Niedźwiedzia łapa u psa
Choroba niedźwiedziej łapy, czyli nadmiernego wyprostu stawu nadgarstkowego może wystąpić u psów z różnych przyczyn: urazu, wady rozwojowego, zmian starczych. Najbardziej widocznym objawem tej choroby jest opadanie nadgarstka w kierunku podłoża, przez co pies porusza się, jakby „stawiał łapę na płasko”. Z czasem może pojawić się kulawizna, ból i trudności w poruszaniu się, a nieleczony problem prowadzi do trwałej deformacji kończyny. Przeczytaj, jak rozpoznać ten stan, jakie są możliwości leczenia i kiedy konieczna jest operacja – wszystko opisałem w dalszej części artykułu.
W artykule przeczytasz
Jak zbudowany jest staw nadgarstkowy u psów?
Staw nadgarstkowy psa to staw złożony, składający się z wielu kości, połączeń stawowych, więzadeł, torebki stawowej oraz struktur stabilizujących. Pełni funkcję zawiasu, który nie tylko umożliwia ruch, ale także amortyzuje przeciążenia, zwłaszcza podczas biegu i skakania.
Staw nadgarstkowy składa się z czterech poziomów połączeń:
- Staw przedramieniowo-nadgarstkowy (articulatio radiocarpalis)
– między dalszym końcem kości promieniowej i łokciowej a bliższym rzędem kości nadgarstka.
– to główny i najbardziej ruchomy staw całego kompleksu. - Staw śródnadgarstkowy (articulatio intercarpea)
– między bliższym i dalszym rzędem kości nadgarstka. - Staw nadgarstkowo-śródręczny (articulatio carpometacarpea)
– między dalszym rzędem kości nadgarstka a kośćmi śródręcza. - Stawy międzynadgarstkowe
– łączą poszczególne kości w ramach każdego z rzędów.
Przyczyny niedźwiedziej łapy u psów
Choć mechanizm zawsze wiąże się z osłabieniem stabilizacji stawu, to źródła problemu mogą być zupełnie różne — zależne od wieku, rasy czy przebytej traumy.
Uraz mechaniczny – najczęstsza przyczyna
Najczęstszym źródłem nadmiernego przeprostu nadgarstka są urazy, takie jak upadki, gwałtowne przeciążenia lub zakleszczenie kończyny. W takich sytuacjach dochodzi do rozciągnięcia lub rozerwania więzadeł dłoniowych, które są kluczowe dla utrzymania prawidłowego ustawienia stawu. Kiedy więzadła ulegną uszkodzeniu, staw traci stabilność, co prowadzi do jego zapadania się i trwałych deformacji. Co ważne, więzadła te mają słabą zdolność regeneracji, dlatego nawet częściowe uszkodzenia mogą skończyć się nieodwracalnymi zmianami.
Zaburzenia rozwojowe i metaboliczne – problem młodych psów
U szczeniąt, zwłaszcza ras dużych, niedźwiedzia łapa często ma charakter rozwojowy. Może wynikać z nieprawidłowego formowania się układu więzadłowego, co wiąże się np. z niedoborami żywieniowymi (wapnia, fosforu, witaminy D), zbyt szybkim wzrostem lub zbyt wczesnym obciążaniem kończyn. Dodatkowym czynnikiem ryzyka jest długotrwałe unieruchomienie kończyny w opatrunku. W takich przypadkach nadgarstek nie ma wystarczającej siły stabilizującej i zapada się nawet bez urazu.
Zwyrodnienie więzadeł – problem starszych psów
U psów w wieku starszym, a także niektórych ras predysponowanych (np. collie, labradory, owczarki niemieckie), dochodzi do stopniowego osłabienia i zwyrodnienia więzadeł nadgarstkowych. Ten proces jest związany z naturalnym starzeniem się tkanki łącznej oraz długotrwałą eksploatacją kończyn. W efekcie nadgarstek traci stabilność, a jego ustawienie ulega zmianie — najpierw subtelnie, z czasem coraz wyraźniej. Zmiany te są postępujące i często obejmują także inne stawy.
Jak objawia się niedźwiedzia łapa u psów?
Niedźwiedzia łapa u psa objawia się przede wszystkim nietypowym ustawieniem kończyn przednich – nadgarstek zapada się w kierunku podłoża, a cała łapa wygląda, jakby była rozłożona na płasko. U niektórych psów można to zauważyć już w ruchu – poruszają się one w charakterystyczny sposób, jak niedźwiedzie.
W lżejszych przypadkach mimo deformacji pies może wciąż biegać i bawić się, choć widać nienaturalny sposób stawiania łap. W cięższych sytuacjach zwierzę unika ruchu, ma trudności z poruszaniem się, a każdy krok może sprawiać mu ból.
Typowe objawy to:
- opadanie nadgarstka – efekt uszkodzenia więzadeł stabilizujących staw,
- kulawizna i niestabilność kończyny,
- ból i dyskomfort – szczególnie wyraźne przy dotyku w okolicy nadgarstka,
- obrzęk, a w niektórych przypadkach także odleżyny i owrzodzenia w miejscu, gdzie nadgarstek styka się z podłożem,
- lizanie lub gryzienie okolicy stawu przez psa, co może świadczyć o przewlekłym bólu lub infekcji,
- zmniejszona ruchomość stawu i postępująca deformacja, jeśli schorzenie nie jest leczone.
Rozpoznanie przeprostu nadgarstka
Diagnoza przeprostu nadgarstka u psa zwykle zaczyna się od obserwacji i dokładnego badania klinicznego, podczas którego lekarz ocenia ustawienie łapy, ruchomość stawu i ewentualną bolesność. W celu potwierdzenia diagnozy wykonuje się zdjęcia RTG – często w tzw. projekcjach stresowych, które pozwalają ocenić stabilność nadgarstka. Choć więzadeł nie widać bezpośrednio na RTG, zmiany w ułożeniu kości mogą wskazywać na ich uszkodzenie. W trudniejszych przypadkach zalecane są dokładniejsze badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI).
W badaniu klinicznym często wyczuwalne są bolesność oraz nieprawidłowa ruchomość w stawie. W zaawansowanych przypadkach może dojść do rozwoju przewlekłych zmian zwyrodnieniowych lub zapalenia tkanek okołostawowych.
Jak leczyć niedźwiedzią łapę u psa?
Leczenie przeprostu nadgarstka u psa zależy przede wszystkim od stopnia uszkodzenia struktur stawowych i ogólnego stanu pacjenta. Mamy do dyspozycji zarówno metody zachowawcze, jak i chirurgiczne – choć warto podkreślić, że ta druga opcja jest znacznie skuteczniejsza w większości przypadków.
U psów, które z różnych powodów nie kwalifikują się do zabiegu chirurgicznego (np. z powodu wieku, chorób współistniejących czy ograniczeń właściciela), możemy wdrożyć leczenie zachowawcze. Opiera się ono na kilku filarach:
- kontrola masy ciała (żeby zmniejszyć obciążenie kończyn),
- ograniczenie aktywności fizycznej,
- fizjoterapia,
- podawanie leków przeciwzapalnych i suplementów wspomagających stawy.
W przeszłości stosowano też opatrunki usztywniające, ale ich skuteczność długoterminowa jest ograniczona, ponieważ więzadła nadgarstka słabo się goją. Dlatego leczenie niechirurgiczne ma charakter raczej łagodzący niż naprawczy i często nie daje trwałej poprawy.
Leczenie chirurgiczne – rozwiązanie z wyboru
W przypadku wyraźnego bólu, niestabilności stawu i braku poprawy przy leczeniu zachowawczym, operacja jest najskuteczniejszym rozwiązaniem. Wykonuje się tzw. artrodezę, czyli trwałe zespolenie nadgarstka.
Częściowa artrodeza nadgarstka
Jeśli uszkodzone są mniej ruchome stawy (śródnadgarstkowy i nadgarstkowo-śródręczny), możliwe jest ich zespolenie z pozostawieniem bardziej ruchomego stawu przedramieniowo-nadgarstkowego. Pozwala to zachować część funkcji kończyny, ale wiąże się z ryzykiem dalszego pogorszenia stanu i rozwoju zwyrodnień. Dlatego mimo wszystko częściej zalecamy…
Artrodeza pancarpalna
To zespolenie całego nadgarstka, w tym najważniejszego stawu przedramieniowo-nadgarstkowego. Zabieg polega na usunięciu chrząstki, zespoleniu kości za pomocą płyt i śrub oraz przeszczepieniu fragmentu kości w celu stymulacji zrostu. Po takiej operacji pies najczęściej odzyskuje sprawność kończyny, choć z nieco zmienionym chodem.
Źródła
Z. Adamiak, Ortopedia i traumatologia stawów kończyn i układu ścięgnowo-mięśniowego psów i kotów, wyd. Galaktyka, Łódź 2007.
C. Barnes, C. Barnette, Carpal Hyperextension in Dogs, https://vcahospitals.com/know-your-pet/carpal-hyperextension-in-dogs (dostęp: 11.05.2025).
M. Bush, M. Matiasovic, Carpal hyperextension injuries, https://www.vettimes.com/news/vets/small-animal-vets/carpal-hyperextension-injuries (dostęp: 11.05.2025).
Nadmierne przeprostowanie nadgarstka, https://www.mvsvets.co.uk/pet-owners/carpal-hyperextension/ (dostęp: 11.05.2025).
S.Pinna, Ch. Tassani, M. Di Benedetto, Treatment of Medial Instability of the Carpometacarpal and Tarsometatarsal Joints Using the Isolock®System in Two Dogs, https://www.mdpi.com/2076-2615/14/4/577(dostęp: 11.05.2025).
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
