnym zachowaniem. To element naturalnego „rytuału przejścia” z aktywności do odpoczynku, który pomaga psu wyciszyć organizm, ocenić bezpieczeństwo miejsca i przygotować ciało do snu.
Psy są tzw. śpiochami polifazowymi — śpią w kilku blokach w ciągu doby, a przejście do snu obejmuje fazę przygotowawczą, w której zwierzę zmienia pozycję ciała, wącha podłoże i właśnie kręci się wokół własnej osi.
Dodatkowo pies w ten sposób testuje komfort podłoża i dopasowuje ułożenie ciała do aktualnych potrzeb fizjologicznych. Zmiana pozycji przed snem jest szczególnie typowa, ponieważ sen u psów — podobnie jak u ludzi — ma określone kryteria behawioralne: charakterystyczną postawę ciała, obniżoną reaktywność na bodźce i stopniowe wyciszanie reakcji ruchowych.
Krótkie kręcenie się (kilka obrotów) zakończone spokojnym ułożeniem i snem to norma. Jeśli jednak pies kręci się długo, często zmienia miejsce, dyszy, skomli lub przerywa sen — to sygnał, że warto sprawdzić komfort legowiska, poziom stresu albo stan zdrowia.
Instynkt czy nawyk? Skąd bierze się to zachowanie
Kręcenie się przed położenie ma swoje źródło w instynkcie, ale u psów domowych bardzo często utrwala się też jako nawyk. Kręcenie się przed snem jest więc efektem połączenia biologicznych mechanizmów regulujących odpoczynek z doświadczeniem i warunkami, w jakich pies żyje na co dzień.
Z perspektywy etologii punktem wyjścia jest instynktowna faza przygotowania do snu. Badania nad snem psów pokazują, że zanim zwierzę wejdzie w właściwy sen (NREM i REM), przechodzi przez okres obniżania pobudzenia, w którym pojawiają się charakterystyczne zachowania ruchowe i posturalne — zmiana pozycji, krążenie, wąchanie podłoża. Taka sekwencja pomaga psu sprawdzić otoczenie, zredukować napięcie mięśniowe i przygotować układ nerwowy do odpoczynku.
Badania nad snem psów pokazują, że rytuały przed snem mogą realnie wpływać na jego strukturę. Psy, które mają stałe miejsce odpoczynku i powtarzalne zachowania przygotowawcze, szybciej przechodzą w sen właściwy i rzadziej się wybudzają.
Komfort i zapach – co pies sprawdza przed położeniem?
Pies przed położeniem sprawdza przede wszystkim komfort fizyczny miejsca oraz informacje zapachowe, które dają mu poczucie bezpieczeństwa.
Badania nad snem psów pokazują, że sen pojawia się tylko wtedy, gdy spełnione są określone kryteria behawioralne: odpowiednia pozycja ciała, obniżona reaktywność na bodźce oraz poczucie kontroli nad otoczeniem.
Równie ważny jest zapach. Sen u psów jest silnie powiązany z poczuciem bezpieczeństwa, a to w dużej mierze budowane jest przez bodźce węchowe. Psy preferują miejsca, które pachną znajomo — nimi samymi, opiekunem albo stałym środowiskiem domowym.
Jeśli pies długo kręci się przed snem, sprawdź legowisko: zbyt śliski materiał, za twarde podłoże lub częste pranie usuwające „znajomy” zapach mogą wydłużać ten rytuał. Czasem wystarczy dodać miękki koc lub zostawić na legowisku materiał pachnący domem.
Kiedy kręcenie się psa może oznaczać problem?
Kręcenie się psa zaczyna oznaczać problem wtedy, gdy przestaje być krótkim rytuałem i wyraźnie utrudnia odpoczynek lub sen.
Z perspektywy behawioralnej i fizjologicznej niepokojące są sytuacje, w których kręcenie się towarzyszy zaburzeniom snu lub dyskomfortowi fizycznemu. Prace dotyczące architektury snu u psów wskazują, że ból, stres lub choroba prowadzą do fragmentacji snu i zwiększonej liczby zachowań przejściowych, takich jak chodzenie w kółko, częste zmiany pozycji czy długie czuwanie przed snem.
Szczególną uwagę warto zwrócić na:
- ból układu ruchu – psy z problemami stawów lub kręgosłupa często długo „szukają” pozycji, która nie powoduje bólu;
- świąd i problemy skórne – intensywne drapanie, lizanie lub gryzienie łap przed snem;
- zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego – niepokój, zmiana pozycji, wstawanie po kilku sekundach;
- stres i nadmierne pobudzenie – kręcenie się po całym pomieszczeniu, dyszenie, wokalizacja;
- wiek senioralny – u starszych psów zaburzenia snu i dezorientacja nocna są częstsze.
Zgłoś się do lekarza weterynarii lub behawiorysty, jeśli kręcenie się:
- trwa długo i powtarza się każdej nocy,
- uniemożliwia psu zaśnięcie,
- pojawiło się nagle u psa dorosłego lub starszego,
- występuje razem z bólem, kulawizną, świądem lub wokalizacją.
Czy stres może powodować kręcenie się przed snem?
Tak — stres bardzo często powoduje nasilenie kręcenia się psa przed snem. Dzieje się tak dlatego, że napięcie emocjonalne bezpośrednio zaburza mechanizmy wyciszania organizmu i utrudnia płynne przejście z czuwania do snu.
Badania nad snem psów pokazują, że jakość snu jest ściśle powiązana ze stanem emocjonalnym zwierzęcia. Gdy pies doświadcza stresu, jego sen staje się płytszy i bardziej fragmentaryczny, a faza przygotowawcza przed snem wyraźnie się wydłuża. Kręcenie się, chodzenie w kółko czy ciągłe zmienianie miejsca to wówczas próby samoregulacji — pies stara się obniżyć pobudzenie, ale nie potrafi osiągnąć stanu pełnego wyciszenia.
Z punktu widzenia neurobiologii stres aktywuje układ współczulny, który odpowiada za czujność i gotowość do reakcji. W takich warunkach pies ma trudność z przyjęciem stabilnej pozycji ciała, a jego zachowanie przed snem staje się niespokojne i powtarzalne.
Jeśli podejrzewasz stres, zadbaj o spokojny „rytuał wieczorny”: stałą porę snu, wyciszające aktywności, brak intensywnej zabawy tuż przed położeniem oraz jedno, niezmienne miejsce odpoczynku. U wielu psów to wystarczy, by kręcenie się przed snem wyraźnie się skróciło.
Szczeniak, dorosły pies, senior – czy wiek ma znaczenie?
Wiek psa ma duże znaczenie i wyraźnie wpływa na to, jak często oraz jak intensywnie pies kręci się przed snem. Zachowanie to wygląda podobnie na pierwszy rzut oka, ale jego przyczyny i funkcja zmieniają się wraz z wiekiem.
U szczeniąt kręcenie się przed położeniem ma głównie charakter rozwojowy i regulacyjny. Młode psy dopiero uczą się wyciszania układu nerwowego i kontroli pobudzenia. Ich sen jest bardziej nieregularny, a faza przejściowa między aktywnością a snem bywa dłuższa.
U dorosłych psów kręcenie się przed snem ma najczęściej formę utrwalonego rytuału. Układ nerwowy jest stabilny, a sen — bardziej przewidywalny. W tej grupie wiekowej zachowanie to zwykle trwa krótko i kończy się szybkim zaśnięciem.
U psów seniorów sytuacja wygląda inaczej. Wraz z wiekiem dochodzi do zmian w architekturze snu: zwiększa się jego fragmentacja, skracają się fazy snu głębokiego, a wybudzenia stają się częstsze. Badania pokazują, że starsze psy częściej śpią w ciągu dnia, ale ich sen jest płytszy i mniej ciągły.
FAQ: pytania i odpowiedzi
Czemu pies drapie legowisko albo kanapę przed położeniem?
To część „urządzania gniazda”: pies ugniata, przesuwa materiał, czasem też „odgarnia” miejsce, żeby było równe i bez grudek. U niektórych psów to też forma rozładowania emocji.
Ile kręcenia się jest OK, a kiedy to już problem?
Jeśli pies robi 1–6 kółek i spokojnie zasypia — zwykle jest ok. Jeśli kręci się długo, wygląda na spiętego, nie może się ułożyć albo przerywa sen, warto sprawdzić przyczynę (dyskomfort, ból, świąd, stres).
Źródła naukowe
R. Bo´dizs i inni, Sleep in the dog: comparative, behavioral and translational relevance, https://files01.core.ac.uk/download/pdf/334607706.pdf (dostęp: 04.01.2026).
S. Owczarczak-Garstecka, O. Burman, Can Sleep and Resting Behaviours Be Used as Indicators of Welfare in Shelter Dogs (Canis lupus familiaris)?, https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0163620& (dostęp: 04.01.2026).
I. Schork i inni, The cyclic interaction between daytime behavior and the sleep behavior of laboratory dogs, https://www.researchgate.net/publication/357702467_The_cyclic_interaction_between_daytime_behavior_and_the_sleep_behavior_of_laboratory_dogs (dostęp: 04.01.2026).
Notka biograficzna: dr Mateusz Karatysz
W branży zoologicznej pracuję od 2012 roku. Przez 8 lat doradzałem właścicielom specjalistycznych sklepów zoologicznych w doborze produktów premium, które nie były jeszcze dostępne w Polsce.
Od 10 lat opiekuję się przewlekle chorym psem. Każdego dnia pomagam mu w zmaganiach z atopowym zapaleniem skóry, alergią pokarmową, nawracającymi problemami z zapaleniem pęcherza oraz ciężkimi powikłaniami neurologicznymi po dysplazji krążków międzykręgowych.
W 2020 roku założyłem serwis zoonews.pl. Wieloetapowe diagnozy, umawianie równoległych wizyt u kilku specjalistów lekarzy weterynarii, wnikliwe obserwacje objawów występujących u mojego psa i łączenie faktów przed wizytami diagnostycznymi skłoniły mnie do popularyzacji odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi – w oparciu o książki i artykuły naukowe pisane głównie przez lekarzy weterynarii.
Po przeczytaniu moich artykułów zachęcam do zgłębienia interesującego Ciebie tematu na podstawie książek i artykułów, które załączam w bibliografii.
