Po co kotu wąsy?
pickpik.com/adorable-animal-cat-cat-face-close-up-cute-104694
Wąsy to nie tylko uroczy dodatek do kociego pyszczka, ale także niezwykle ważny narząd dotykowo-czuciowy, który pełni kilka funkcji. Czy zastanawiałeś się kiedyś, po co kotom wąsy i jakie funkcje pełnią w ich codziennym życiu?
Wąsy działają u kotów na podobnych zasadach jak najlepsza antena, gps i noktowizor w jednym, wzmacniające sygnały nadawane przez otoczenie. Aby kot był niezawodnym łowcą, wspinaczem i wiedział gdzie jest w dzień i w nocy, musi mieć wąsy w doskonałej kondycji.
Z artykułu dowiesz się:
- Jak działa koci wąs
- Jakie funkcje pełnią wąsy
- Jak dbać o włosy czuciowe
- Jaki wpływ na zachowanie kota ma urata wąsów
W artykule przeczytasz
Co to są kocie wąsy?
Wibrysy to grube, sztywne, wyspecjalizowane włosy czuciowe. Kocie wąsy są wytworem skóry i tak jak pozostała okrywa, przechodzą proces wzrostu, obumierania i ponownego wzrostu.
Anatomia kocich wąsów
Zwykłe włosy kota ukorzenione są w cebulkach połączonych z układem nerwowym i w porównaniu z wibrysami leżą dość płytko w skórze. Wąsy czuciowe kota leżą trzy razy głębiej od reszty włosów okrywowych. Włosy te otacza specjalna zatoka wypełniona krwią, która intensyfikuje sygnały zebrane z receptorów, wysyła je do okalających ją nerwów czuciowych. W następnej kolejności nerwy przekazują informacje do mózgu, by je przeanalizować.
Kocich wibrysów nie można nazwać zwykłymi włosami. Włosy te znajdują się w kilku miejscach na ciele i pełnią określone zadania, inne niż okrywa włosowa.
Jakie funkcje pełnią kocie wąsy?
Na ciele kota znajduje się kilka rodzajów włosów: włosy okrywowe (przewodnie), włosy ościste, włosy wełniste (podszerstek), włosy zatokowe i włosy czuciowe (wibrysy).
Kot ma dwa typu włosów czuciowych, poza wibrysami są to również pojedyncze, długie włosy zatokowe, rozrzucone po całym ciele zwierzaka. Włosy zatokowe pełnią podobne funkcje co wibrysy.
Funkcje kocich wąsów to: dotyk, nawigacja i orientacja przestrzenna, komunikacja i wyrażanie emocji.
Narząd dotyku
Wibrysy kota są bardzo czułe na dotyk, potrafią one wykryć wszelkie zmiany w otoczeniu tj. wibracje i ruch powietrza. Umiejętność dokładnego odbieranie bodźców dotykowych przez wibrysy nie zmienia się nawet w warunkach ograniczonej widoczności. Kocie wąsy są doskonałymi detektorami ruchu.
Nawigacja i orientacja przestrzenna
Wysoka czułość wibrysów jest kotom niezwykle przydatna w bezpiecznym poruszaniu się po nieznanym otoczeniu. Wąsy poprzez dotyk mijanych obiektów i czucie drgań są w stanie uchronić kota przed zderzeniem, pomagają ocenić odległość od podłoża lub przedmiotu, poznają jego fakturę i wielkość oraz są swego rodzaju miarą, którą kot ocenia szerokość szczelin, przez które chcą przejść.
Komunikacja i wyrażanie emocji
Wąsy kota to także narzędzie używane do komuniacji międzygatunkowej. Ich ułożenie świadczy o intencjach i nastroju, w jakim się kot znajduje. Wąsy skierowane do przodu zazwyczaj oznaczają zainteresowanie lub ekscytację, natomiast wąsy przyciśnięte do policzków sygnalizują strach lub agresję. Delikatne drżenie wąsów może wskazywać na niepewność lub niepokój. Zrelaksowany kot ma wąsy skierowane na boki, lekko opuszczone. Zaintrygowany kot skieruje swoje wąsy do przodu, będą one wyciągnięte. Wystraszony kot usztywni wibrysy i mocno przyciśnie je do polików.
Wąsy a zachowanie kota
Wibrysy kotów stanowią dodatkowy narząd, który pomaga im orientować się w przestrzeni nawet, wtedy, kiedy zmysł wzroku, słuchu czy zapachu jest uszkodzony, czy z racji postępującego wieku się pogarsza. Niezwykle silne ukrwienie i unerwienie kocich wąsów powoduje, że są one szczególnie wrażliwe na ruch powietrza, zmiany temperatury oraz, co ważne, na ból.
Wąsy wspierają naturalne kocie zdolności łowieckie i szanse na skuteczne polowanie również w nocy. Kot potrafi z ich pomocą zlokalizować ofiarę, ocenić jej ruchy, zaplanować atak i skutecznie ją pochwycić. Wąsy kota na pyszczku i łapach pozwalają na bezszelestne poruszanie się i umiejętne omijanie przeszkód na swojej drodze, co jest kluczowe, podczas skradania się do ofiary, bez zdradzania swojego położenia.
Jak dbać o kocie wąsy?
Wąs kota może wypaść w wyniku naturalnego procesu wymiany włosów, ale też podczas potyczek z innymi kotami. Tym nie należy się martwić, wibrysy odrastają tak, jak pozostałe włosy okrywowe na ciele.
Wpływ przycinania wąsów na zdrowie kota
Pozbawienie wąsów kota jest jednym z gorszych pomysłów, na które może wpaść opiekun zwierzęcia. Obcinanie wąsów u kota spowoduje upośledzenie wszystkich pozostałych zmysłów, które są potrzebne kotu do codziennego, normalnego funkcjonowania. Ze względu na silne unerwienie jest to również bolesne. Nie wolno tego robić!
Odpowiednia miska do jedzenia
O wąsy u kota można zadbać, kupując odpowiednią miskę na pokarm i wodę. Kocie wąsy mają długość zbliżoną do szerokości ich ciała, co pozwala precyzyjnie oceniać przestrzeń. Podczas jedzenia wąsy mogą dotykać krawędzi miski, co jest dla kotów nieprzyjemne i może zniechęcać je do jedzenia. Aby tego uniknąć, warto wybierać szerokie, płytkie miski, które nie ograniczają ruchów wąsów. Dzięki temu koty mogą jeść bez stresu i dyskomfortu, co pozytywnie wpływa na ich apetyt i samopoczucie.
Co oznacza utrata kocich wąsów?
Wypadki zdarzają się także kotom. Wąsy kota mogą im ulec jako pierwsze, gdyż to one wysuwają się jako pierwsze, analizując otoczenie. Zapalone świeczki, gaz na kuchence czy wetknięcie „nosa” do chemii domowej czy ogrodowej to najczęstsze wypadki skutkujące uszkodzeniem lub utratą wąsów.
Regeneracja wąsów
Wąsy to włosy, więc nie rosną raz na zawsze i muszą w końcu wypaść i się odbudować. Dlaczego koty gubią wąsy? „Włosy kocie rosną do maksymalnej, uwarunkowanej genetycznie długości w ciągu 60 do 90 dni (faza anageniczna). Po krótkiej fazie przejściowej (katagenicznej) i spoczynkowej (telogenicznej), liczącej od 40 do 60 dni, włos wypada, a w jego miejsce wyrasta nowy”*.
FAQ
Czy kot może żyć bez wąsów?
Tak może, ale jest to bardzo trudne i niebezpieczne – zwłaszcza dla kotów bezdomnych. Bez wąsów dziko żyjący kot sobie nie poradzi, nie będzie umiał poruszać się bezszelestnie, bezkolizyjnie, a więc nie ukryje się podczas polowania, będzie głodował, może ulec wypadkom z wysokości czy stanie się bezradny w gęstych zaroślach oraz ciemności.
Źródła
M. Pollard, Koty Kompendium, wyd. Parragon, Warszawa 2008.
B. Fogle, Koty, wyd. DK, Warszawa 2008.
B. Fogle, A. Edney, Wielka encyklopedia Koty, cz.7, wyd. DK, Warszawa 2008.
*B. Fogle, A. Edney, Wielka encyklopedia Koty, cz.3, wyd. DK, Warszawa 2008.
dr Mateusz Karatysz
Opiekun buldożki Daisy, borykającej się od wielu lat z problemami zdrowotnymi. Dziennikarz, popularyzator świadomych adopcji zwierząt oraz produktów, które pomagają opiekunom w samodzielnym rozwiązywaniu problemów pojawiających się, podczas opieki nad zwierzętami. Twórca serwisu www.zoonews.pl
